Bu gün dövlətin diqqət ayırdığı sahələrdən biri də səhiyyə sahəsidir. Təqribən son on ildə Azərbaycanın səhiyyə sistemində bir çox islahatlar aparılıb - bir sıra dövlət proqramları qəbul edilib, tibbi xidmətlərin səviyyəsi müasir standartlara çatdırılıb, maddi-texniki baza möhkəmləndirilib, yeni klinikalar istifadəyə verilib və s. Bu proseslərin hər biri haqqında ayrıca danışa bilərik.
Son iki ildə ümumbəşəri problem olan koronavirus pandemiyasının tüğyan etdiyi zamanlarda ölkəmizdə dərmanlarla bağlı xaosu çoxumuz xatırlayırıq: tapılmayan dərmanlar, yaxud vəziyyətdən sui-istifadə edərək qiymətlərin dəfələrlə şişirdilməsi, apteklərin piştaxtası altından gizli satılmalar və s.
Dərmanların satışı ilə bağlı bir sıra problemlər hər zaman aktuallığını qoruyur və bizə nikbin düşünmək imkanı vermir. Xüsusilə, eyni preparatların qonşu ölkələrlə nisbətdə dəfələrlə baha və keyfiyyət baxımından aşağı olması ciddi narazılıq yaradır. Belə ki, apteklərdə satışa çıxarılan dərmanların qiymətləri qonşu Türkiyə və İrandakı preparatlardan xeyli bahadır. Ölkəmizdə 75 manata satılan "Qalusmet" preparatı qonşu ölkələrdə 25 manata, 51 manata satılan "Dostinek" 20 manata, 28 manata satılan "Tripliksam" 10 manata, 56 manata satılan "Skin kap aerazol" 20 manata, 193 manata satılan "Zoladeks" isə 58 manata təklif olunur. Qiymət fərqi 10-15 faizlə deyil, 200-350 faizlə ölçülür.
“Azərbaycanda dərmanların qiymətinin süni qaldırılması prosesi var və bunun arxasında da firmalar dayanır”
Məsələ ilə bağlı fikir bildirən həkim ekspert Pərvanə Mustafayeva qeyd etdi ki, dərman istehsalı iş adamlarına maraqlı deyil: “Hesab edirəm ki, burada ən böyük problem Azərbaycanda ümumiyyətlə əczaçı kadrların olmamasıdır. Bizdə yalnız belə kadrları apteklərdə görə bilərik. Tibb Universitetində müvafiq fakültə olsa da, kadrlar yox dərəcəsindədir, mürəkkəb dərman preparatları hazırlamağı bacaran mütəxəssislər yoxdur. Dərman preparatları hazırlamaq olduqca məsuliyyətli işdir. Onların tərkibi, təmizlənmə texnologiyası mürəkkəbdir. Bütün dərman problemimizin kökündə elə bu məsələ durur. Özümüzdə istehsal olmadığından məcburuq ki, dərmanları kənardan alaq. Heç bir sahə dövlətin monopoliyasında deyil, biz kapitalizm şəraitində yaşayırıq. Bunu edən isə ayrı-ayrı iş adamlarıdır, hansı ki, onlar dərmanların gətirilməsi ilə məşğuldurlar. Ona görə də, o adamlar prosesi özlərinə sərf edən məcraya yönəldirlər. Burada hər şey gəlir baxımından qiymətləndirilir. Onkoloji, allergik, diabet, psixotrop xəstəliklərində istifadə edilən preparatlar strukturuna görə mürəkkəblik baxımından ilk sıralardadır. Psixotrop dərmanlar da bura aiddir. Həmin preparatlar istehsal olunduqları yerlərdə də bahadır. Xüsusən Qərb ölkələri, Rusiya, Ukraynada. Dərmanların gətirilməsində də üzərinə pul qoyulur və çox baha başa gəlir. Bu bizneslə məşğul olan iş adamları öz maraqları üçün qiyməti qaldıranda, bir az da apteklər üstünə əlavə edəndə dərman on dəfəyədək bahalaşır".
Ekspert onu da əlavə etdi ki, Azərbaycanda dərmanların qiymətinin süni qaldırılması prosesi var və bunun arxasında da firmalar dayanır: "Bu firmalar ölkə daxilindən idarə edilmir, Qərb dövlətlərinin xüsusi strukturu tərəfindən idarə edilir. Ölkəmizdəki firmalar da onların yerli filiallarıdır. Bəzən qiymətlər o dərəcədə bahalaşır ki, insanlar onu ala bilmir. Xüsusən psixoterapiyada istifadə edilən dərmanların qiyməti bahalaşıb. Düşünün ki, bu xəstələr ömürlərinin axırına qədər həmin dərmanları istifadə etməlidirlər. Onda görün proses nə qədər çətinləşir. Bu məsələnin yeganə həlli Azərbaycanda dərman preparatlarının istehsalının təşkilidir”.
Günel CƏLİLOVA
