Xaqani Cəfərli: "Paşinyan Rusiya ilə münasibətlərin gərginləşməsinin səsvermənin nəticələrinə mənfi təsir edəcəyini bilir"
Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan seçkilərdən sonra Moskvaya səfər etməyi planlaşdırdığını açıqlayıb.
Paşinyan bu barədə Martuni şəhərində çıxışı zamanı danışıb və Vladimir Putin ilə telefon danışığının bəzi təfərrüatlarını bölüşüb.
O bildirib ki, Ermənistanın Rusiya ilə qarşıdurmaya getmək niyyəti yoxdur və İrəvan öz mövqeyini sakit və ardıcıl şəkildə müdafiə edəcək.
Baş nazir vurğulayıb ki, Ermənistan Rusiyanın maraqlarına qarşı fəaliyyət göstərməyəcək, eyni zamanda öz milli maraqlarına da zidd addımlar atmayacaq.
Paşinyanın seçkilərdən sonra Moskvaya səfər planı və Rusiya ilə qarşıdurmadan yayınmaq mesajı Ermənistan-Rusiya münasibətlərində yeni yumşalma mərhələsinin başlandığını göstərirmi?
Paşinyanın seçkilərdən sonra Moskvaya səfər planı və "qarşıdurmaya getmirik" mesajı Ermənistan-Rusiya münasibətlərində yumşalma siqnalı kimi oxuna bilər, amma hələ buna yeni mərhələnin başlanğıcı demək tezdir. Daha çox mövcud gərginliyi dondurmaq və dialoqu açıq saxlamaq cəhdinə bənzəyir.
Seçkidən sonra Moskvaya getməyin özü diplomatik jestdir. Paşinyan 2022-2024-cü illərdə KTMT sammitlərini boykot etmiş, Rusiyanı tənqid etmişdi. İndi telefon danışıqlatının detallarını ictimai paylaşır və "sakit, ardıcıl mövqe" deyirsə də, bu, İrəvanın Rusiya ilə körpüləri tam yandırmadığını göstərir. Xüsusilə seçki sonrası legitimlik qazanan hökumət üçün Moskvaya səfər vacibdir. Çünki Ermənistanın iqtisadiyyatı, qaz təchizatı, sərhəd təhlükəsizliyi və hərbi texniki əməkdaşlığı hələ də Rusiya ilə sıx bağlıdır.
Eyni zamanda mesajın ikinci hissəsi vacibdir: "Rusiyanın maraqlarına qarşı getməyəcəyik, amma öz milli maraqlarımıza zidd də addım atmayacağıq". Bu, balans siyasətidir. Yəni Paşinyan KTMT-dən çıxış və ya Qərbə tam keçid kimi radikal addımdan yayınıb, amma suverenlik məsələsində güzəştə getməyəcəyini də xatırladır. Moskvanın qulağı üçün "qarşıdurma yoxdur", İrəvanın daxili auditoriyası üçün isə "milli maraq prioritetdir" deməkdir.
Yeni yumşalma mərhələsi demək üçün iki şey lazımdır. Birincisi, konkret addımlar: KTMT-də fəallığın bərpası, birgə təlimlər, silah tədarükünün bərpası, sərhəddə Rusiya sərhədçilərinin statusu ilə bağlı razılaşma. İkincisi etibarın bərpasıdı. 2020 və 2023 hadisələrindən sonra Ermənistan Rusiyanın təhlükəsizlik zəmanətinə şübhə ilə yanaşır, Rusiya isə Paşinyanın Qərblə yaxınlaşmasından narazıdır. Bir telefon və bir səfər bu etibarsızlığı aradan qaldırmır.
Qısası, səfər və mesaj münasibətlərdə "deeskalasiya" və "praqmatik yenidənbaşlama" mərhələsidir. Yumşalma var, amma köhnə strateji müttəfiqlik səviyyəsinə qayıdış deyil. Daha çox hər iki tərəf üçün lazım olan minimum əməkdaşlığı qorumaq, riskləri azaltmaq cəhdidir. Növbəti 6 ayda səfərin nəticəsi və KTMT-də Ermənistanın mövqeyi göstərəcək ki, bu yumşalma davamlıdır, yoxsa taktiki fasilədir.
Politoloq Xaqani Cəfərli məsələ ilə bağlı "Bakı-Xəbər" qəzetinə açıqlamasında bildirdi ki, Nikol Paşinyan seçki ərəfəsində Rusiya ilə münasibətlərin gərginləşməsinin səsvermənin nəticələrinə mənfi təsir edəcəyini bilir: "Gürcüstanda Saakaşvilinin məğlubiyyətinin, İvanişvilinin bugünə kimi hakimiyyətdə qalmasının əsas səbəblərindən biri cəmiyyətin müəyyən bir hissəsinin Rusiyadan qorxmasıdır. Rusiyanın Ukraynaya qarşı cinayətkar müharibəsi, bu müharibə zamanı rusların törətdiyi vəhşiliklər bu qorxunu daha da artırıb. İndi bir də Rusiyanın müttəfiqi İran təhlükəyə çevrilib. Güclü təhlükəsizlik çətiri altında olmayan kiçik dövlətlərin Rusiya ilə qarşıdurmadan yayınmaq cəhdi anlaşılandır. Ancaq Paşinyan da bilir ki, bu vəziyyət uzun müddət belə davam edə bilməz və seçim etməlidir. Ona görə də deyir ki, İrəvan öz mövqeyini sakit, ancaq ardıcıl şəkildə müdafiə edəcək".
Akif NƏSİRLİ
