Mehmet Gökhan Özçubukçu:“Burada diqqət çəkən məqam Rusiyanın yalnız öz ərazisindəki fəaliyyətlərlə bağlı hüquqi qərar qəbul etməməsi, eyni zamanda Gürcüstandakı siyasi...”
Rusiya Baş Prokurorluğu Gürcüstanın müxalifət partiyası “Droa”nın fəaliyyətini arzuolunmaz elan edib. Bu barədə qurumun rəsmi saytında məlumat verilib.
Mətbuat açıqlamasına əsasən, “Droa” 2021-ci ildə Gürcüstanda qeyri-kommersiya təşkilatı kimi qeydiyyatdan keçib. Partiya müxalifət alyansı olan “Dəyişikliklər Koalisiyası”na qoşulub və öz məqsədləri kimi “yerli hakim elitanın Rusiya ilə əlaqələrinin ifşa edilməsini, Gürcüstanda birpartiyalı sistemin dağıdılmasını və ölkənin Avropa İttifaqına sürətləndirilmiş inteqrasiyası ideyasının təşviqini” bəyan edir. Moskva–Tbilisi münasibətlərində yeni siyasi gərginlik: Gürcüstan müxalifətinə qarşı təzyiq, yoxsa geosiyasi mübarizənin davamı?
Rusiya Baş Prokurorluğunun Gürcüstanın müxalifət partiyası “Droa”nın fəaliyyətini arzuolunmaz elan etməsi Moskva–Tbilisi münasibətlərində siyasi qarşıdurmanın yeni təzahürü kimi qiymətləndirilə bilər. Rusiya tərəfinin açıqlamasında partiyanın rusofob mövqedə olduğu, Rusiya rəhbərliyinin Gürcüstan siyasətini gözdən salmağa çalışdığı və iki ölkə arasında münasibətlərin normallaşmasına qarşı çıxdığı bildirilir.
Məsələnin diqqətçəkən tərəfi budur ki, Moskva yalnız konkret siyasi təşkilatın fəaliyyətini deyil, onun Gürcüstanın gələcək siyasi və geosiyasi istiqamətinə dair mövqeyini də hədəfə alır. “Droa”nın Avropa İttifaqına sürətləndirilmiş inteqrasiya, Rusiyanın Gürcüstandakı təsirinin məhdudlaşdırılması və ölkənin siyasi sistemində dəyişikliklər barədə çağırışları Kremlin regional maraqları ilə ziddiyyət təşkil edir.
Rusiya hansı səbəbdən gürcü partiyasını qadağan edib? Bu addımın arxasında hansı məsələlər durur? Əslində məqsəd nədir?Bununla Qərbə təzyiqmi göstərmək istəyir?
Beynəlxalq münasibətlər üzrə mütəxəssis Mehmet Gökhan Özçubukçu baki-xeber.com-a bildirdi ki, Rusiya Baş Prokurorluğu tərəfindən Gürcüstanın müxalifət partiyası “Droa”nın fəaliyyətinin Rusiya ərazisində “arzuolunmaz təşkilat” elan edilməsi yalnız iki ölkə arasındakı siyasi fikir ayrılıqlarının təzahürü kimi qiymətləndirilməməlidir. “Bu qərar Moskvanın Cənubi Qafqazda baş verən proseslərə, Gürcüstanın xarici siyasət istiqamətinə və Qərbin regiondakı təsirinə dair yanaşmasını ortaya qoyan siyasi və geosiyasi mesaj xarakteri daşıyır.
İlk növbədə, Rusiyanın qərarının rəsmi əsaslarına nəzər salmaq lazımdır. Rusiya Baş Prokurorluğu 2021-ci ildə yaradılan və Gürcüstandakı Dəyişiklik Koalisiyasının tərkibində yer alan “Droa” partiyasını Rusiyaya qarşı ritorikasına görə hədəfə aldığını açıqlayıb. Moskva hakimiyyətinin mövqeyinə görə, partiya Rusiya ilə Gürcüstan arasında münasibətlərin normallaşmasına qarşı çıxır, iki ölkə arasında birbaşa uçuşların dayandırılmasını və Rusiya vətəndaşlarına münasibətdə viza rejiminin yenidən tətbiq olunmasını müdafiə edir. Bununla yanaşı, Abxaziya və Cənubi Osetiyanı Rusiya tərəfindən işğal edilmiş Gürcüstan əraziləri kimi xarakterizə etməsi, Ukrayna ilə yaxın əməkdaşlığı dəstəkləməsi və Gürcüstanın Avropa İttifaqına inteqrasiyasının sürətləndirilməsini istəməsi də qərarın əsasları arasında göstərilib.
Lakin məsələnin əsas mahiyyətini “Droa”nın siyasi kimliyindən daha çox, təmsil etdiyi siyasi xəttdə axtarmaq lazımdır. Gürcüstan uzun illərdir Rusiya ilə Qərb arasında strateji seçimlərin və geosiyasi rəqabətin mərkəzində yerləşən ölkələrdən biridir. 2008-ci il Rusiya-Gürcüstan müharibəsindən sonra Moskvanın Abxaziya və Cənubi Osetiya üzərində təsirini davam etdirməsi iki ölkə arasındakı münasibətlərin əsas problemlərindən biri olaraq qalır. Bu səbəbdən Gürcüstanda Rusiyanın regional siyasətini tənqid edən, ölkənin Avro-Atlantik institutlarla inteqrasiyasını müdafiə edən siyasi aktorlar Moskva tərəfindən yalnız daxili siyasi müxalifətin bir hissəsi kimi deyil, həm də Rusiyanın Cənubi Qafqazdakı maraqlarını sorğulayan aktorlar kimi qəbul edilir”.
Mehmet Gökhan Özçubukçu qeyd etdi ki, “Droa”nın arzuolunmaz təşkilat elan edilməsinin arxasında bu yanaşmanın dayandığını söyləmək mümkündür. Özçubukçunun fikrincə, Moskvanın bu qərarı Gürcüstandakı siyasi aktorların Rusiya ilə münasibətlərə dair fərqli yanaşmalarının beynəlxalq müstəviyə əks olunması kimi qiymətləndirilə bilər. “Bu hadisə eyni zamanda Rusiyanın Gürcüstanla münasibətlərində öz xarici siyasət prioritetlərini və regional təhlükəsizlik həssaslıqlarını ön planda tutduğunu göstərir. Burada diqqət çəkən məqam Rusiyanın yalnız öz ərazisindəki fəaliyyətlərlə bağlı hüquqi qərar qəbul etməməsi, eyni zamanda Gürcüstandakı siyasi müzakirələrin hansı istiqamətdə inkişaf etdiyinə dair də açıq mesaj verməsidir.
Bəs bu qərarı birbaşa Qərbə yönəlmiş təzyiq cəhdi kimi qiymətləndirmək olarmı? Bunu yalnız Qərbə ünvanlanmış mesaj kimi şərh etmək məsələnin tam mahiyyətini əks etdirməz. Bununla belə, qərarın Qərbə yönəlmiş dolayı siyasi mesaj daşıdığı aydındır. Rusiya Cənubi Qafqazı öz milli təhlükəsizliyi və regional nüfuzu baxımından strateji əhəmiyyətə malik məkan kimi qiymətləndirir. Gürcüstanın Avropa İttifaqı və NATO ilə yaxınlaşmaq məqsədi isə Moskvanın regiondakı ənənəvi nüfuz dairəsi ilə birbaşa əlaqəlidir. Bu baxımdan, “Droa” kimi Qərblə inteqrasiyanı müdafiə edən siyasi aktorların hədəfə alınması Moskvanın bu istiqamətə münasibətinin göstəricilərindən biridir.
Digər tərəfdən, qərarın Gürcüstanın daxili siyasəti baxımından da mühüm nəticələri ola bilər. Rusiyanın müxalifət partiyasını hədəfə alması Gürcüstandakı Qərbyönümlü müxalifətin mövqeyini gücləndirə, eləcə də hakimiyyətlə müxalifət arasında Rusiya ilə bağlı müzakirələri daha da dərinləşdirə bilər. Xüsusilə Gürcüstanın Avropa ilə münasibətlərinin gələcəyi və Rusiya ilə iqtisadi-siyasi əlaqələrin hansı səviyyədə davam etdiriləcəyi ilə bağlı fikir ayrılıqları ölkənin daxili siyasi gündəmində müəyyənedici rol oynamağa davam edəcək.
Beləliklə, Rusiyanın “Droa”nı arzuolunmaz təşkilat elan etməsi sadə hüquqi və ya inzibati qərardan daha geniş məna daşıyır və Cənubi Qafqazdakı nüfuz mübarizəsinin siyasi təzahürlərindən biridir. Bu addım Rusiyanın Gürcüstanla münasibətlərində siyasi həssaslıqların və qarşılıqlı xarici siyasət fərqliliklərinin əhəmiyyətini bir daha ortaya qoyur. Eyni zamanda Cənubi Qafqazda Rusiya ilə Qərb aktorları arasındakı geosiyasi rəqabətin Gürcüstan üzərindən də formalaşmaqda davam etdiyini göstərir. Lakin qərarın Gürcüstanın xarici siyasət istiqamətinə nə dərəcədə təsir göstərəcəyi ayrıca müzakirə mövzusudur. Çünki Gürcüstanın gələcək strateji mövqeyini müəyyən edəcək əsas amil yalnız Rusiyanın qəbul etdiyi qərarlar deyil, həm də ölkənin öz daxili siyasi balansı, ictimai seçimləri və beynəlxalq aktorlarla quracağı münasibətlər olacaqdır”-deyə Özçubukçu bildirdi.
İradə SARIYEVA
