Bu görüş, həmçinin, sülh gündəliyinin yalnız iki ölkə arasında deyil, beynəlxalq vasitəçilik və əməkdaşlıq çərçivəsində irəlilədilməsinin vacibliyini təsdiqləyir
Prezident İlham Əliyev Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) Nyu-Yorkdakı mənzil-qərargahında Finlandiya Prezidenti Aleksandr Stubb ilə görüşüb.
Finlandiya Prezidenti Stubb Azərbaycan ilə Ermənistan arasında münasibətlərin normallaşması və Vaşinqtonda əldə edilmiş tarixi nailiyyətlər münasibətilə Prezident İlham Əliyevə təbriklərini çatdırıb. Bildirib ki, Finlandiya regionda qarşılıqlı sülhün əməkdaşlıqla təmin edilməsinin tərəfdarıdır.
İlham Əliyev təşəkkür edib və bildirib ki, Finlandiyanın ATƏT-ə sədrlik etdiyi dövrdə Minsk Qrupunun fəaliyyətinin dayandırılmasına dair qərar qəbul edilmişdi.
Dövlət başçısı əlavə edib ki, Azərbaycan və Ermənistan artıq sülh dövrünə qədəm qoyublar.
Görüşdə, həmçinin, sülh gündəliyinin irəli aparılması üçün ortaq səylərin vacibliyi vurğulanıb. Eyni zamanda, ikitərəfli əlaqələr və beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində əməkdaşlıq məsələləri, həmçinin Azərbaycan-Avropa İttifaqı əlaqələri müzakirə olunub.
Bir maraqlı məqamı də qeyd edək ki, Minsk Qrupunun ilk həmsədri finlandiyalı diplomat Roland Rolf olmuşdu. O, 1992-ci ildə ATƏT-in Minsk Qrupunun yaradılmasında iştirak etmiş və ilk həmsədr olaraq fəaliyyət göstərmişdi.
Roland Rolf Finlandiyanın xarici işlər sahəsindəki təcrübəli diplomatlarından biri olub və Minsk Qrupunun ilk həmsədri olaraq, Azərbaycan və Ermənistan arasında Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli istiqamətində ilkin diplomatik təşəbbüslərin atılmasında mühüm rol oynayıb.
Daha sonra, 1993-cü ildən etibarən, Minsk Qrupunun həmsədrlik institutunun yaradılması ilə yanaşı, digər ölkələrdən də nümayəndələr bu prosesə cəlb edildi. Ancaq finlandiyalı diplomat Roland Rolf Minsk Qrupunun ilk həmsədri olaraq tarixə düşdü.
Bu baxımdan Finlandiya Azərbaycan üçun tarixi əhəmiyyəti olan ölkələrdən biridir.
Bu kontekstdən baxsaq, bu iki dövlət başçısının Nyu-Yorkda keçirilən görüşünün hansı tarixi əhəmiyyəti olacaq? Azərbaycanla Ermənistan arasındakı sülh prosesinin irəlilədilməsində və Azərbaycanın Avropaya inteqrasiyasında Finlandiyanın hansı tarixi rolu ola bilər? Çünki Finlandiya həmişə bu münaqişənin həlli prosesinin içərisində olub.
Görüşə bu kontekstdən baxsaq, Prezident İlham Əliyev və Finlandiya Prezidenti Aleksandr Stubb arasında Nyu-Yorkdakı görüşün tarixi əhəmiyyəti bir neçə aspektdən qiymətləndirilə bilər.
Baki-xeber.com nəşrinə görə, Finlandiya ATƏT-in Minsk Qrupunun yaradılmasında və sülh prosesində mühüm rol oynayıb. İlk həmsədr Roland Rolf Azərbaycan-Ermənistan münaqişəsinin həlli üçün ilkin diplomatik təşəbbüslərin atılmasında əsas fiqur olub. Finlandiya uzun illər ərzində neytral və vasitəçi ölkə kimi, həm region, həm də beynəlxalq səviyyədə sülh prosesinin dəstəklənməsində etibarlı tərəfdaş kimi özünü göstərib. Bu baxımdan, Finlandiya Azərbaycan üçün “tarixi tərəfdaş” statusuna malikdir və ölkənin sülh gündəliyinin irəlilədilməsində konstruktiv rol oynaya bilər.
Görüş həm Azərbaycan, həm də Ermənistan arasında Vaşinqtonda əldə olunmuş sülh sazişinin nəticələrinin davamlılığını təmin etmək baxımından əhəmiyyətlidir.
Finlandiya tarixi təcrübəsi və neytral mövqeyi ilə Azərbaycanla Ermənistan arasında dialoqun davamlı olmasına dəstək verə bilər. Bu görüş, həmçinin sülh gündəliyinin yalnız iki ölkə arasında deyil, beynəlxalq vasitəçilik və əməkdaşlıq çərçivəsində irəlilədilməsinin vacibliyini təsdiqləyir.
Azərbaycanın Avropaya inteqrasiyasında Finlandiyanın rolu xüsusi əhəmiyyətə malik ola bilər.
Finlandiya Avropa İttifaqının və ATƏT-in fəal üzvüdür, bu da ona regional məsələlərdə təsir gücü verir. Finlandiyanın Azərbaycanla əməkdaşlığı, xüsusilə demokratik institutların möhkəmləndirilməsi, iqtisadi əməkdaşlıq və Avropa standartlarının tətbiqi baxımından önəmli ola bilər.
Finlandiya, həmçinin, Azərbaycan-Avropa İttifaqı əlaqələrinin inkişafında vasitəçi rolunu oynaya, normativ və siyasi dəstəyi təmin edə bilər.
Nəticə olaraq qeyd edək ki, bu görüş, sadəcə diplomatik ünsiyyət deyil, həm də Azərbaycanla Ermənistan arasında sülh prosesinin davamlılığı üçün beynəlxalq dəstəyin gücləndirilməsi,
Finlandiyanın tarixi və neytral vasitəçi rolu ilə sülh gündəliyinə töhfə verilməsi,
Azərbaycanın Avropa ilə inteqrasiyasında Finlandiyanın strateji dəstəyinin təmin olunması baxımından tarixi əhəmiyyət daşıyır.
Qısaca desək, Finlandiya həm sülh prosesi, həm də Avropa inteqrasiyası üçün “tarixi tərəfdaş” kimi çıxış edə bilər.
Akif NƏSİRLİ
