Əli Orucov: “Atəşkəs əldə olunsa, Rusiya çalışacaq ki, Orta Dəhlizin işinə mane olsun”
Məlum olduğu kimi, Azərbaycanın regionda tranzit-logistik önəmi hər keçən gün daha da artır. Azərbaycanın Orta Asiya ölkələri ilə dərinləşən əlaqələri, bir sıra platformalarda birgə iştirakı ölkəmiz üzərindən daşımaların daha da artacağı perspektivi yaradır.
Məsələ ondadır ki, 2022-ci ildə Rusiyanın Ukraynaya qarşı müharibəyə başlaması bu məsələdə önəmli rol oynayıb. Üstəlik, Avropa İttifaqının genişlənmə məsələləri üzrə komissarı Marta Kos bu günlərdə Özbəkistanda bəyan edib ki, Avroittifaq Orta Dəhliz kimi tanınan Transxəzər nəqliyyat marşrutunu şimal dəhlizinə etibarlı, uzunmüddətli alternativə çevirməyə qətiyyətlə sadiqdir: “Orta Dəhliz, Çin, Orta Asiya, Cənubi Qafqaz və Qara dənizi Avropa ilə birləşdirən dəmir yolları və liman şəbəkəsindən ibarət olan bu marşrut boyunca yerləşən bütün ölkələr üçün geosiyasi və iqtisadi faydadır”.
O da məlumdur ki, Şərqdən Qərbə daşımalarda Azərbaycanın tranzit rolunun artması Rusiyada müəyyən dairələrdə qıcıqla qarşılanır və bunu gizlətmirlər də. Maraqlı olan odur ki, Rusiya-Ukrayna cəbhəsində atəşkəs yaranarsa, Moskva Azərbaycanın tranzit rolunu azaltmaq üçün hansısa pozucu addımlar ata bilərmi? Atacaqsa, bu nə ola bilər?
“Ukraynada müharibə dayansa tranzit məsələsi yenidən gündəmə gələcək”
Sözügedən məsələ ilə bağlı fikirlərini “Bakı-Xəbər”lə bölüşən AMİP funksioneri Əli Orucov bütün bunları istisna etmədi: “Azərbaycan Rusiyanın dəstək verdiyi “Şimal-Cənub” nəqliyyat dəhlizinə töhfə versə də, Moskva heç vaxt istəməz ki, ölkəmizin Mərkəzi Asiya ilə Avropa arasında əsas körpü olsun. Xüsusən də Çinin Avropaya daşımalarda Orta Dəhlizə önəm verməsi, Çin-Qırğızıstan-Özbəkistan dəmir yolunun tikilməsini maliyyələşdirməsi Rusiyada müəyyən dairələri narahat edir. Çünki Ukraynada müharibə başlayana qədər Avropaya yüklərin böyük hissəsi Rusiya üzərindən daşınırdı. Rusiya bununla həm böyük tranzit gəlirləri əldə edirdi, həm də geosiyasi təsir imkanlarına malik idi. Avropa İttifaqının çoxsaylı sanksiyaları səbəbindən və artıq 4 ildir gedən müharibə üzündən Rusiya bu imkanlardan əhəmiyyətli dərəcədə məhrum olub. Heç şübhəsiz, Ukraynada müharibə dayansa tranzit məsələsi yenidən gündəmə gələcək. Düzdür, Rusiyaya qarşı tətbiq edilən çoxsaylı sanksiyaların tamamilə ləğv ediləcəyi real deyil. Avropa İttifaqının buna gedəcəyini düşünmürəm. Ancaq Rusiya Ukrayna müharibəsində qalib çıxsa, bu, bütün MDB ölkələri üçün ciddi təhdidə çevriləcək. Atəşkəs də əldə olunsa, Rusiya çalışacaq ki, Orta Dəhlizin işinə mane olsun. Moskva çalışacaq ki, əvvəlki kimi Çin və digər Mərkəzi Asiya ölkələri Rusiya üzərindən Avropaya daşımaları həyata keçirsin. Düzdür, Azərbaycan bu məsələdə geri addım atmayacaq. Çünki ölkəmiz son illər xeyli güclənib. Ancaq bu o demək deyil ki, Rusiya əvvəlki ambisiyalarından əl çəkəcək. Ona görə də biz Ukrayna müharibəsindən sonrakı dövrə hazır olmalıyıq”.
Vidadi ORDAHALLI
