İlqar Hüseynli: “Qazandıqları bütün vəsaitlərin geri qaytarılması tələb olunmalıdır”
Bildiyimiz kimi, bir sıra Avropa dövlətlərinə məxsus şirkətlər vaxtilə Azərbaycan ərazisində qanunsuz fəaliyyətlə məşğul olublar. Bizim təbii sərvətlərimizi qanunsuz istismar edən xarici şirkətlərin əksəriyyətinin adları da məlumdur. Prezident İlham Əliyev dekabrın 24-də Ağdam şəhərində 2-ci yaşayış kompleksinin açılışında nitq söylədi və burada bir sıra məsələləri vurğuladı.
O cümlədən də qərblilərin bizim ərazilərdəki qanunsuz fəaliyyətinə diqqətləri yönəltdi.
Prezident Qərb şirkətlərinin Azərbaycanın vaxtilə işğal altında olan ərazilərindəki qanunsuz fəaliyyətinə, Azərbaycanın milli sərvətlərinin talanmasında iştirak etmələrinə, bu günə kimi onlara qarşı hər hansı tədbir görülməməsi faktına da toxundu.
Azərbaycanın ərazilərini Ermənistanın dəstəyi ilə uzun illər talan etmiş xarici şirkətlər hələ də cəzasız qalır.
Heç şübhəsiz, bu şirkətlər cəza almalı, yaxud Azərbaycandan üzr istəməlidirlər.
“İmkan vermək olmaz ki, o şirkətlər özlərinin...”
Ekspert İlqar Hüseynli “Bakı-Xəbər”ə bildirdi ki, ümumiyyətlə, bağımsızlığına qovuşan bütün dövlətlərin BMT tərəfindən tanınmış sərhədləri var. Müsahibimiz qeyd etdi ki, bu tanınmış sərhədlər çərçivəsində Qarabağın tam olaraq Azərbaycan ərazisi olduğu təsbit olunub. “Yəni Qarabağın indiki azad əraziləri o vaxt Ermənistanın işğalında olarkən bu ərazilərdə hər hansı bir xarici şirkət Ermənistan dövləti üzərindən bağlanmış müqavilələr əsasında iş görübsə, beynəlxalq hüquq müstəvisində cəzasını almalıdır. Yəni mədənlərimizi, yeraltı ehtiyatlarımızı, məsələn, Kəlbəcərdəki qızıl yataqlarımızı, mineral su ehtiyatlarımızı, yaxud Qubadlı-Zəngilan ərazisindəki çox qiymətli filiz yataqlarımızı qanunsuz şəkildə istismar etmələri, bunlar hamısı beynəlxalq hüquq çərçivəsində cinayət aktları sayılır.
Bilirik ki, o zaman bəzi xarici şirkətlər bizim qiymətli metallarımızın qanunsuz istismarını həyata keçirirdilər.
O ərazilər Azərbaycanın qanuni, BMT və dünya birlikləri tərəfindən tanınmış ərazi subyektləri olduğu halda orada Ermənistanla bağlanan müqavilələr əsasında iş görən bütün şirkətlər bununla cinayət törətmiş olurlar. Bu, Azərbaycanın təbii ehtiyatlarının, sərvətlərinin talanmasıdır, bu belə də qəbul olunmalıdır. Bu, beynəlxalq hüquqda və bütün beynəlxalq konvensiyalarda təsbit olunmuş bir məsələdir. Buna görə də, sözsüz ki, həmin şirkətlər Azərbaycanın müvafiq qurumları tərəfindən aşkarlanmalıdır, təsbit olunmalıdır və onlarla bağlı beynəlxalq məhkəmələrə müraciətlər olmalıdır. İmkan vermək olmaz ki, o şirkətlər özlərinin cəzasız qalacaqlarını düşünsünlər ”.
İ.Hüseynli hesab edir ki, məsələ o şirkətlərin Azərbaycandan üzr istəməsi ilə bitmir, paralel olaraq ölkəmizə vəsait ödəməlidirlər. “30 il müddətində ərazilərimizdən talan edib apardıqları, satıb-sovduqları sərvətlərə görə qazandıqları bütün vəsaitlərin geri qaytarılması tələb olunmalıdır. Sözsüz ki, orada müəyyən pay bölgüsü əsasında Ermənistanın özünün payı olub. Yəqin ki, bu şirkətlərin qazancları öz dövlətlərində bəyan edilib. Bu mənada bəyan olunmuş həmin maliyyə vəsaiti üzərində sanksiyalar tətbiq edilməsi ilə bağlı hüquqlarımız var. Çox yaxşı olar ki, biz bu məsələ ilə beynəlxalq hüquq müstəvisində məşğul olaq.
Azərbaycan Prezidentinin Ağdamda səsləndirdiyi bu fikirlər tamamilə əsaslı fikirlərdir, tamamilə yerində deyilib”.
İ.Hüseynli hesab edir ki, Azərbaycan hökuməti, müvafiq qurumlar ölkəmizin ərazisində sərvətlərimizin qanunsuz istismarını həyata keçirən şirkətləri müəyyən etməli və onlara qarşı beynəlxalq hüquq müstəvisində addımlar atmalıdır. İ.Hüseynli hesab edir ki, o xarici şirkətlər qanunsuz əməllərinə görə beynəlxalq hüquq qarşısında cavab verməlidir.
Qeyd edək ki, işğal dövründə Azərbaycanın "Söyüdlü", "Vejnəli", "Dəmirli" və "Qızılbulaq" yataqlarının qanunsuz istismarı ilə məşğul olan xarici şirkətlər "Kanadanın "Sterlite Gold" LTD və "First Dynesty Mines"; İsveçrənin "Base Metals", "Vallex Group"; Rusiyanın "Geopro Mayninq Gold Company"; İsveç və Lixtenşteynli sahibkarların ortaq olduğu Ermənistanın "Armenian Copper Programme"; ABŞ-ın "Global Gold" və Hindistanın "Vedanta Resourcess" və başqa şirkətlər olub. Üstəlik bunlar o dövrdə ərazilərimizdə qanunuz fəaliyyət göstərən şirkətlərin hamısı deyil.
İradə SARIYEVA
