Ermənistan hakimiyyəti ilə Dağlıq Qarabağ separatçıları arasında fikir ayrılığının mövcudluğu heç kimə sirr deyil. Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan Qarabağdakı qondarma hakimiyyətin başında dayananlarla münasibətlərini hələ də istədiyi səviyyədə tənzimləyə bilmir.
Bundan əlavə, məlumdur ki, Nikol Paşinyan “Qarabağ klanı”nı Ermənistanda bütün vəzifələrdən uzaqlaşdırıb, bir qismi həbs olunub. İndi Paşinyanın əsas niyyəti separatçı rejimin də başına ona sadiq olacaq şəxsin gəlişini təmin etməkdir. Amma real vəziyyət bunun Paşinyan üçün çox çətin olduğunu üzə çıxarır. Eyni zamanda görünən həm də budur ki, Paşinyan və onun tərəfdarları Ermənistan və Qarabağ erməniləri arasında uçurumu daha da dərinləşdirir.
Paşinyanın Qarabağa səfərləri də nəticə vermir. Əksinə, belə bəlli olur ki, bu səfərlər onunla separatçılar arasında fikir ayrılıqlarını daha da artırır. Hətta bəzi məqamlar baxımından Paşinyana daha sərt reaksiya göstərilir. Məsələn, Qarabağ ermənisi Artur Ağacanovun rəhbərlik etdiyi “Alban Avtokefal Kilsəsinin və türk-xristianlarının irsinin bərpası üzrə hərəkat”ının bəyanatında Paşinyanın bir neçə gün əvvəl Xankəndidə səsləndirdiyi fikirlərə etiraz edilir. Bildirilir ki, həmin vaxt Paşinyanın Qarabağın Ermənistana aid olduğunu iddia etməsi və bu yöndə fikirlər səsləndirməsi yolverilməzdir. Qeyd olunur ki, Nikol Paşinyan sələfi Serj Sarkisyanın səhvlərini təkrar etməməli və bütün qarabağlıların adından danışmamalıdır. Bəyanatda o da qeyd olunub ki, 30 ildən sonra Xankəndidə meydanda keçirilən mitinqdə yenidən “miatsum” çağırışı səslənib ki, bu da yolverilməzdir və Qarabağ münaqişəsində yeni gərginliyin yaranmasına aparır. Sənədi “Alban Avtokefal Kilsəsinin və türk-xristianlarının irsinin bərpası üzrə hərəkat”ının fəalları imzalayıb.
Erməni politoloq Qaqik Ambaryanın fikrincə, bu gedişlə Qarabağ erməniləri ilə Paşinyan arasında ziddiyyətlərin daha da böyüməsini gözləmək olar. Onun sözlərinə görə, 2020-ci ildə Dağlıq Qarabağda keçiriləcək “prezident seçkisi” fonunda tərəflər arasında ziddiyyətlərin daha da dərinləşməsini gözləmək olar: “Paşinyan düşünürdü ki, Qarabağda Bako Saakyan üzərində nəzarəti gücləndirəcək. Bu alınmadı. Bako Saakyan Robert Köçəryan və Serj Sarkisyanın təsiri altındadır və onlara xidmət edir. Belə vəziyyətdə onlar Qarabağda idarəçiliyi Paşinyana verməyi düşünmürlər. Bu da ziddiyyətlərin artmasına səbəb olur”. Ekspert qeyd edir ki, bu vəziyyətdə Ermənistan daxilində artan problemlər də “Qarabağ klanı”nın lehinə işləyir: “Ölkədə vəziyyət gərginləşir, etiraz aksiyalarının sayı artır. Baş nazir problemləri həll etməkdə acizlik nümayiş etdirir. Ermənistan rəhbəri olaraq, Paşinyan respublikanı biabır edir. Ermənistanın uğursuzluğa uğramış ölkə hesab olunması çox pisdir. Paşinyan Ermənistan rəhbəri olaraq tayfabazlığı, komandasının çarəsizliyini izah etmək üçün ölkəni biabır edir”. Ermənistanda “İslahatçılar” partiyasının sədri Vahan Badasyan isə belə vəziyyətdə “Qarabağ klanı”nın fəallaşması ilə mümkün hakimiyyət dəyişiklilərini istisna etmir. Onun sözlərinə görə, 2018-ci ildə baş verən hadisələrdən ruhlanan bir çox insanlar bir neçə ay sonra həyatlarında sıçrayış tipli dəyişikliklərin olacağını düşünürdü: “Lakin il yarım keçib, görürlər ki, ölkədə hər hansı irəliləyiş yoxdur. Yoxdur, ona görə ki, yalanlar, manipulyasiyalar və nağıllarla dolu xeyli hal var. Əsl həyatda insanları narahat edən problemlərin həlli yoxdur. İnsanlar danışırlar ki, Nikol olmasın, bəs kim olsun, xalq kimin arxasınca lider deyə getsin? Bu sual Ermənistanın siyasət meydanında havada qalan məsələdir”. O qeyd edib ki, indiki məqamda Ermənistanda hakimiyyət dəyişikliyi ehtimalı yüksəkdir: “Birdən hər hansı qüvvə Azadlıq meydanında 20 min insan toplayarsa, bugünkü hakimiyyət qoşun yeridəcək. Hər hansı siyasi proseslərin irəliləməsini qəbul etməyəcəklərinə əminəm. Lakin şəhərimizdə 50 mindən artıq insan ayağa qalxsa, yarım saat sonra Paşinyanın yenidən müxalifət xadiminə çevriləcəyinə əminəm. Bizim ictimaiyyətin böyük bir qismi həyat şəraitlərini yaxşılaşdıracaq lideri, növbəti rəhbərin kim olacağını görməsə də, insanlar vəziyyətin doğrudan da dəyişmədiyini hiss etsələr, hakimiyyəti dəyişəcəklər. Paşinyanın verilən vədlərə əməl etmədiyinə dair xalq qərar verdiyi anda onun hakimiyyətdən getməsini istəsələr, hakimiyyəti tərk edəcəyinə dair Paşinyanın siyasi vədləri xatırlanmalıdır. İndi xalq arasında narazılıqlar var və narazılıqlar pərakəndə yox, vahid bir siyasi meydanda real siyasi konsepsiyalarla birləşməli, vahid siyasi platformaya çevrilərək, hakimiyyətdə olan gücə qarşı gələcək alternativ qüvvə fomalaşdırmalıdır. Xankəndidə səslənən 2050-ci il üzrə nağıl vədləri nə deməkdir? Onlar vədlərinin heç 10%-ni də yerinə yetirmədikləri halda 2050-ci il haqqında danışırlarsa, əziz millət, bu artıq bizi ələ salmaqdır. Mən çox təəssüf edirəm ki, hələ də bizim 2050-ci ildə əmək haqqlarının 7 dəfə artırılacağına sevinən, alqışlayan və fəxr edən insanlarımız var. Paşinyan 5 il müddətinə seçilib. O, 5 il çərçivəsinə sığan bütün vədlərini yerinə yetirməyə borcludur. Bundan sonra hakimiyyətdə qalma və ya qalmama barədə iddia edə bilər”. Erməni partiya sədri vurğulayıb ki, bu durumda “Qarabağ klanı”nın təmsilçilərinin aktivləşməsi Paşinyanın mövqelərini zəiflədə bilər və buna görə baş nazir onlara qarşı aqressiv davranır. Bu durumda vurğulanır ki, “Qarabağ klanı” ilə Paşinyan arasında baş verənlər Ermənistanı bir çox istiqamətlərdə iflic vəziyyətə salır. İndilikdə isə Nikol Paşinyan Dağlıq Qarabağ separatçılarının Ermənistandakı tərəfdarları vasitəsilə İrəvanda çevriliş cəhdindən ehtiyat edir.Xatırladaq ki, Dağlıq Qarabağ separatçıları bir dəfə Ermənistanda çevriliş ediblər, 1997-ci ildə prezident Levon Ter-Petrosyanı hakimiyyətdən uzaqlaşdırıblar. Ona görə “Qarabağ klanı”nın çevriliş etmək təcrübəsi var və bu, Paşinyan tərəfindən də nəzərə alınır.
Nahid SALAYEV
