Son illər Təhsil Nazirliyi tərəfindən ənənəvi olaraq dövlət hesabına “Yay məktəbləri” təşkil edilir. Şagirdlərin ödənişsiz cəlb edildiyi “Yay məktəbləri” iyunun 16-da başlayır, iyunun 30-da isə başa çatır. Rəsmi məlumatlarda qeyd edilir ki, “Yay məktəbləri” əsasən tədris prosesində geridə qalmış, davamiyyətə və ya hansısa dərsə görə kəsiri olan şagirdlər üçün nəzərdə tutulur.
Qeyd edək ki, Təhsil Nazirliyi “Yay məktəbləri” layihəsini həm orta, həm də ali məktəblərdə həyata keçirir. Biz orta məktəblərdən danışacağıq. Dərslər başa çatdıqdan və şagird yoldaşları istirahətə getdikdən sonra dərslərindən geri qalan şagirdlər “Yay məktəbləri”nə gəlirlər. Əlbəttə, bütün hallarda təhsil almaq çox gözəldir, amma gərək şagirdin də, valideynin də buna həvəsi, vaxtı ola. Yayın cırhacırında təşkil olunan “Yay məktəbləri” müəllimlərin ürəyindən olsa da, şagird və valideynlərin narazılığına səbəb olur. Müəllimlər bu dərslərdən əlavə olaraq maaş alırlar. Ümumiyyətlə, bu məktəblərlə bağlı müəyyən tənqidi fikirlər mövcuddur.
“Yay məktəbləri” şagirdlərə nə verir? 9 ay heç nə öyrənə bilməyən şagirdlər 2 həftə müddətində nə öyrənə bilirlər? Ümumiyyətlə, yay məktəblərinin faydası nədir? ox valideynlər deyir ki, bu vaxt itkisi və əsəb gərginliyidir, bəzilərinin fikrincə isə bu bizdə özünü doğrultmur, nəticəsizdir, büdcədən pul silməkdən başqa bir şey deyil.
“Yay məktəbləri”nin nəticəsi, effekti varmı, hansı ugurlar əldə olunub?
Ekspertlər hesab edirlər ki, Təhsil Nazirliyinin “Yay məktəbləri” layihəsinin bu cür təşkil olunması elə də effekt vermir. İddialara görə, bu valideyn, şagird və müəllim üçün əsəbdir. Onlar iki həftəni bir təhər yola vermək üçün məcburiyyət qarşısında qalıb məktəbə gedirlər. “Yay məktəbləri”nin effektsiz olduğunu düşünənlər və bunun büdcədən pul silməyə xidmət edən bir vasitə olduğunu iddia edənlər az deyil.
Elşən Qafarov: “...Təhsil Nazirliyi müəyyən tədbirlər görməlidir”
Təhsil eksperti Elşən Qafarov baki-xeber.com-a bildirdi ki, əslində “Yay məktəbləri”nin təşkilində məqsəd pandemiya dövründə tədris planından geri qalmış materialların mənimsədilməsidir. “Amma “Yay məktəbləri”nin mahiyyətinə baxanda görürük ki, onların məqsədi şagirdlərin asudə vaxtlarını daha səmərəli keçirməsi, eyni zamanda tədris materiallarının şagirdlərə əyləncəli şəkildə çatdırılması üçün bir fürsətdir. Valideynlərin bir çoxunun bunun əsəb gətirici, əlavə bir yük olduğunu iddia etməsi anlaşılan deyil. Əvvəla, “Yay məktəbləri”ndə iştirak edən şagirdlər burada könüllülük prinsipi ilə iştirak edirlər. İkincisi isə burada büdcədən heç bir vəsait silinmir. Müəllimlər iyunun son iki həftəsində əslində işdə olurlar, həmin son iki həftədə müəllimlər “Yay məktəbləri”nə cəlb olunurlar. Burada büdcədən, hansısa fondan vəsait ayrılmır, müəllim gündəlik əmək funksiyasını yerinə yetirir. Düşünürəm ki, ümumilikdə “Yay məktəbləri” şagirdlərin səmərəli vaxtlarını asudə keçirməsi üçün yaxşı addımdır. Amma bununla yanaşı bütün yay dövründə onun davamlı təşkili üçün Təhsil Nazirliyi müəyyən tədbirlər görməlidir. Bu hansı tədbirlərdir? Bizim dağlıq və dağətəyi bölgələrimizdə, turizm üçün əlverişli yerlərimizdə şəraiti olan məktəblər tikilib həmin məktəbləri yay dövründə ödənişsiz olaraq yay düşərgələrinə çevirmək olar. Eyni zamanda Xəzəryanı bölgələrdə, dənizə yaxın olan rayonlarda, yaşayış massivlərində, həmçin yay düşərgələri təşkil etmək olar. Düşünürəm ki, yay düşərgələri dövlət hesabına təşkil olunmalıdır və bura respublikanın bütün yerlərindən uşaqlar cəlb edilməlidir. Bu onların sosiallaşması, yeni əlaqələrinin yaradılması, yay tətilinin əyləncəli şəkildə, səmərəli formada keçirilməsinə səbəb ola bilər. Eyni zamanda azad olunan ərazilərin infrastrukturu qurularkən həmin ərazilərdə yay düşərgəsi şəbəkəsinin salınması da nəzərdə tutulmalıdır”.
E.Qafarovun fikrincə, “Yay mıktəbləri” çox müsbət layihədir və cəmiyyət olaraq təhsildə baş verən müsbət halları qiymətləndirməliyik, necə ki, tənqid edirik.
Məzahir Məmmədli: “Azərbaycanda tətbiq olunan, “Yay məktəbləri” adı altında aparılan bu kampaniyanın təhsil üçün heç bir faydası yoxdur”
Digər təhsil eksperti Məzahir Məmmədli isə baki-xeber.com-a bildirdi ki, ola bilsin, hansısa ölkələrdə tətbiq olunan bu kimi layihələr özünü doğruldur, bizim ölkəmizdə isə əksinədir. “Amma birmənalı olaraq demək olar ki, Azərbaycanda tətbiq olunan, “Yay məktəbləri” adı altında aparılan bu kampaniyanın təhsil üçün heç bir faydası yoxdur. Biz nədənsə köhnə ənənələrdən bir qayda olaraq imtina etmişik. Yəqin yadınızdadır, yay “Pioner düşərgələri” vardı. Bu tipli düşərgələr yaradılmalıdır. Mən razıyam, biz təhsildə islahatlar aparmalıyıq, yeni sistemlər gətirməliyik. “Yay məktəbləri” də yeniliklərdən biri kimi pilot layihə olaraq həyata keçirilir. Ümid edək ki, növbəti il üçün bir faydası olacaq. Amma konkret olaraq bu tətbiq olunan “Yay məktəbləri”ndə uşaqlar üçün heç bir yenilik yoxdur. Təsəvvür edin ki, onlar 9 aylarını sərf edib oxuduqları məktəbin həyətində açıq havada həmin dərs vəsaitlərini təkrarlayırlar. Bu isə vaxt itkisindən başqa bir şey deyil. Çox istərdim ki, əgər bu cür təkliflər, təşəbbüslər varsa bu keçmiş SSRİ dövründə olduğu kimi həyata keçirilsin. O zaman bunun adı “Pioner düşərgəsi” idi, amma indi ona başqa ad vermək olar. Amma şagirdlərin sosiallaşması, onların mütaliə qabiliyyətinin artması üçün bir vasitə olardı ki, həmin düşərgələrin formalaşması yaxşı olardı. Məktəblərin həyətlərində qurduqları oxu, yaxud yay düşərgələrinin əvəzində daha geniş şəraiti olan, yaxşı imkanlara malik olan, uşaqların bir-birinə uyğunlaşması, sosiallaşması üçün düşərgələr təşkil edək. Köhnə ənənələri bərpa etmək lazımdır”.
M.Məmmədli qeyd etdi ki, şagirdlərin çox böyük həvəslə gözlədiyi an yay tətilidir. Onun sözlərinə görə, xüsusən də nəzərə alsaq ki, azyaşlı şagirdlər yay tətilini daha böyük həvəslə gözləyirlər və arzulayırlar: “Mən şəxsi müşahidələrimdən də görürəm, sosial şəbəkə üzərindən aparılan müzakirələrdə də görürük ki, yerlərdə bu məsələ çox bərbad təşkil olunub. Uşağın oxuduğu məktəbə yay tətilində də cəlb olunması təsəvvür edin ki, nə deməkdir. Bunun adını “könüllü” qoysalar da bura şagirdlərin məcburi cəlb edilməsi halları var. Bu da onlarda bir növ müəyyən qıcıqlar yaranır. Yəni tətil, istirahət əvəzinə onlar yenidən məktəbə cəlb olunurlar. Ona görə də faydalı olardı ki, bu iş məktəbdən kənarda, tamam başqa mühitdə, atmosferdə qurulsun bu şagirdlər üçün müəyyən bir dəyişikliyə səbəb olsun”.
İradə SARIYEVA
