Son 7 ildə 6 minə yaxın tələbə təhsil haqqını ödəyə bilmədiyinə görə universitetlərdən xaric edilib. Hər il ölkədə təxminən 1500 tələbə əsasən imkansızlıq üzündən təhsilini yarımçıq qoyur. Qanunla isə insanların təhsil alması üçün şərait yaradılmalıdır.
Azərbaycan ali məktəblərində ödənişli plan yerlərinin sayı ümumi qəbul planının 50 faizi qədərdir. Bu il 21 minə yaxın şəxs ödənişsiz əsaslarla qəbul olunub. Digər 21 min 600 nəfər - şəhid və müharibə veteranlarının övladlarını, məcburi köçkünləri çıxmaq şərtilə, ödənişli təhsil alır
Azərbaycanda tələbələrə kreditlərin verilməsi təcrübəsi var, amma bu, aşağı səviyyədədir. 2015-ci ildə Təhsil Nazirliyinin təşəbbüsü ilə dövlət ali təhsil müəssisələri “Maarifçi” Tələbə Kredit Fondu təsis ediblər. Ancaq fond 6 il ərzində 15 universitetdə tələbələrlə vur-tut 272 təhsil krediti müqaviləsi imzalayıb. 2019-cu ildən etibarən isə, ümumiyyətlə, kredit vermir. Çünki 2019-cu ildən etibarən fondun kreditlərin verilməsi ilə bağlı elanlarına rast gəlmək mümkün deyil.
Görünən odur ki, minlərlə tələbə imkansızlıq üzündən təhsilini yarımçıq qoyub. Bu isə olduqca mənfi bir hal kimi qarşılanır.
Maraqlıdır, ödənişli təhsil alanlar niyə təhsil haqqını ödəməkdə bu qədər çətinliklərlə üzləşirlər? Çıxış yolu nədədir?
“Bir sıra səlahiyyətli qurumların biganəliyi hər il yüzlərlə tələbənin təhsilini yarımçıq saxlamasına səbəb olur”
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikrlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən AVCİYA-nın vitse-prezidenti, professor Məhərrəm Zülfüqarlının sözlərinə görə, bir belə tələbənin təhsildən kənarda qalması yaxşı hal deyil: “Sözügedən problem çoxdandır Azərbaycanda mövcuddur. Bunun müxtəlif səbəbləri var. Səbəblərdən biri vətəndaşların əməkhaqlarının elə də yüksək olmamasıdır. Çünki bizdə əməkhaqqı çox aşağıdır. Ona görə də problemi həll etməkdən ötrü maaşlar artırılmalıdır. Digər başlıca səbəb tələbə kreditlərinin əlçatan olmamasıdır. Bununla bağlı işlər yaxşı təşkil olunmayıb. “Maarifçi” Tələbə Kredit Fondunun bu yöndə fəaliyyəti qənaətbəxş deyil. Banklar sərfəli şərtlərlə tələbə kreditləri təklif etmirlər. Faizlər çox yüksəkdir. Bank sistemində bir sıra problemlər var. Hesab edirəm ki, dövlət tərəfindən tələbələrə kredit tranşı açılmalıdır, özü də sərfəli şərtlərlə. İnkişaf etmiş ölkələrin bununla bağlı yaxşı təcrübəsi var. Ancaq çox təəssüflər olsun ki, bir sıra səlahiyyətli qurumların sözügedən məsələyə biganəliyi hər il yüzlərlə tələbənin təhsilini yarımçıq saxlamasına səbəb olur. Ona görə də bütün bunların kompleks həllinə xüsusi diqqət yetirmək lazımdır. 2021-ci ildə “Təhsil-tələbə krediti” sisteminin yaradılması nəzərdə tutulub. Sənədə əsasən, bu məqsədlə 2021-ci il üçün təsdiq edilən dövlət büdcəsində 80 milyon manat vəsait nəzərdə tutulub. Hesab edirəm ki, bu yöndə işləri sürətləndirmək lazımdır”.
Professor hesab edir ki, bu məsələyə son dərəcə diqqətlə yanaşmaq lazımdır.
Vidadi ORDAHALLI
