Zəngəzur dəhlizi layihəsi bütün bölgə üçün faydalı olacaq. Bunu Gürcüstan parlamentinin sədri Şalva Papuaşvili jurnalistlərin Zəngəzur dəhlizinin açılmasından sonra Gürcüstanın Orta Dəhlizdə funksiyalarını itirib-itirməyəcəyi ilə bağlı sualına cavabında deyib.
Şalva Papuaşvili bildirib ki, Gürcüstan Zəngəzur dəhlizi təşəbbüsünü alqışlayır: “Azərbaycanla Ermənistan arasında sülh sazişi bütövlükdə bölgə üçün yeni perspektivlər açır və bu, yalnız nəqliyyat dəhlizinin funksiyası ilə bağlı deyil. Bu, daşıyıcılara daha yaxşı şərtlərin təklif olunması baxımından vacibdir və rəqabət buna daha əlverişli zəmin yaradır. Digər tərəfdən, bu, regionun sabitliyinin göstəricisidir. Sabitlik həm dəhliz ətrafında infrastruktur təminatına, həm də bölgədə müxtəlif sahələrə investisiyaları artıracaq”. Ancaq xatırladaq ki, Batumi və Tiflis gömrük-keçid məntəqələrində 20 gündən artıqdır saxlanılan Azərbaycan yük avtomobilləri ciddi problemlə üzləşib, onların buraxılışı əngəllənib. Daha sonra Azərbaycanın Gürcüstandakı səfirliyi bu məsələni nəzarətə götürüb və səfirliyin nümayəndələri Gürcüstanın müvafiq qurumlarının nümayəndələri ilə görüşlər keçiriblər. Danışıqlardan sonra qarşı tərəf məsələnin çox qısa zamanda tam həll olunacağına söz verib. Azərbaycana aid TIR sürücülərindən Pərvin Həsənov qeyd edib ki, yalnız Azərbaycan səfirliyinin əməkdaşlarının Gürcüstanın müvafiq orqanlarının nümayəndələri ilə görüşündən sonra saxlanılan yük avtomobillərinin problemi həll olunmağa başlayıb. O qeyd edib ki, keçid üçün hazırlıqlar aparılır və gömrüyü tərk edəcəyinə ümid edir. Sürücü bildirib ki, bu dəfə məsələ həll olunsa da, onlar mütəmadi olaraq belə problemlərlə qarşılaşırlar: “Mən tütün məmulatları daşıyıram. Şəkidən yükü Yunanıstana aparıram. Eyni adda yükü daşıyan Gürcüstana aid avtomobillər gömrüyü problemsiz keçirlər. Biz isə gömrükdə gecikmə səbəbindən Avropadakı müştərilərimizin narazılığı ilə üzləşirik”. P.Həsənov bildirib ki, onu heç bir səbəb göstərmədən 22 gün gömrükdə saxlayıblar. Onun sözlərinə görə, gömrükdə noyabrın 7-dən saxlanılıb və onunla birlikdə Azərbaycana aid 30-dan çox avtomobil sürücüsü eyni situasiya ilə qarşılaşıb: “Sürücülər kimə yaxınlaşırlar, onlarla heç kim danışmır. Gömrük əməkdaşları kobud davranır və ümumiyyətlə ünsiyyət qurmurlar". Analoji problemlə qarşılaşan sürücü Balay Allahverdiyev onlardan əvvəl 70-ə yaxın avtomobilin geri qaytarıldığını deyib: “Həmin sürücülərə Gürcüstan tərəfi deyib ki, sizin Zəngəzur dəhliziniz var, gedin, oradan keçin. Onları geri qaytarıblar və hazırda həmin sürücülər İran və ya Türkiyə ərazisindən keçid etməyə cəhd göstərirlər”. Bütün bunlar əslində, gürcü tərəfində Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı müəyyən narahatlıqların olduğunu göstərir. Bu günlərdə Gürcüstanın Nəqliyyat Dəhlizləri Tədqiqatları Mərkəzinin direktoru Paata Tsaqareişvili sözügedən narahatlığı belə izah edib: “Ermənistan, Azərbaycan və Türkiyə arasında yeni marşrutların açılmasından sonra Gürcüstan tranzit yüklərinin 20%-ə qədərini itirmək riski ilə üzləşir. “Gürcüstandan keçən yük axınını azaldacaq - itkilər təxminən 1,5-2 milyon ton təşkil edə bilər. İtkilər Orta dəhlizin tranzit axınının 15-20%-nə bərabərdir. Gürcüstan ərazisindən hər il təxminən 18-20 milyon ton yük daşınır. Bu miqyaslı itkilər olduqca ciddidir. Gürcüstan bu gün rəqabət qabiliyyətini qorumaq üçün addımlar atmalıdır: tarif siyasətini yenidən nəzərdən keçirməli, infrastrukturu inkişaf etdirməli və yük daşıyıcıları üçün stimullar təmin etməlidir”. Saqareişvili xəbərdarlıq edib ki, Ermənistan–Türkiyə sərhədinin açılmasından sonra Gürcüstan hazırda Türkiyədən Ermənistana onun ərazisi üzərindən gedən tranzit yük axınının bir hissəsini də itirə bilər: “Hazırda bu yüklər əvvəlcə Gürcüstana gətirilir, Tbilisi terminalında yenidən yüklənir, sonra Ermənistana göndərilir. Amma sərhəd açıldıqdan sonra bu yüklər birbaşa Gürcüstanı dolanaraq Türkiyədən Ermənistana gedəcək”.
Ekspertlər bildirir ki, Zəngəzur dəhlizinin açılması Gürcüstandan keçən xətlərin ikinci plana düşməsi anlamına gəlmir. İndi hətta Ermənistan da Gürcüstanı buna inandırmağa çalışır. Ermənistan prezidenti Vaaqn Xaçaturyan bəyan edib ki, Zəngəzur dəhlizi Gürcüstan üçün təhlükə yaratmır, əksinə, bütün region ölkələri, o cümlədən Rusiya üçün yeni imkanlar açır. Onun sözlərinə görə, Gürcüstanın tranzit rolu azalmayacaq, əksinə artacaq. Xaçaturyan qeyd edib ki, layihənin həyata keçirilməsi Ermənistan, Türkiyə, İran, Azərbaycan, Gürcüstan və ola bilsin ki, Rusiya üçün əlavə imkanlar yaradacaq. O, həmçinin əlavə edib ki, Gürcüstan rəsmiləri heç bir narahatlıq ifadə etməyiblər və Bakı ilə İrəvan arasında münasibətlərin normallaşmasına kömək etməyə hazırdırlar. Beynəlxalq iqtisadiyyat üzrə ekspert Nəvid Danəşvər isə qedy edir ki, heç Tehran da bu dəhlizdən narahat olmamalıdır: “Zəngəzur dəhlizi İran ilə Azərbaycan arasındakı ticarət, nəqliyyat və tranzit əlaqələrini genişləndirməklə yanaşı, region ölkələri arasında da iqtisadi əlaqələri artıracaq. İran ilə Azərbaycanın birlikdə iştirak etdiyi beynəlxalq nəqliyyat layihələrindən biri də Qəzvin-Rəşt-Astara(İran)-Astara(Azərbaycan) dəmir yolu xəttidir. Bu xəttin tikintisi ləngisə də, düşünürəm ki, İran və Rusiya üçün əhəmiyyətli olan bu yolun tikintisi başa çatdırılacaq. Azərbaycan tranzit ölkə olaraq üzərinə düşən infrastruktur işləri həyata keçirib”.
Tahir TAĞIYEV
