Fikrət Yusifov: “Bu o deməkdir ki, Pekin müharibənin yaratdığı imkanlardan maksimum öz xeyrinə faydalanır”
Son illər Çin Ukraynanın ən böyük ticarət tərəfdaşına çevrilib. Ötən il iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsi 2023-cü illə müqayisədə 17.3 faiz artıb. Statistik məlumatlara görə, 2024-cü ildə Çinin Ukraynaya ixracı 33.1 faiz artaraq 3.7 milyard dollar təşkil edib. Ukraynanın Çinə ixracı 6.4 faiz artaraq 4.29 milyard dollara çatıb.
Bu ilin ilk üç ay ərzində Ukraynanın Çindən idxalı 3,9 milyard dollar təşkil edib. Çin Ukraynadan kənd təsərrüfatı məhsulları alır və Ukraynaya dron hissələri satır. Ən əsası odur ki, Çin Ukraynaya döyüş pilotsuz uçan aparatlarının istehsalı üçün hissələr və birləşmələri getdikcə daha çox ixrac edir.
Çinlə Ukrayna arasında ticarət dövriyyəsinin son dövrlər artması diqqət çəkir. Ən azından ona görə ki, Çin Rusiyanın əsas dayağı hesab olunur. Lakin məlum olur ki, Rusiyaya dəstək verərək onun məğlubiyyətinin qarşısını alan Çin Ukraynanın da məğlub olmasında maraqlı deyil. Yoxsa Çin bu məhsulları Ukraynaya niyə satsın ki?
“Seçim qarşısında qalan Çin daha böyük ticarət tərəfdaşlarını seçəcək, nəinki Rusiyanı”
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən sabiq maliyyə naziri, professor Fikrət Yusifov “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Çinlə Ukrayna arasında xarici ticarət dövriyyəsinin son zamanlar sürətlə böyüməsinin bir neçə əsas səbəbi var: “Birincisi, Çin Rusiya ilə Ukrayna arasında gedən müharibə səbəbindən maraqlarını güdür. Yəni bu müharibə müstəvisində öz maraqlarını daha yüksək səviyyədə reallaşdırır. Hər iki tərəflə ticarət əlaqələrini yüksək səviyyədə saxlayır və genişləndirir. Bu o deməkdir ki, müharibənin yaratdığı imkanlardan maksimum öz xeyrinə faydalanır. Rusiyanın təbii resursları, xüsusən də şərqində yerləşən resursları Çinə gedir. Rusiyanın neftini, qazını su qiymətinə alır. Elə bunun nəticəsidir ki, Çin iqtisadiyyatında artım var. Bununla paralel Çin Rusiyaya hərbi texnika, pilotsuz uçuş aparatları üçün ehtiyat hissələri satır. Eyni qaydada PUA-lar üçün lazım olan hissələri Ukraynaya ixrac edir. Ukrayna ilə Çin arasında ticarət əlaqələrinin artmasının ikinci səbəbi onunla əlaqədardır ki, Pekin artıq dünya birliyinin bu ölkənin Rusiya ilə artan ticarət əlaqələrinə qarşı olduğunu anlayır. Getdikcə bununla əlaqədar Çinə qarşı yüksələn mənfi münasibətdən narahatdır. Həm də bu səbəbdən Ukrayna ilə ticarət əlaqələrini genişləndirir ki, bu ölkəyə olan münasibət dəyişsin. Ancaq hesab edirəm ki, bu, nəyisə dəyişməyəcək. Əksinə, qarşıdurma daha da kəskinləşəcək. Rusiyanı çökdürmək, onun Çindən aldığı nəfəsliyin tam kəsilməsinə nail olmaq üçün əllərindən gələni edəcəklər. Bu məsələdə ilk yerdə ABŞ, Avropa İttifaqı dayanacaq. Çinin başqa bir yolu da yoxdur. Çünki Çinin ABŞ və Aİ ilə ticarət dövriyyəsi Rusiya ilə olan ticarət dövriyyəsindən 8-10 dəfə çoxdur. Yəni Çin seçim qarşısında qalacaq. Daha dəqiq desək, Çini böyük güclər seçim qarşısında qoyacaq. Təbii ki, bu seçim qarşısında qalan Çin daha böyük ticarət tərəfdaşlarını seçəcək, nəinki Rusiyanı. Ona görə də Çin digər tərəfdən Ukrayna ilə ticarət əlaqələrini genişləndirməyə üstünlük verir. Bax əsas məsələlər bundan ibarətdir”.
Vidadi ORDAHALLI
