Prezident İlham Əliyevin İtaliya Respublikasına baş tutan dövlət səfərini iki ölkə arasında münasibətlərin inkişafı baxımından tarixi hesab etmək olar.
Dövlət başçısı səfər zamanı Romada İtaliya Prezidenti Sercio Mattarella, Baş Nazir Cüzeppe Konte və digər rəsmi şəxslərlə önəmli görüşlər keçirib. Səfər zamanı iki ölkə arasında bir çox mühüm sənədlər mübadilə edilib. Bunlardan ən əsası “Azərbaycan Respublikası ilə İtaliya Respublikası arasında Çoxölçülü Strateji Tərəfdaşlığın gücləndirilməsinə dair Birgə Bəyannamə”dir. Birgə Bəyannamə qarşıdakı uzun illər ərzində Azərbaycan və İtaliyanın sıx əməkdaşlığını müəyyən edən, siyasi, iqtisadi, mədəni, humanitar və digər sahələri əhatə edən vacib sənəd hesab olunur. Sənəd ölkələr arasında strateji tərəfdaşlığın gələcək istiqamətlərini müəyyən edir, ikitərəfli münasibətlərin yeni mərhələyə qədəm qoyduğunu göstərir.
Bununla belə, “Azərbaycan Respublikası ilə İtaliya Respublikası arasında Çoxölçülü Strateji Tərəfdaşlığın gücləndirilməsinə dair Birgə Bəyannamə”də vacib bir maddə var. Həmin maddədə qeyd edilir ki, İtaliya Azərbaycanın Avropa İttifaqı ilə imzalamağa hazırlaşdığı sazişin tezliklə dəstəklənməsini istəyir. Məlum olduğu kimi, sözügedən sazişin imzalanması ilə bağlı bəzi razılaşdırılmamış məqamlar var. Məsələ ondadır ki, Aİ enerji daşıyıcılarının dünya qiymətləri ilə əhaliyə satılmasını istəyir. Prezident İlham Əliyev də ötən il jurnalistlərə açıqlamasında qeyd etdi ki, biz o müqaviləni belə imzalaya bilmərik. Bu vəziyyətdə İtaliyanın Azərbaycana verdiyi dəstəyin hansı önəmi var?
Məsələyə münasibət bildirən siyasi ekspert Ramil Hüseynovun sözlərinə görə, bunun çox böyük önəmi var: “Məsələ ondadır ki, İtaliya Avropa İttifaqında sıradan bir ölkə deyil. Qurumun 28 üzvü var. Ancaq İtaliya 1957-ci ildə Avroittifaqın yaradıcılarından biri olub. İtaliya iqtisadi göstəricilərinə görə, Aİ-də üçüncü mövqedə dayanır. Bu həm də o deməkdir ki, İtaliya Aİ-də ciddi siyasi çəkiyə malikdir. Siyasi çəki həm də iqtisadi göstəricilərlə ölçülür. Nəzərə almaq lazımdır ki, İtaliya Azərbaycan üçün başlıca iqtisadi tərəfdaşdır. 2019-cu ildə iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsi 6 milyard dollar həcmində olub. İki ölkə arasında ticarət dövriyyəsində enerji daşıyıcıların həcmi ciddi çəkiyə malik olsa da, sonrakı mərhələlərdə digər sahələrdə də iqtisadi mübadilənin artacağı gözlənir. Hesab edirəm ki, iki ölkə arasında imzalanmış Birgə Bəyannamədə sözügedən məqamın qeyd edilməsi Aİ ilə Azərbaycan arasında yeni sazişin bağlanmasını sürətləndirəcək. Aİ Azərbaycanla bağlı tələblərini yumşaldacaq. Qeyd edim ki, Avroittifaqla Azərbaycan arasında yeni saziş üzərində iş gedir. İtaliya da qurumda söz sahibi olan ölkələrdən biridir. Ona görə də bunun çox mühüm əhəmiyyəti olacağı qənaətindəyəm”.
Vidadi ORDAHALLI
