Ermənistanda ictimai-siyasi vəziyyəti yaxından izləyən hər kəs üçün aydındır ki, ölkə növbəti parlament seçkiləri ərəfəsində mühüm tarixi mərhələdən keçir. Seçkiqabağı təbliğat kampaniyası artıq özünün ən qızğın dövrünə qədəm qoyub və bu proses təkcə Ermənistanın daxili siyasi gələcəyi baxımından deyil, bütövlükdə Cənubi Qafqaz regionunun siyasi sabitliyi və inkişaf perspektivləri baxımından da xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Seçki kampaniyasının gedişi göstərir ki, Ermənistanın daxili siyasi prosesləri yenə də müxtəlif xarici güclərin diqqət mərkəzindədir. Xüsusilə Rusiya Federasiyasının həm siyasi dairələr, həm də onun təsir imkanlarına malik media qurumları vasitəsilə Ermənistandakı seçki mühitinə təsir göstərmək cəhdləri açıq şəkildə müşahidə olunur. Son aylarda Rusiyaya yaxın siyasi qüvvələrin və ekspert dairələrinin Ermənistanın daxili siyasətinə dair fəallığının artması da bunun göstəricisidir.
Lakin, baş verən proseslər göstərir ki, xaricdən edilən bu müdaxilə cəhdləri gözlənilən nəticəni vermir. Əksinə, Ermənistan cəmiyyətində dövlət suverenliyi və müstəqil siyasi qərarvermə meyillərinin güclənməsi Rusiyayönümlü siyasi qüvvələrin mövqelərini zəiflətməkdədir. Baş nazir Nikol Paşinyanın rəhbərlik etdiyi hökumət vaxtaşırı olaraq xarici təsirlərlə bağlı faktları ictimaiyyətə təqdim edir və bunun nəticəsində Rusiyanın dəstəklədiyi siyasi qüvvələrin nüfuzu getdikcə azalır. Bir neçə ay əvvəl keçirilən ictimai rəy sorğularında Paşinyanın şəxsi reytinqi təxminən 30 faiz səviyyəsində qiymətləndirilirdisə, son sorğular onun dəstək göstəricilərinin əhəmiyyətli dərəcədə artdığını nümayiş etdirir. Hazırkı məlumatlar göstərir ki, Paşinyanın rəhbərlik etdiyi “Mülki Müqavilə” Partiyası seçki yarışında ən güclü siyasi qüvvə olaraq qalır və seçkilərdə qələbə qazanmaq üçün real üstünlüyə malikdir. Bu gün hakim komandanın əsas hədəfi yalnız rəqiblərindən daha çox səs toplamaq deyil. Onların strateji məqsədi yeni parlamentdə konstitusion çoxluq əldə etmək və hökuməti koalisiya ortaqlarına ehtiyac olmadan formalaşdırmaqdır. Mövcud siyasi dinamika göstərir ki, bu məqsəd tamamilə real görünür. Əgər “Mülki Müqavilə” Partiyası konstitusion çoxluğa nail olarsa, bu, Ermənistanın qarşısında duran bir sıra fundamental islahatların həyata keçirilməsi üçün daha əlverişli şərait yaradacaq.
İlk növbədə, söhbət dövlət idarəçiliyinin modernləşdirilməsindən, məhkəmə-hüquq sisteminin təkmilləşdirilməsindən, korrupsiyaya qarşı mübarizənin gücləndirilməsindən və iqtisadi islahatların dərinləşdirilməsindən gedir. Uzun illər ərzində Ermənistanın inkişafını ləngidən institusional problemlərin aradan qaldırılması yalnız siyasi sabitlik və güclü parlament dəstəyi şəraitində mümkün ola bilər. Bununla yanaşı, yeni siyasi konfiqurasiya Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin gələcək inkişafına da mühüm təsir göstərə bilər. Son illərdə tərəflər arasında sülh gündəliyi formalaşsa da, bu proses hələ tam yekunlaşmayıb. Ermənistanda siyasi hakimiyyətin daha güclü legitimlik qazanması və daxili müqavimət mərkəzlərinin zəifləməsi sülh müqaviləsinin imzalanması istiqamətində əlavə imkanlar yarada bilər. Xüsusilə Ermənistan Konstitusiyasında mövcud olan və qonşu dövlətlərə qarşı ərazi iddiaları ilə əlaqələndirilən müddəaların dəyişdirilməsi məsələsi son dövrlərdə daha çox müzakirə olunur. Hesab edirəm ki, yeni parlament formalaşdıqdan sonra konstitusiya islahatları Ermənistanın siyasi gündəliyində əsas məsələlərdən birinə çevriləcək. Belə dəyişikliklər regionda uzunmüddətli sabitliyin təmin olunması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyacaq. Azərbaycan və Ermənistan arasında davamlı sülhün əldə olunması isə yalnız iki ölkənin deyil, bütün regionun inkişafına xidmət edəcək. Bu halda Cənubi Qafqaz uzun illər davam edən qarşıdurma və geosiyasi rəqabət məkanından əməkdaşlıq və qarşılıqlı fayda platformasına çevrilə bilər.
Sülhün təmin olunması regionun iqtisadi potensialının tam reallaşdırılmasına da şərait yaradacaq. Yeni nəqliyyat və logistika marşrutlarının açılması, ticarət əlaqələrinin genişlənməsi, enerji və kommunikasiya layihələrinin inkişafı bütövlükdə Avrasiya məkanında iqtisadi fəallığın artmasına təkan verəcək. Şərq-Qərb və Şimal-Cənub nəqliyyat dəhlizlərinin daha effektiv işləməsi beynəlxalq yükdaşımaların həcmini artıracaq, yeni investisiyaların cəlb olunmasına imkan yaradacaq və region ölkələrinin qlobal iqtisadi sistemdə rolunu gücləndirəcək. Məhz buna görə də Ermənistanda keçiriləcək seçkilər yalnız bir ölkənin daxili siyasi hadisəsi kimi qiymətləndirilməməlidir. Bu seçkilərin nəticələri regionun təhlükəsizlik arxitekturasına, iqtisadi əməkdaşlıq perspektivlərinə və beynəlxalq münasibətlər sistemində yeni geosiyasi reallıqların formalaşmasına təsir göstərə biləcək amillərdən biridir. Əgər Ermənistan cəmiyyəti islahatlar, sabitlik və regional əməkdaşlıq xəttinə dəstəyini davam etdirərsə, qarşıdakı illərdə Cənubi Qafqazda tamamilə yeni siyasi və iqtisadi mühitin formalaşmasının şahidi ola bilərik. Bu isə öz növbəsində region xalqlarının rifahına, dövlətlərarası münasibətlərin normallaşmasına və Avrasiya məkanında daha dayanıqlı əməkdaşlıq modelinin yaranmasına xidmət edəcək.
Cavanşir Feyziyev,
Milli Məclisin deputatı.
