Azər Həsrət: “Avropaya rəhbərlik edən dövlətlə də iş birliyi qurmaq məcburiyyətindədir”
Cənubi Kipr Prezidenti Nikos Xristodulides ilk dəfə Qazaxıstana səfər edib. O, səfər çərçivəsində paytaxt Astanda Qazaxıstan Prezidenti Qasım-Jomart Tokayevlə görüşüb. Görüş zamanı Tokayev Xristodulidesi dövlət ordeni olan “Dostıuq” ordeni ilə təltif edib. Xristodulides Astana şəhərində Cənubi Kipr səfirliyinin açılışında iştirak edib.
Xristodulides həmçinin Astana və Almatı şəhərləri ilə Cənubi Kipr arasında müntəzəm aviareyslərin açılacağını açıqlayıb.
O, çıxışında dövlətlərin ərazi bütövlüyünə və beynəlxalq hüquqa hörmətin vacibliyini vurğulayıb.
Qeyd edək ki, Yunan Kipri prezidentinin Qazaxıstan səfəri ciddi narazlıq doğrub, xüsusən də rəsmi Ankara və rəsmi Astana arasında müəyyən gərginliyə səbəb olub. Ciddi etiraza və narazıçılığa səbəb olub bu səfərin Türk Dövlətləri Təşkilatında (TDT) təfriqə yaratmağa xidmət etdiyi vurğulanır.
Bu səfər 34 il əvvəl iki ölkə arasında diplomatik münasibətlərin qurulmasından bəri yunan Kiprinin prezidentinin Qazaxıstana ilk rəsmi səfəridir.
Qazaxıstan Türk Dövlətləri Təşkilatının üzvüdür, eyni zamanda Şimali Kipr Türk Respublikasının da bu təşkilata daimi üzv seçilməsi gündəmdədir. Eyni zamanda türk birliyi məsələsinin daha da gücləndirilməsi də aktualdır. Belə bir vaxta Qazaxıstanın Yunan Kipri ilə müxtəlif sahələr üzrə genuş əlaqələr qurduğu, diplomatik münasibətləri genişləndirdiyi, hətta paytaxt Astanada Yunan Kipri səfirliyinin açılması baş verir. Bu da təbii ki, qardaş Türkiyədə də, Azərbaycanda ciddi narazlığa səbəb olur.
Əksəriyyət bunu türk birliyinə bir təxribat, təfriqə kimi dəyərləndirir.
Siyasi icmalçı Azər Həsrət baki-xeber.com-a bildirdi ki, əslinə qalanda qardaş Qazaxıstanın bu davranışını anlayışla qarşılamalıyıq. “Düzdür, daxildə, şəxsən məndə də neqativ emosiyalar baş qaldırmamış deyil. Amma özümü Qazaxıstanın yerinə qoyuram və düşünürəm ki, ən doğru addımlar atılır. Birincisi, unutmayaq ki, Qazaxıstan dövləti mayın 15-də Türküstan şəhərində keçirilən Türk Dövlətləri Təşkilatının qeyri-rəsmi zirvəsinə Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti prezidentini də dəvət etmişdi və o da orada həvəslə iştirak etdi. Yəni bu faktın özü ondan xəbər verir ki, qardaş Qazaxıstan Türk birliyinin gücləndirilməsində maraqlıdır və buna öz töhfəsini verməyə daim hazır olub. Bu bir. İkincisi, Qazaxıstan Rusiyanın cəngindən qurtulmaq üçün bütün mümkün vasitələrdən istifadə edir. Baxmayaraq ki, Qazaxıstan prezidenti Rusiya və onun lideri ilə bağlı xoş sözlər deyir. Qazaxıstan Rusiya ilə münasibətlərdə daha yumşaq davranır. Bütün bunlar heç də ondan xəbər vermir ki, Qazaxıstan Rusiyanın təsir dairəsində qalmaqda maraqlıdır. Əksinə, Qazaxıstan Rusiyadan birdəfəlik uzaqlaşmaq istəyir və bunun üçün də alternativlərə ehtiyacı var. Ən doğru və ən sağlam alternativ isə Avropa Birliyidir. Avropa Birliyi ilə yaxınlaşmaq üçün isə təbiidir ki, Kıbrıs məsələsində Qazaxıstan fərqli mövqe sərgiləmək məcburiyyətindədir. Hazırda, yəni konkret olaraq 2026-cı il yanvarın 1-dən 6 aylıq müddətə Avropa Birliyinə Kuzey Kıbrıs Rum kəsimi rəhbərlik edir. Yəni faktiki olaraq Avropa Birliyinə rəhbərlik edən bizim tanımadığımız, tanımasaq belə bir dövlətdən söhbət gedir. Kıbrıs Rum kəsimi Avropa Birliyinin rəhbərliyini altı aylıq üstlənib. İndi altı aydan sonra rəhbərlik rotasiya qaydasında növbəti dövlətə keçəcək”.
A.Həsrət vurğuladı ki, faktiki olaraq Avropa Birliyinin 27 üzv dövlətinin rəhbəri hazırda bizim tanımadığımız Kıbrıs Rum kəsimidir. “Qazaxıstan da Avropa Birliyi ilə daha geniş əlaqələrdə maraqlıdır. Ümumiyyətlə istəyir ki, Avropanı öz ərazisinə cəlb etsin, yəni Rusiya asılılığından mümkün qədər tez qurtulsun. Avropanı cəlb etmək üçün isə təbiidir ki, Avropaya rəhbərlik edən dövlətlə də iş birliyi qurmaq məcburiyyətindədir. Yəni bunlar bir manevr kimi dəyərləndirilməlidir. Qardaş Türkiyə ictimai rəyində də əlbəttə bunu anlayan da olacaq, anlamayan da olacaq. Elə Azərbaycanın özündə də anlayan, anlamayan olacaq. Amma mən məsələlərə bir az dərindən baxmağın tərəfdarıyam. Yəni biz bugünkü emosional dəyərləndirmədən çıxış etməməliyik. Biz bunun hara aparıb çıxaracağını götür-qoy etməliyik. Qazaxıstanın yolu birdir-Rusiyadan uzaqlaşmaq, Türk birliyinin gücləndirilməsi, eyni zamanda Avropaya inteqrasiya, Avropa ilə daha yaxın olmaq. Yəni bu yolda da Qazaxıstan əlbəttə ki, uyğun olan addımları atır, o cümlədən də Kıbrıs Rum kəsiminin rəhbərini ölkəsinə dəvət etməklə bu yolda qərarlı olduğunu göstərir. Biz belə şeylərdə bir-birimizə anlayışla yanaşmalıyıq. Bəzən olur. Məsələn, bax Azərbaycanın İsraillə çox gözəl münasibətləri var. Qardaş Türkiyə isə İsraillə faktiki olaraq az qala düşmən mövqeyindədir. Görürsünüzmü Türkiyə dövləti bizə heç vaxt demir ki, niyə İsrail dövləti ilə bu qədər yaxınsınız. Niyə? Çünki hər dövlətin öz maraqları var və o maraqlar çərçivəsində də atdığımız addımları türk dövlətləri olaraq bir-birimiz üçün uyğun şəkildə dəyərləndirməyi bacarmalıyıq. Qazaxıstan olayına, örnəyinə bu baxımdan yanaşmağın tərəfdarıyam. Yəni Qazaxıstan heç kimə xəyanət etmir, türk dövlətlərinə, türk dünyasına arxa çevirmir. Ümumiyyətlə heç Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti də arxa çevirmir. 15 mayda Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinin cumhurbaşqanını öz ölkəsinə dəvət etməzdi”-deyə A.Həsrət qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
