Hindistan hazırkı Respublikaçı administrasiyasının fəlakətli Konqres seçkilərindən bəri Ağ Evin ilk xarici siyasət addımından məyus olub. ABŞ Maliyyə Nazirliyi İranla ticarət etdiklərinə görə Hindistan şirkətlərinə və konkret iş adamlarına yeni sanksiyalar tətbiq edib. Bəzi türk iş adamlarına qarşı da oxşar tədbirlər tətbiq edilib. Sanksiyalar məsələsi ABŞ-Hindistan münasibətlərində getdikcə daha vacib hala gəlir. Dehlinin Tehranla gəlirli əməkdaşlığını məhdudlaşdırmaq planı yoxdur, lakin Vaşinqtonla tərəfdaşlığı Hindistan üçün də çox vacibdir. Bu arada ABŞ Hindistanı özü ilə İran arasında seçim etməyə məcbur edir. Maliyyə naziri Skott Bessent bildirir: "Biz sizin harada olduğunuzu, İran yanacağını necə daşıdığınızı bilirik - dəniz, quru və hava yolu ilə. Sizi tutacağıq".
Aydındır ki, bunlar boş sözlər deyil. Vaşinqton iddia edir ki, yanan materiallar daşıyıcılarına saxta milli bayraq və saxta dənizə yararlılıq sertifikatı verən, hindlilərə dənizdə baş verən hadisə zamanı ətraf mühitə dəyən ziyana görə məsuliyyətdən və ya xarici gəmilərin sahiblərinə kompensasiya ödəməkdən yayınmağa imkan verən bütöv bir cinayətkar şəbəkəni aşkar edib. ABŞ Maliyyə Nazirliyinin hesabatında qanunsuz daşımalarla məşğul olan şirkətlərin sahiblərinin adları çəkilir: Kumar Şarma adlı şəxs, onun həyat yoldaşı Priiti Şahid və Şarmanın biznesində payı olan iki digər Hindistan vətəndaşı. Lakin ABŞ hökumətinin uzun əli yalnız hindliləri təqib etməklə məhdudlaşmadı. Bu, həmçinin Türkiyəyə də çatdı və “Fugo Ground Services Inc.”ə sanksiyalar tətbiq etdi. Hindistanın DNA veb saytı da qeyd edir ki, Vaşinqton, Donald Tramp və Respublikaçılar Partiyasının məğlubiyyətinə baxmayaraq, İran və Rusiyadan neft alan hər kəsi təqib etməyə davam edir. Təbii ki, Dehli Amerika administrasiyasının düşmənçilik hərəkətlərinə reaksiya verməyə bilməzdi. Axı, sahilləri yaxınlığında dənizdə neft hasilatını qurmasına və daxili ehtiyatları inkişaf etdirməsinə baxmayaraq, Hindistan hələ də enerji ehtiyaclarını ödəyə bilmir. Buna görə də, Dehli üçün sual Amerika sanksiyalarına necə təsirli cavab tapmaqdır. Hindistanlı şərhçilərin fikrincə, Dehli Amerika şantajına qarşı qətiyyətli olmaqdan imtina etmir. O, diplomatik manevrlərə əl atır və ABŞ Konqresindəki və Amerika dövlət qurumlarındakı tərəfdarlarına müraciət edir. BRICS kimi beynəlxalq birliklər vasitəsilə də bəzi addımlar atılıb. Ötən ilin sentyabr ayında Dehlidə keçirilən BRICS sammitində müəyyən güclərin enerji ehtiyatları üzərində diktaturasının qəbuledilməz olduğu bildirilən bir bəyanat qəbul edildi.
İran nefti Nyu-Dehli ilə Vaşinqton arasındakı sakit qarşıdurmanın yeganə səbəbi deyil. Hindistan Rusiya neftinin ən böyük alıcılarından biridir. 2025-ci ilin yayında Tramp Rusiya neft alışı üçün Hindistan mallarına əlavə 25% tarif tətbiq etdi və 2026-cı ilin sentyabrında hətta 100% tariflərə icazə verən "cəhənnəm sanksiyaları" qanununu imzaladı. Dehli daha sonra Hindistanın ticarət və iqtisadi maraqlarını qorumaq üçün bütün zəruri tədbirləri görmək niyyətində olduğunu bildirdi və Vaşinqtonu təkcə ikitərəfli münasibətlər üçün deyil, həm də qlobal enerji bazarı üçün nəticələr barədə xəbərdar etdi. Hindistan diplomatlarının Rusiya ilə əməkdaşlıq etdikləri şirkətləri sanksiyalaşdırarkən istifadə etdikləri digər bir arqument bu şirkətlərin Hindistan qanunlarını pozmaması və xarici bir gücün onları cəzalandırmaq cəhdlərinin beynəlxalq hüququn kobud şəkildə pozulması və Hindistan vətəndaşlarının qanuni hüquqlarının pozulması olması idi. Təzyiqlərə baxmayaraq, Hindistan alışlarını azaltmayıb: 2026-cı maliyyə ilində Rusiyanın neft idxalının təxminən 30%-i, Hörmüz boğazının yay blokadası zamanı isə yarıdan çoxunu təşkil edib. Dehlinin mövqeyi budur ki, Rusiyadan idxalın davam etdirilməsi Vaşinqtonun qərarlarından asılı olmamalıdır. Hindistanın xarici işlər naziri Subrahmanyam Cayşankar amerikalı siyasətçilərlə təbliğat işi aparıb. O, ABŞ dövlət katibi Marko Rubio ilə görüşüb. Hindistanın xarici işlər nazirinin birinci müavini Vikram Misri isə Nümayəndələr Palatasının Xarici İşlər Komitəsi sədrinin rəhbərlik etdiyi konqres nümayəndə heyəti ilə "cəhənnəm sanksiyaları"nı müzakirə edib. Bir sözlə, Hindistan təzyiqlərə boyun əymir.
Samirə SƏFƏROVA
