Ermənistanın Azərbaycanda həyata keçirmiş olduğu mina terroru artıq təkcə bizi deyil, dünyanı narahat etməyə başlayıb. Qlobal problem kimi beynəlxalq gündəmə gətirilən Ermənistanın mina terroru xarici ölkə QHT-lərini də narahat edir və onların bu terrora son qoyulması ilə bağlı tələbləri artır.
Məlum olduğu kimi, bir qrup xarici QHT, vətəndaş cəmiyyəti fəalları “Minadan azad dünya üçün qlobal təşəbbüs” adlı petisiyaya başlayıb. Petisiya “Jotform” beynəlxalq platformasında “Dünya Qafqazda sülh üçün” (“World for Peace in Caucasus”) adlı beynəlxalq kampaniya çərçivəsində elan olunub.
Petisiyada deyilir ki, minalar və partlamamış hərbi sursatlar (PHS) mülki əhalinin sağlamlığı, həyatı və təhlükəsizliyi üçün ciddi təhlükə yaradır, münaqişələr bitdikdən sonra da minalar insanları öldürməyə və şikəst etməyə davam edir. Minalar ömürlük əlilliyə səbəb olur, ailələrin faciəsinə çevrilir.
Kampaniya BMT-yə üz tutaraq bəyan edir ki, dünyada 60 milyon insan hələ də mina təhlükəsi altındadır.
Laos Xalq Demokratik Respublikası, Anqola, Azərbaycan, Kamboca, Konqo Demokratik Respublikası, Vyetnam dünyanın mina ilə ən çox çirklənmiş ölkələri sırasındadır.
Müraciətdə müxtəlif ölkələrlə yanaşı, Azərbaycana da geniş yer ayrılıb. Bildirilir ki, Azərbaycan mina problemindən xeyli əziyyət çəkir. Son 30 ildə Azərbaycanda 3400-dən çox insan mina qurbanı olub. Onların 90%-i mülki şəxslərdir.
Kampaniya müəllifləri bəyan edir ki, Ermənistan Azərbaycan ərazilərini minalayıb, 2020-ci ildə 44 günlük müharibədən sonra da bu proses dayanmayıb. Azərbaycan yalnız Laçın yolunda sərhəd keçid məntəqəsi qurduqdan sonra vəziyyət nəzarətə götürülüb.
Müraciət müəllifləri dəhşətə gəlib ki, 19-20 sentyabr 2023-cü il tarixlərində aparılan son antiterror tədbirləri nəticəsində Azərbaycan 480 km-lik xətt boyunca Ermənistan silahlı qüvvələrinin qalıqları tərəfindən azı yarım milyon əlavə minalar yerləşdirildiyini aşkarlayıb. Müraciət müəllifləri tələb edib ki, Ermənistan yeni basdırılmış minaların da xəritələrini dərhal Azərbaycan dövlətinə təhvil verməlidir.
Xarici QHT, vətəndaş cəmiyyəti fəalları Prezident İlham Əliyevin BMT-nin 18-ci Dayanıqlı İnkişaf Məqsədi kimi “minasız dünya” məqsədinin elan edilməsi təşəbbüsünü alqışlayıblar. Onlar BMT-yə çağırış ediblər ki, qlobal mina probleminə diqqətini artırsın.
Müraciət ciddi rezonans doğurub, yeni elan edilməsinə baxmayaraq, artıq 10-a yaxın ölkədən 100-dən çox vətəndaş cəmiyyəti fəalı minalara qarşı qlobal səfərbərlik kampaniyasına qoşulduğunu bəyan edib, bu problemin qlobal həllinə dəstək veriblər.
Qeyd edilənə görə, Azərbaycan ərazisinin minalardan çirklənmə göstəricisinə görə dünyada, təəssüf ki, ilk yerlərdə durur. Belə ki, Azərbaycanda basdırılan minaların sayını insanlarla müqayisə etsək, hər 10 nəfərə bir mina düşür. Bugünə qədər 98 min ha-dan artıq ərazi minalardan təmizlənib. İkinci Qarabağ müharibəsi başa çatandan bugünə qədər işğaldan azad edilmiş ərazilərdə 307 nəfər minadan zərər çəkib. Onlardan 56 nəfəri həlak olub, 251-i isə yaralanıb. O cümlədən, 43 mülki şəxs həlak olub, 101-i isə xəsarət alıb. Eyni zamanda, 13 hərbi qulluqçu həyatını itirib, 150 nəfər isə yaralanıb. Lokal antiterror tədbirlərindən sonra daha bir dəhşətli fakt da məlum olub. Belə ki, Azərbaycan ərazisində Ermənistan silahlı qüvvələrinin qalıqları tərəfindən azı yarım milyon əlavə minalar yerləşdirildiyi məlum olub. Mina problemi Azərbaycan vətəndaşlarının öz əzəli torpaqlarına qayıdış prosesini ləngitməklə yanaşı, eyni zamanda onların təhlükəsizliyi üçün də ciddi təhdid yaradır. Bu problemdən Azərbaycanla bərabər bir neçə ölkə də ciddi əziyyət çəkir. Belə ki, Laos Xalq Demokratik Respublikası, Anqola, Azərbaycan, Kamboca, Konqo Demokratik Respublikası, Vyetnam dünyanın mina ilə ən çox çirklənmiş ölkələri sırasındadır.
“...Azərbaycanın mina probleminin qlobal səviyyədə həll olunmalı olduğunu bəyan etməsi təqdirəlayiq haldır”
Azərbaycan Milli QHT Forumunun prezidenti Rauf Zeyni “Bakı-Xəbər”ə şərhində bildirdi ki, Azərbaycan QHT-ləri, vətəndaş cəmiyyəti institutları dəfələrlə mənfur düşmənlər tərəfindən Azərbaycan ərazilərinə kütləvi olaraq minalar basdırılması, onların xəritələrinin Azərbaycana təhvil verilməməsi və sair məsələlərlə bağlı beynəlxalq təşkilatlara müraciətlər edib, amma heç bir reaksiya verilməyib. R.Zeyninin sözlərinə görə, beynəlxalq təşkilatların reaksiyasızlığı ayrı-ayrı vaxtlarda müzakirə edilib və bəyanatlar qəbul edilib. O vurğuladı ki, torpaqlarımızın işğal altında olduğu dövrlərdə də onlar bizə reaksiya vermədilər. 44 günlük vətən savaşında qazandığımız qələbədən, ekofəalların aksiyasından, eləcə də antiterror tədbirləri nəticəsində terrorçu yuvalarını dağıdıb öz suverenliyini Qarabağ üzərində də bərqərar etdikdən sonra Azərbaycanın səsinin beynəlxalq aləmdə eşidilməyə başladığını deyən R.Zeyni hesab edir ki, xarici QHT-lərin rəsmi Bakının təşəbbüsünə qoşulması müsbət haldır. “Son dövrlər xarici QHT-lərin prosesə qoşulması və Azərbaycanın mina probleminin qlobal səviyyədə həll olunmalı olduğunu bəyan etməsi təqdirəlayiq haldır. Minaların təmizlənməsi ilə bağlı xarici qeyri-hökumət təşkilatlarının da Azəbaycanın ədalətli harayına səs verməsi, əlbəttə, müsbət qiymətləndirilir. İnanıram ki, xarici həmkarlarımızın bununla bağlı yaratdıqları petisiya, onların BMT-yə müraciət etməsi öz müsbət nəticəsini verəcək. Hesab edirəm ki, onlar da atdıqları addımın nəticəsinə inanırlar. Bu təşəbbüsləri yerli xarici QHT-lər vasitəsilə davam etdirməliyik, dəstəkləməliyik. Eyni zamanda mümkün olan kreativ metodlardan, tədbirlərdən, aksiyalardan daha geniş miqyasda istifadə etməliyik ki, ərazilərimiz tezliklə minalardan təmizlənsin və Qarabağın dirçəlişi sürətləndirilsin, Böyük Qayıdış yüksək səviyyədə həyata keçirilsin”-deyə R.Zeyni qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
