Elşad Həsənov: “Moskva çalışacaq ki, əlində olan vasitələrlə yolun açılmasına mane olsun”
Rusiyanın "Tramp Yolu" (TRIPP) ilə bağlı mövqeyi olduqca aydındır. Bunu Rusiyanın Ermənistandakı səfiri Sergey Kopırkin "Sputnik Ermənistan"a müsahibəsində bildirib.
Daha sonra Rusiya səfiri bunları qeyd edib: “Rusiyanın əvvəlcədən mövqeyi belədir ki, region ölkələri arasındakı münasibətlərdəki bütün ağrılı məqamlar həll olunmalıdır. Bu, möhkəm, uzunmüddətli əsasda edilməlidir ki, Cənubi Qafqaz həm tranzit, həm də digər sahələrdə öz potensialını tam şəkildə reallaşdıra bilsin. Rusiya Ermənistan və Azərbaycanla birlikdə bu istiqamətdə, xüsusən də kommunikasiyaların açılmasında çox fəal işləyir”.
Səfir əlavə edib ki, bu razılaşmanın əsasını məhz üçtərəfli formatda və 2020-2022-ci illərdə qəbul edilmiş yüksək səviyyəli bəyanatlar çərçivəsində görülən işlər təşkil edib: "Rusiyanın mövqeyi dəyişməyib və biz indi açıq şəkildə bildiririk ki, tərəflərə lazım olan şəkildə və dərəcədə kömək etməyə hazırıq".
Səfir deyir “münasibətlərdəki bütün ağrılı məqamlar həll olunmalıdır”. Kopırkin bununla nə demək istəyir? Ağrılı məsələ 8 avqustda Vaşinqtonda həll edildi də. O zaman söhbət hansı məsələdən gedir?
“Reallıq odur ki, Rusiya Cənubi Qafqazda dayaqlarını itirə-itirə gedir və zəifləyib”
Sözügedən məsələni “Bakı-Xəbər”ə şərh edən siyasi ekspert Elşad Həsənovun fikrincə, “Tramp yolu” ilə bağlı görülən işlər ortadadır: “Eyni zamanda bununla bağlı ABŞ-la Ermənistan arasında işçi qrup yaradılıb. Bununla belə, Birləşmiş Ştatlar tərəfindən Ermənistana 145 milyon dollar verildi ki, bu iş başlasın. Baş nazir Nikol Paşinyan, xarici işlər naziri Ararat Mirzoyan bu günlərdə bildirdilər ki, “Tramp marşrutu”nun tikintisinə 2026-cı ilin ortalarında start veriləcək. Bu o deməkdir ki, iyunda parlament seçkiləri keçiriləcək, ondan sonra yolun tikintisinə start veriləcək. Yaxın günlərdə ABŞ-la Ermənistan arasında işçi komissiyaların görüşü gözlənilir. Ancaq burada bir məqamı nəzərdən qaçırmaq olmaz ki, Ermənistan ərazisində olan dəmir yolları Rusiyaya məxsusdur. Robert Köçəryanın prezident olduğu vaxt - 2008-ci ilin fevralında Ermənistanın dəmir yollarının idarəçiliyi Rusiyaya verilib. Ona görə də bu günlərdə Paşinyan Sankt-Peterburqda Putinlə görüşündə bu məsələni xatırlatdı. Putindən xahiş etdi ki, dəmir yollarını yenidən qurulub bərpa etsin. Əgər Rusiya bunu etməsə, o zaman Ermənistan dəmir yollarının idarəçiliyini geri alacaq. Ona görə də səfir Kopırkin bu məsələyə işarə edərək “ağrılı məqamlar həll olunmalıdır” deyir. Hansı ağrılı məqamlar? Heç bir ağrılı məsələ qalmayıb. Reallıq odur ki, Rusiya Cənubi Qafqazda dayaqlarını itirə-itirə gedir və zəifləyib. Ancaq təbii ki, Rusiya öz mövqeyindən geri çəkilmək istəmir. Baxmayaraq ki, Ukrayna müharibəsi Rusiyaya baha başa gəlir. Ancaq Moskva çalışır ki, Cənubi Qafqazı yenidən öz təsir dairəsində saxlasın. Hesab edirəm ki, bu mümkün olmayacaq. Ona görə ki, Qarabağ kartı ortadan qalxdı. Halbuki, Rusiya 30 il bunun vasitəsilə Ermənistanla Azərbaycanı təzyiq altında saxlamaq istəyirdi. Hazırda Azərbaycanla Ermənistan ikitərəfli qaydada problemləri həll edirlər. Ona görə də əvvəlki status-kvonu bərpa etmək mümkün olmayacaq. 8 avqust Vaşinqtonda imzalanan razılaşma göstərdi ki, Qarabağ məsələsi bitib. Ancaq Rusiya üçün bu bitməyib. Moskva çalışacaq ki, əlində olan vasitələrdən istifadə edib “Tramp marşrutu”nun açılmasına mane olsun. Bunun üçün İrana da pas ötürür ki, Tehran prosesə mane olsun. Ara-sıra Xamneyiyə yaxın olan şəxslərin radikal açıqlamaları da buna hesablanıb. Halbuki, 10 noyabr 2020-ci il razılaşmasından sonra Rusiyanın dəhlizin açılması ilə bağlı imkanları var idi. Ancaq Moskva bununla bağlı heç bir iş görmədi. Nəticədə məsələyə ABŞ qarışdı və “Tramp marşrutu” ilə bağlı razılıq əldə edildi”.
Vidadi ORDAHALLI
