Vətən müharibəsində şəhid olanların ailələri və qazilərin sosial təminatını yaxşılaşdırmaq məqsədilə yaradılan “YAŞAT” Fonduna qısa müddət ərzində sıravi vətəndaşlardan tutmuş irili-xırdalı bir çox şirkətlər, eləcə də dövlət müəssisələri və digər təşkilatlar tərəfindən xeyli vəsait köçürülüb. Lakin maraqlıdır ki, Fondun rəsmi internet səhifəsinə nəzər yetirdikdə bank sektorunun bu məsələdə bir o qədər də aktiv olmadığı görünür. Məlum olur ki, heç də bütün ölkə bankları “YAŞAT”-a vəsait köçürməyib.
Gəlirləri on milyonlarla ölçülən elə banklar var ki, şəhid ailələri və qazilər üçün nəzərdə tutulan bu Fonda cəmi 5-10 min manat köçürüblər. Ancaq elələri də var ki, heç bir qəpik belə ödəməyib.
Məsələn, ölkədəki ən populyar və reklam olunan banklardan olan “Bank of Baku” “YAŞAT” Fonduna cəmi 5 min manat köçürüb. “Rabitəbank” da çox böyük əliaçıqlıq göstərməyib və Fonda cəmi 15 min manat ödəyib. “YAŞAT”-a bir qəpik də ödəməyənlər sırasında isə “AFB” , “Unibank”, “Premium bank”, “Azərbaycan Sənaye Bankı”, “VTB”, “BTB”, “Bank Avrasiya”, “Accessbank” kimi bankların adı var. Çox maraqlıdır, dünyada ən baha kredit faizləri əsasında əhaliyə xidmət göstərən banklar niyə bu sosial məsuliyyətdən yan gəzməyə çalışırlar?
Beynəlxalq idraəetmə üzrə ekspert, iqtisadçı Asif İbrahimov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, əvvəlcə biz bank deyəndə nəyin nəzərdə tutulduğunu müəyyənləşdirməliyik: “Azərbaycanda korporativ ənənələrə sadiq olan bir neçə bank var. Qalanları isə kassa funksiyasını oynayır. 2000-ci illərin əvvəlindən başlayaraq, bir çox holdinqlər öz daxilində banklar yaratmağa başladı. Həmin bankların başlıca funksiyası özlərinə aid kapitalları idarə etmək və onları kassa kimi saxlamqdan ibarət oldu. Bir müddət sonra həmin banklardan az bir qismi korporativ fəaliyyətə keçdi, bir çoxları isə ya fəaliyyətini saxladı, ya da elə əvvəlki qaydada davam etdirdi. “YAŞAT” fonduna banklar tərəfindən az miqdarda ianələrin köçürülməsinin bir çox səbəbləri var. Dünyada tuğyan edən pandemiya ilə bağlı bir çox şirkətlərin gəlirləri azalmağa başladı, bu da öz təsirini banklara göstərdi. Ancaq elə banklar tanıyıram ki, onların işçiləri həm müharibə, həm də ondan sonrakı dönəmdə şəxsi vəsaitləri hesabına çoxlu yardımlar ediblər. Ola bilər ki, bəzi banklar etdikləri yardımların məbləğinin ictimailəşməsini istəmirlər”.
Ekspertin sözlərinə görə, bizim bank sektorumuzda ciddi islahatlara ehtiyac var: “Banklarla bağlı sosial məsuliyyət standartları tətbiq edilməlidir. Bizim bank sektoru hətta Qazaxıstandan belə geri qalır. Bununla yanaşı, banklarda beynəlxalq standartların tətbiqi olduqca zəruri məsələdir. Çünki bank ümumdünya ticarət şəbəkəsinə rahatlıqla inteqrasiya edə bilən sahədir. Bu işlərin məsuliyyəti Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankı və Maliyyə Nazirliyinin üzərinə düşür. Xüsusilə də xarici bankların Azərbaycan iqtisadi mühitində iştirakı təmin edilməlidir. Belə olan təqdirdə həm də rəqabət mühiti artar. Ən əsas bir məsələ isə bizim bankların holdinqlərə aidiyyətilə bağlıdır. Məsələn, hansısa holdinq “YAŞAT” Fonduna əhəmiyyətli ianə edibsə, öz bankına təkrar ödəniş etməyi məsləhət görməyib. Bununla büdcələrinə qənaət etdiklərini düşünüblər”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
