Prezident İlham Əliyev “Gənclərin xarici ölkələrin nüfuzlu ali təhsil müəssisələrində təhsil almalarına dair 2022–2026-cı illər üçün Dövlət Proqramı”nın təsdiq edilməsi haqqında sərəncam imzalayıb. Sərəncamla “Gənclərin xarici ölkələrin nüfuzlu ali təhsil müəssisələrində təhsil almalarına dair 2022–2026-cı illər üçün Dövlət Proqramı” təsdiq edilib.
Təhsil Nazirliyi bu Sərəncamın 1-ci hissəsi ilə təsdiq edilmiş Dövlət Proqramında nəzərdə tutulan tədbirlərin həyata keçirilməsini əlaqələndirməli və Dövlət Proqramının icrasının gedişi barədə ildə bir dəfə Azərbaycan Prezidentinə məlumat verməlidir. Dövlət Proqramında nəzərdə tutulmuş tədbirlərin icrasının monitorinqini və qiymətləndirilməsini Təhsil Nazirliyinin sifarişi əsasında İqtisadiyyat Nazirliyi həyata keçirəcək. Nazirlər Kabineti bu Sərəncamdan irəli gələn məsələləri həll etməlidir.
Nazirlər Kabineti tərəfindən təsdiq edilmiş müvafiq seçim meyarları və prosedurlar nəzərə alınmaqla, 2022-2023-cü tədris ili üçün “2022-2026-cı illər üzrə Dövlət Proqramı” çərçivəsində xarici ali təhsil müəssisələrində təhsil alacaq gənclərin seçimi üçün sənəd qəbulu açıq elan edilir. Proqrama müraciət üçün əsas şərtlərdən biri müəyyən olunmuş universitetlərin birindən müvafiq prioritet sahə üzrə qəbul sənədinin əldə edilməsidir. Namizədlərin seçimi iki mərhələdə aparılacaq. İlk mərhələdə namizəd tələb olunan sənədlərin skan edilmiş surətini elektron ərizə sistemində “Şəxsi kabinet” yaradaraq əlavə edib elektron ərizəni təsdiq etməlidir. Müvafiq seçim qaydalarının tələblərinə uyğun olan namizədlərin müraciətləri dəyərləndiriləcək və müsbət qiymətləndirilən namizədlər aidiyyəti üzrə növbəti mərhələyə buraxılacaq. Müsahibə mərhələsi Təhsil Nazirliyi, Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Fondunun nümayəndələri və müvafiq sahə üzrə ekspertin iştirakı ilə həyata keçiriləcək. Müsahibənin nəticəsinə uyğun olaraq, namizədlər haqqında yekun qərar veriləcək.
Qeyd edilənə görə, Dövlət Proqramının hədəf göstəricisi 2022–2026-cı illərdə hər il 400 nəfərədək olmaqla, ümumilikdə isə 2000 nəfərədək Azərbaycan Respublikası vətəndaşının xarici ölkələrin nüfuzlu ali təhsil müəssisələrində təhsilinin təmin edilməsidir. Dövlət Proqramı çərçivəsində xarici ali təhsil müəssisələrində təhsil yerlərinin ən azı 80 faizi ali təhsilin magistratura səviyyəsini əhatə edəcək.
Sənəddən də göründüyü kimi, müsahibə mərhələsi Təhsil Nazirliyi, Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Fondunun nümayəndələri və müvafiq sahə üzrə ekspertin iştirakı ilə həyata keçiriləcək. Aydın görsənir ki, bu prosesdə ictimai nəzarət mexanizmi təmin olunmayıb, bu səbəbdən də onun şəffaflığı sual altına düşə bilər. Dövlət Proqarmı çərçivəsində iki dövlət qurumunun bu prosesi şəffaf şəkildə keçirməsi şübhə doğurur.
Bu səbəbdən müsahibə mərhələsinin Təhsil Nazirliyinin və Neft Fondunun əməkdaşları tərəfində həyata keçirilməsi nə təcrübədir? Bu seçimdə şəffaflıq necə təmin oluna bilər? Şəffaflığın təmin olunması mümkündürmü? Müsahibənin müvafiq sahə üzrə ekspertin iştirakı ilə keçirilməsi heç də onun şəffaf keçiriləcəyinə təminat vermir. Təbii, burda ictimaiyyət nümayəndələrinin təmsil olunmaması da şəffaflığa kölgə salan məqamlardır.
“Müsahibə prosesində ictimiyyət nümayəndələri iştirak etməsə, şəffaf seçimdən danışmağa dəyməz”
Professor Həbib Zərbəliyev “Bakı-Xəbər”ə şərhində bildirdi ki, gənclərin xarici ölkələrdəki nüfuzlu ali məktəblərdə təhsil alması çox vacibdir və bu gənclərin seçimində əsas meyar şəffaflıq olmalıdır. Əvvəlki dövrlərdə xaricdə təhsil alan gənclərin seçiminin yalnız Təhsil Nazirliyi tərəfindən aparıldığını xatırladan H.Zərbəliyevin sözlərinə görə, o dövrdə maksimum şəffaflığı qorumağa çalışılırdı, çünki prosesdə sırf mütəxəssislər iştirak edirdi: “Əvvəllər bu məsələyə Təhsil Nazirliyi baxırdı. Biz o vaxt nazirlikdə çalışırdıq ki, proses şəffaf olsun və layiq olan gənc seçilsin. Biz maksimum dərəcədə şəffaf seçimi edirdik, amma o vaxt kimin xaricə gedəcəyi Prezident Aparatında həll olunurdu. Xaricdə təhsil alacaq gənclərin seçimi ilə bağlı keçiriləcək müsahibə prosesində yalnız Təhsil Nazirliyi və Dövlət Neft Fondunun əməkdaşlarının iştirak etməsi kifayət deyil. Bu prosesdə aidiyyəti dövlət qurumları ilə yanaşı ictimaiyyət nümayəndələrinin iştirakı çox vacibdir. Özü də bir deyil, bir neçə ictimaiyyət nümayəndəsi prosesdə iştirak etməlidir. O müsahibə prosesində ictimiyyət nümayəndələri iştirak etməsə şəffaf seçimdən danışmağa dəyməz. Söhbət o ictimiyyət nümayəndələrindən gedir ki, onları ələ almaq mümkün olmasın. Bura mütləq ictimaiyyətdən vicdanlı insanlar seçilməlidir. Çünki bəzən ictimaiyyət arasından elələrini də seçmək olar ki, onlardan da betər olar”.
H.Zərbəliyev qeyd etdi ki, hamının adından danışmaq istəmir, amma nazirlikdə hazırda təhsil işçilərinin sayı elə də çox deyil. “Ona görə də, orada kiminsə təhsilə yüksək qiymət verməsi, yanaşması indiki şəraitdə absurd görünür. Bu səbəbdən də şəffaflıq üçün orada təhsili, xarici əlaqələri yaxşı bilən ictimaiyyət nümayəndələri olmalıdır. Keçmişdə bu məsələdə şəffaflıq müəyyən qədər təmin olunurdu. Amma bilirsiz ki, Azərbaycanda yuxarılardan təsir imkanları həmişə olur, o vaxt müəyyən təzyiqlər olurdu. Amma o zaman prosesdən normal keçənlər də olurdu. Bu gün isə elə etmək lazımdır ki, müsahibə prosesində şəffaflıq, obyektivlik tam təmin olunsun. Bunun üçün isə xalq içindən seçilən obyektiv, qərəzsiz şəxslər olunmalıdır ki, yarana biləcək şübhələrə əsas qalmasın”.
H.Zərbəliyevin sözlərinə görə, yoxsa iki dövlət qurumunun təkbaşına həyata keçirəcəyi iş şəffaf seçimə təminat verə bilməz, hardasa buna şübhəli yanaşanlar ola bilər.
İradə SARIYEVA
