“Azərbaycanda təhsil alanların öyrənmə xüsusiyyəti ilə bağlı bir dənə də olsa elmi iş yoxdur”. Bunu təhsil naziri Emin Əmrullayev Gənc müəllimlərin II Forumunda deyib. Nazir, həmçinin, dərsliklər və metodiki vəsaitlərlə bağlı məsələyə də toxunub.
Eyni zamanda nazir qeyd edib ki, 1990-cı illərdə ölkəmizin çətin dövrlərində bəzi müəllimlər məktəblərə qeyri-qanuni şəkildə yol tapıb: “Bu gün Azərbaycan təhsili bundan əziyyət çəkir. Artıq vaxtı çatıb ki, ayırd etməni aparaq. Biz bu gün aparılan diaqnostik qiymətləndirmə ilə bu kimi halları aradan qaldırmağa çalışırıq. Təbii ki təkmilləşməyə ehtiyacı olan müəllimlər də təkmilləşmə kurslarına cəlb olunacaq”.
Nazir bu ifadəni işlətməklə nə demək istəyir, bunu kimlərə ünvanlayır? Təhsilalanların öyrənmə xüsusiyyəti deyəndə hansı elmi işi nəzərdə tutur? Şagird, tələbə, abituriyent sözləri dura-dura nə üçün təhsilalan sözündən istifadə olunur?
Etibar Əliyev: “Mən onun fikrini şərh etmək istəmirəm”
Məsələyə millət vəkili Etibar Əliyevin fikrini öyrənmək istədik. Millət vəkili “mən onun fikrini şərh etmək istəmirəm” deyə nazirin fikirlərini şərh etməkdən imtina etdi.
Elşən Qafarov:“Pedaqoji sahədə yazılan elmi işlərin əksəriyyəti Rusiyada yazılmış ayrı-ayrı elmi işlərin plagiatıdır”
Tanınmış təhsil eksperti Elşən Qafarov isə nazirin fikrinə olduqca maraqlı və əsaslandırılmış şərh verdi. Əvvəlcə təhsilalanlar ifadəsinə diqqət çəkən E.Qafarov qeyd etdi ki, “Təhsil Haqqında” Qanuna əsasən təhsil alanlar məktəbə qədər təhsil alanlar və məktəbə hazırlıqda oxuyanlar uşaqlar, I-XI siniflərdə oxuyanlar şagirdlər, peşə təhsili, orta ixtisas və ali təhsildə müəssisələrində təhsil alanlar tələbələr, magistr və doktorantura pillələrində oxuyanlar isə magistrlər və doktorantlar adlandırılır. “Cənab nazirin çıxışında çox böyük həqiqət var. Təhsil naziri bu fikri hələ çox yumşaq işlədib. Ölkədə ümumiyyətlə pedaqoq yoxdur. Yəni pedaqoji sahədə elmi iş yazan yoxdur. Pedaqoji sahədə yazılan elmi işlərin əksəriyyəti Rusiyada yazılmış ayrı-ayrı elmi işlərin plagiatıdır. Təkcə Azərbaycan Dövlət Pedoqoji Universitetdə Fərrux Rüstəmov Azərbaycan təhsil müəssisələrinin tarixindən yazıb. Realıdır ki, o konkret olaraq ayrı-ayrı məktəbləri, ali təhsil müəssisələrini təhlil edib. Ölkədə təhsil tarixindən başqa keyfiyyətin ölçülməsi, təhsilin idarə edilməsi və sairlə bağlı araşdırmalar yoxdur. Daha çox pedoqoji sahədə çalışan professor, dosentlər var ki, onların da əksəriyyətinin əsərləri plagiatdır. Hesab edirəm ki, ölkənin təhsil nazirinin çıxışı həqiqətdir, realdır və dediyim kimi çox yumşaq şəkildə ifadə olunub. Ümumilikdə, Azərbaycanda pedaqogika sahəsində elmi-tədqiqat işləri sıfır səviyyəsindədir. Təkcə Pedoqoji Universitetdə hər il 300-dən artıq magistratura sahəsində təhsil alan var. Eyni zamanda digər pedaqoji istiqamətdə təhsil verən ali məktəblərdə yüzlərlə magistraturada oxuyanlar var. O cümlədən də Təhsil İnstitutunun, ayrı-ayrı ali məktəblərin doktorantları, dissertantlar var. Bu sahədə elmi-tədqiqat işlərinin genişlənməsi üçün başda Təhsil Nazirliyi, Təhsil İnstitutu olmaqla ayrı-ayrı təhsil müəssisələri tədqiqatlar üçün şərait yaratmalıdır. Məsələn, hansısa bir mütəxəssisin təhsil müəssisəsində elmi tədqiqat aparması üçün o qədər bürokratik əngəllər var ki...Tədqiqatçı məktəbə gedir “olmaz, tədqiqat apara bilməzsiniz, gedib rayon və şəhər təhsil idarəsindən razılıq alın ” cavabını verirlər, şəhər və rayon təhsil idarələrindən “Təhsil Nazirliyindən icazə alın” deyirlər. Təhsil Nazirliyinə gedirlər nazirlikdən deyirlər ki, yox, yerli şəhər və rayon təhsil idarələrindən icazə alıb. Ötür-ötür oyunu ilə o qədər bürokratik əngəllər yaradılır ki, elmi dərəcə almaq üçün ən rahat variant seçilir. Bunun “asan yolu” onlar üçün Rusiyanın və MDB məkanının, son vaxtlar bəzi xarici ölkələrin pedoqoji sahədəki tədqiqatların plgiatı ilə elmi işlər yazdırmaqdır...”
E.Qafarov qeyd etdi ki, Azərbaycanda əksər hallarda magistr işini magistrlər özləri yazmır, pul müqabilində ali məktəblərdə işləyən müəllimlər yazırlar. E.Qafarov əlavə etdi ki, doğrudan da təhsil naziri vəziyyətlə tanışdır. Mütəxəssisin sözlərinə görə, təhsil sistemi ilə bağlı olaraq elmi araşdırmalar, elmi tədqiqatlar aparılmır. “Bu da ölkənin təhsil sisteminin inkişaf etdirilməsi, araşdırılması ilə bağlı olaraq çox böyük çətinliklər yaradır”- deyə E.Qafarov qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
