Türkiyə Böyük Millət Məclisində “Terrorsuz Türkiyə” prosesi çərçivəsində yaradılan Milli Həmrəylik, Qardaşlıq və Demokratiya Komissiyasının səlahiyyət müddəti daha iki ay uzadılıb. Dekabr ayının sonuna qədər işini başa çatdırması planlaşdırılan komissiya hesabat prosesinin tamamlanmasında gecikmələr səbəbindən işini fevral ayının sonuna qədər davam etdirəcək.
Komissiya Böyük Millət Məclisinin sədri Numan Kurtulmuşun sədrliyi ilə 20-ci dəfə toplanıb.
Komissiyanın fəaliyyətinin kritik bir mərhələyə çatdığını bildirən Türkiyə Böyük Millət Məclisinin sədri davam edən işlərin demokratik yetkinliklə həyata keçirildiyini söyləyib. Kurtulmuş müxtəlif fikirlərin açıq şəkildə ifadə edildiyi və bütün qiymətləndirmələrin protokollarda qeyd edildiyi məhsuldar bir iş prosesinin aparıldığını bildirib. Onun sözlərinə görə, komissiya dinləmə prosesi zamanı vətəndaş cəmiyyəti təşkilatları, akademiklər və rəy liderləri ilə məsləhətləşib. Komissiyanın artıq fəaliyyətinn son mərhələsinə çatdığını deyən Kurtulmuş növbəti addımın birgə hesabatın hazırlanması olduğunu qeyd edib. O, siyasi partiyaların öz qiymətləndirmə hesabatlarını Parlament Sədrinin Aparatına təqdim etdiklərini və bu hesabatların ictimaiyyətlə paylaşıldığını xatırladıb. Kurtulmuş məqsədlərinin tərəflərin təqdim etdiyi hesabatlar əsasında ortaq bir mətn yaratmaq olduğunu bildirərək, bu mərhələnin prosesin ən vacib mərhələlərindən biri olduğunu vurğulayıb. Sədr hesabatların ortaq bir zəmində birləşdirilməsi üçün daha çox vaxta ehtiyac olduğunu və partiya nümayəndələri ilə məsləhətləşmələr zamanı bu məsələdə razılığa gəlindiyini bildirib. Belə bir vaxtda MHP-nin sədr müavini Semih Yalçın bildirib ki, Türkiyənin PKK-nın Suriya qolu olan bütün digər terrorçu ünsürləri əbədi olaraq məhv etmək gücü var. Onun belə bir açıqlama verməsinə səbəb Suriya Demokratik Qüvvələrinin Suriya ordusunun tərkibinə daxil olmaqdan imtina etməsidir. Demokratik Suriya Qüvvələri kürdlərdən ibarətdir və onlar Ankaranın “Terrorsuz Türkiyə” layihəsi üçün ciddi təhdiddir. Semih Yalçın Suriya Demokratik Qüvvələri ilə Suriya ordusu arasında "inteqrasiya" məsələsi ilə bağlı “Məsləhəti başa düşməyənlər döyülməyə layiqdirlər” ifadəsini işlədib. Yazılı açıqlamasında Yalçın, Suriya Demokratik Qüvvələrinin Suriya ordusuna inteqrasiya olunmamasının Türkiyənin sərhəd təhlükəsizliyinə təhdid yaratmağa davam etdiyini bildirib. Məsələnin həllində ilk addımın diplomatiyanın olacağını bildirən Yalçın bunları qeyd edib: “Məsləhətlə yoluna davam etməyənlər təriflənmək əvəzinə, danlanacaqlar. Töhmətə uyğun gəlməyənlər isə döyülməyə layiqdirlər. Türkiyənin xəbərdarlığa qulaq asmayanlarla mübarizə aparmaq üçün iradəsi və gücü var. Türkiyənin PKK-nın Suriya qolunu, eləcə də İŞİD və FETÖ kimi bütün digər elementləri əbədi olaraq məhv etmək gücü var.
Türkiyənin mövcudluğuna qarşı bütün təhdidləri aradan qaldırmaq və bütün təhlükələri dəf etmək əzmi var. Məsləhət və diplomatiyanı anlamayanların taleyi, əlbəttə ki, məhv olmaqdır. Burada türk milləti adından əsl əzmkarlığı göstərməli olan səlahiyyət siyasi iradədir. Siyasi iradə artıq öz vəzifəsini tamamilə yerinə yetirir. Türk millətçilərinin bəhanələrə əl atmaq kimi lüksü yoxdur. Bütün qanuni siyasi partiyalar və hüquqi şəxslər siyasi iradəni dəstəkləməlidirlər. Çünki “Terrorsuz Türkiyə” milli məsələdir. “Terrorsuz Türkiyə” üçün siyasi iradənin təşəbbüsü ilk növbədə türk millətçiləri tərəfindən dəstəklənməlidir. Türk millətçilərinin gileylənmək və müxtəlif bəhanələrə əl atmaq lüksü yoxdur. Türk millətçisi olduğunu iddia edib sonra dağıtma komandasına qoşulmaq xəyanətə bərabərdir. Əsl xəyanət millətimizi boş ölüm, xarabalıq və dağıntı vədləri ilə ümidsizliyə salmaqdır. Əsl xəyanət heç bir əsas olmadan insanlara qorxu və ümidsizlik aşılamaqdır. Bu, fəlakətin xəbərçisi olmaqdır. Əsl xəyanət sosial sülhə və terrorizmə son qoymaq səylərinə qarşı çıxmaqdır. Əsl xəyanət xaricdə daha güclü olmaq üçün daxili sülhü təmin etmək səylərinə mane olmaqdır”. Yalçın açıqlamasında ana müxalifət partiyası CHP və digər müxalifət qruplarını da hədəfə alaraq, bu dairələrin cəmiyyətdə pessimizm və qorxu yaydığını iddia edib. Belə bir vaxtda PKK/YPG terror təşkilatı kimi tanınan Suriya Demokratik Qüvvələri Hələbin şimalında, Şeyxan dairəvi yolunda Daxili İşlər Nazirliyinə məxsus nəzarət-buraxılış məntəqəsinə hücum edib. Bu barədə Hələb vilayətinin Daxili Təhlükəsizlik İdarəsinin rəhbəri, polkovnik Məhəmməd Abdel Qaninin açıqlamasında bildirib. Hələb vilayətinin Daxili Təhlükəsizlik İdarəsinin rəhbəri, polkovnik Məhəmməd Abdel Qani bildirib ki, bu cür hücumlar mövcud razılaşmaların açıq şəkildə pozulmasıdır. O, vətəndaşları gərginlik olan ərazilərdən uzaq durmağa və rəsmi göstərişlərə əməl etməyə çağırıb. Onun sözlərinə görə, Suriya dövləti asayişin qorunması və mülki əhalinin təhlükəsizliyi üçün səylərini davam etdirir, lakin Suriya Demokratik Qüvvələri tərəfindən atəşkəsin pozulması və təhlükəsizlik məntəqələrinə hücumlar lazımi cavab tədbirləri ilə qarşılanacaq. Polkovnik vurğulayıb ki, mümkün eskalasiya və onun nəticələrinə görə bütün məsuliyyət Suriya Demokratik Qüvvələrinin üzərinə düşür. əvvəl əldə edilən razılaşma çərçivəsində Suriya Demokratik Qüvvələrinin Suriya ordusuna və Daxili Təhlükəsizlik Qüvvələrinə mərhələli şəkildə daxil edilməsi, eyni zamanda Raqqa, Deyr əz-Zor və Hasaka kimi strateji əhəmiyyətə malik bölgələrdə Müdafiə Nazirliyinə tabe olacaq ayrıca hərbi diviziyaların formalaşdırılması nəzərdə tutulur. Bu addım Suriyada mərkəzləşmiş təhlükəsizlik sisteminin qurulması və ölkənin ərazi bütövlüyünün möhkəmləndirilməsi istiqamətində atılan ən ciddi addımlardan biri kimi dəyərləndirilir. Lakin Suriya Demokratik Qüvvələri razılaşmaları pozur. Maraqlıdır ki, bu vəziyyətdə İmralıda saxlanan PKK lieri Abdullah Öcalan susur. Hesab edilir ki, bu, iki səbəbdən qaynaqlanır. Ya Abdullah Öcalan Suriya Demokratik Qüvvələri üzərində söz sahibi deyil, ya da o, Ankara ilə terrorun ləğvi məsələsində razılaşmaları pozur, əlavə şərtlərlə çıxış edir. Bu da “Terrorsuz Türkiyə” layihəsinin uğuru üçün ciddi təhdid yaradır. Ankara bu fonda Suriya Demokratik Qüvvələri ilə bağlı məsələyə indi böyük həsasslıqla yanaşır.
Tahir TAĞIYEV
