Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin fevralın 20-də İtaliya Respublikasına baş tutan dövlət səfərini iki ölkə arasında münasibətlərin inkişafı baxımından tarixi hesab etmək olar.
Dövlət başçısı səfər zamanı İtaliya Respublikasının Prezidenti Sercio Mattarelladan başqa, bu ölkənin Nazirlər Şurasının Sədri Cüzeppe Konte, İtaliya Respublikası Senatının Sədri, senator xanım Maria Elisabetta Alberti Kaselatti, İtaliya Respublikası Deputatlar Palatasının sədri Roberto Fiko və digər şəxslərlə görüşlər keçirib. Səfər zamanı iki ölkə arasında bir çox mühüm sənədlər mübadilə edilib. Bunlardan ən əsası “Azərbaycan Respublikası ilə İtaliya Respublikası arasında Çoxölçülü Strateji Tərəfdaşlığın gücləndirilməsinə dair Birgə Bəyannamə”dir.
Azərbaycan-İtaliya nümunəsində çoxölçülü strateji tərəfdaşlıq haqqında imzalanan sənədin mahiyyətini necə izah etmək olar?
Beynəlxalq məsələlər üzrə ekspert Yeganə Hacıyeva “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, bu günlərdə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin İtaliyaya səfəri çərçivəsində Azərbaycanla İtaliya arasında çoxölçülü strateji əməkdaşlığın gücləndirilməsi bəyannaməsi imzalanıb: “Bu bəyannamə ikitərəfli münasibətlərin yeni mərhələsi üçün baza rolunu oynayacaq. Azərbaycan, istər qonşuları, istər diğər region ölkələri və beynəlxalq siyasi, iqtisadi, təhlükəsizlik təşkilatları ilə əməkdaşlığı haqqında imzalanan çoxsaylı bəyannamələr, razılaşmalar və çərçivə razılaşmalarının çoxluğuna rəğmən İtaliya ilə bu günlərdə imzalanan bəyannamədəki “Çoxölçülü strateji əməkdaşlıq” termini cəmiyyətin haqlı olaraq diqqətini çəkdi.
Nədir “Çoxölçülü strateji əməkdaşlıq” və bu əməkdaşlıq diğərlərindən nə ilə fərqlənir?
Beynəlxalq münasibətlərdə tərəflər arasında nəzərdə tutulan Çoxölçülü strateji əməkdaşlıq - “Multidimensional Strategic Partnership”- gələcəyə yönəlmiş, qlobal və regional anlamda bütün situasiyalarda tərəflər arasında sıx əməkdaşlığı, qlobal və regional proseslərə və problemlərə ümumi baxış və tərəflərin mövcud olduğu və həmçinin maraq və nüfuz dairəsinə düşən bölgələrdə sülh, sabitlik və rifahı inkişaf etdirmək üçün ortaq bir hədəfə istiqamətlənən əməkdaşlıqdır.
Azərbaycan və İtaliya arasında imzalanan bu “Çoxölçülü strateji əməkdaşlığın gücləndirilməsi” sənədi tərəflər arasında gələcəyə yönəlmiş sıx əməkdaşlıq, qlobal və regional problemlərə ortaq baxış, ölkələrin yerləşdiyi və həmçinin maraq dairəsinə aid olan bölgələrdə sülh, sabitlik və rifahın inkişafı üçün ortaq bir məqsəd üçün fəaliyyəti nəzərdə tutur.
İmzalanmış “Çoxölçülü strateji əməkdaşlıq” bəyannaməsi ilkin təhlili sənədin iki tərəfli mövcud əməkdaşlığın daha geniş və daha sıx qarşılıqlı əlaqəyə çevrilməsinə, bütün sahələrdə qarşılıqlı faydalı əməkdaşlığın qurulması yolu ilə tərəfdaşlığın daha da gücləndirilməsinə xidməti nəzərdə tutur.
Həmçinin imzalanmış sənəd gələcəyə yönəlik, Azərbaycan və İtaliya arasında çoxşaxəli strateji tərəfdaşlıq əlaqələrinin daha da möhkəmləndirilməsi və dərinləşdirilməsi yollarının axtarılması üçün regional və qlobal proseslərin birgə hərtərəfli təhlili və müzakirəsini nəzərdə tutur.
Sənəd qarşılıqlı maraq doğuran əməkdaşlıq sahələrinə diqqət yetirərək tərəflərin qarşılıqlı dəstək verməklə münasibətlərinin inkişaf etdirilməsini, regional sülh, rifah və sabitliyin memarlığında hər iki tərəfin mərkəzi və konstruktiv rolunun gücləndirilməsini nəzərdə tutur. Diplomatik terminlə bunu bəzən çoxvektorlu kimi də ifadə edirlər”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
