İlham Şaban: "Ancaq anlamırdılar ki, 2013-cü ildən sonra karbohidrogenlərin qiyməti dəfələrlə aşağı düşüb"
Məlum olduğu kimi, Yunanıstan hökumətinin kreditorlarla imzaladığı çərçivə sazişi qaz bazarının liberallaşdırılmasını və DESFA şirkətinin səhmlərinin 66 %-nin yalnız Avropa şirkətinə satışını nəzərdə tutur.
Kreditorlarla imzalanan çərçivə sazişi sentyabr ayınadək qaz bazarının liberallaşdırılmasına dair "yol xəritəsi"nin hazırlanmasını da nəzərdə tutur. "Qəbul olunan qərara əsasən, DESFA-nın 66 %-nin ("Hellenic Petroleum" dövlət şirkətinə məxsus 35 %, Dövlət Əmlakının İdarə olunması üzrə Fonda məxsus 31 % satılacaq - red.) özəlləşdirilməsi planlaşdırılır. Saziş iki şərti özündə ehtiva edir. Birincisi, potensial investor yalnız Avropa şirkəti və yaxud üçüncü ölkələrin də daxil olduğu konsorsiumun iştirakçısı olmalıdır. İkincisi, özəlləşdirmədən sonra DESFA tam özəl bölgü modelinə əsaslanaraq fəaliyyət göstərməlidir.
Artıq HRADF özəlləşdirmə prosesi ilə bağlı məsləhətçinin seçiminə başlayıb. Prosesin ilin sonunadək başa çatması gözlənir.
Qeyd edək ki, 2013-cü ilin iyun ayında DESFA-nın özəlləşdirilməsi ilə bağlı ilk tender keçirilib. Tenderin qalibi SOCAR elan olunub. Belə ki, SOCAR DESFA-nın səhmlərinin 66 %-i üçün 400 mln. avro təklif edib. Lakin 2016-cı ilin noyabrında Avropa Komissiyası DESFA-nın nəzarət səhm paketinin SOCAR-a satılmasına razılıq verməyib. Qurum SOCAR-a payını 49 %-dək azaltmağı təklif edib. Lakin rəsmi Afina səhm paketi üçün təklif olunan məbləği azaltmağa razı olmayıb.
Bütün hallarda, DESFA-nın SOCAR-a satılmamasının kökündə nə dayanır? Ekspertlər bunu nə ilə əlaqələndirir?
Sözügedən məsələni "Bakı-Xəbər"ə şərh edən Neft Araşdırmaları Mərkəzinin rəhbəri İlham Şaban bunu bir sıra amillərlə əlaqələndirdi: "Onların nəyə görə 2013-cü ildə keçirilən hərraclarda SOCAR-ın qalib olmasını məqbul saymaması məlum deyil. Çünki bunun səbəblərini açıqlamırlar. Ancaq məsələnin ikinci tərəfi ondan ibarətdir ki, 2016-cı ilin iyununda onlar öz qanunlarına dəyişiklik etdilər. Həmin qanunlara əsasən, ölkə daxilində qaz satışı qaydaları dəyişdirildi. Yəni ona tətbiq edilən vergilər sistemi dəyişdirildi. SOCAR-ın bununla bağlı 3 aydan çox apardığı danışıqlar nəticəsiz oldu. SOCAR-ın təklifi o idi ki, 2013-cü ildə hansı şərtlərlə təkliflər verilibsə, həmin şərtlərlə danışıqlar davam etdirilsin. Çünki həmin şərtlərə uyğun olaraq əldə olunacaq mənfəət onları qane edəcəkdi. Yunanıstan tərəfi isə bəyan etdi ki, bu onlar üçün məqbul deyil. Hesab edirəm ki, bunun baş tutmamasının kökündə yeni hökumətlərin əlavə iqtisadi qazanc əldə etmək istəyi dayanır. Məsələ ondadır ki, 2013-cü ildən 2016-cı ilə qədər Yunanıstanda bir neçə dəfə hökumət dəyişdi. Yunanıstandakı yeni hökumətlər çox gəlir əldə etmək arzusu ilə yaşayırdılar. Ancaq anlamırdılar ki, 2013-cü ildən sonra karbohidrogenlərin qiyməti dəfələrlə aşağı düşüb. O zaman bu arzuların gerçəkləşdirilməsi çox çətin məsələdir".
Vidadi ORDAHALLI
