Məlum olduğu kimi, ötən həftə Özbəkistanda keçirilən Türk Dövlətləri Təşkilatının IX Zirvə görüşünün yekunlarına dair imzalanmış Səmərqənd Bəyannaməsində Azərbaycanla bağlı bir sıra önəmli məqamlar yer alıb.
IX Zirvə görüşündə iştirak edən dövlət başçıları Bəyannamədə Zəngəzur dəhlizinin tezliklə açılmasını, nəqliyyat əlaqələrinin şaxələndirilməsinə töhfə verən “Özbəkistan-Qırğızıstan-Çin” və “Termiz-Məzar-i-Şərif-Kabil-Pişəvər” dəmir yolu xətlərinin tikintisi üçün üzv dövlətlərin səylərini dəstəkləyiblər. Bununla bağlı Səmərqənd bəyannaməsində deyilir: “Dövlət və hökumət başçıları, həmçinin, Zəngəzur dəhlizinin tezliklə açılması, Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu xəttinin ötürücülük qabiliyyətinin artırılması, Avropa və Asiya arasında daha yaxşı nəqliyyat bağlantılarının genişləndirilməsi və nəqliyyat əlaqələrinin şaxələndirilməsinə töhfə verən “Özbəkistan-Qırğızıstan-Çin” və “Termiz-Məzar-i-Şərif-Kabil-Pişəvər” dəmir yolu xətlərinin tikintisi üçün üzv dövlətlərin səylərini dəstəkləyiblər”.
Bütün bunlar o deməkdir ki, TDT-də təmsil olunan bütün ölkələr də Zəngəzur dəhlizinin açılmasını ikiəlli dəstəkləyir. Dəhlizin tez bir zamanda reallaşmasında maraqlıdırlar.
“Azərbaycandan keçən dəmir yolları adıçəkilən dəmir yollarına inteqrasiya olunacaq”
Məsələyə münasibət bildirən millət vəkili Aydın Hüseynovun sözlərinə görə, TDT-də təmsil olunan dövlətlərin Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı vahid mövqedən çıxış etmələri siyasi-iqtisadi baxımdan olduqca önəmli hadisədir: “Əvvəla, 2 il əvvəl Azərbaycan Ordusunun Qarabağda əldə etdiyi möhtəşəm qələbədən sonra regionda yeni bir geosiyasi reallıq yarandı. Bu reallıq da proseslərin gələşək inkişafını şərtləndirir. Üstəlik, 10 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycan, Ermənistan və Rusiya arasında imzalanan Bəyanatda da Naxçıvanla dəhliz vasitəsilə əlaqənin qurulması öz əksini tapıb. Ancaq məlum olduğu kimi, Ermənistan Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı öhtəliyini yerinə yetirməkdən müxtəlif vasitələrlə yayınır. Halbuki, Zəngəzur dəhlizinin həm region, həm də dünya iqtisadiyyatı üçün çox böyük əhəmiyyəti var. Ermənistan regional dövlət olaraq bundan iqtisadi fayda əldə edəcək. Ən başlıcası isə, Zəngəzur dəhlizi Avropa ilə Orta Asiya ölkələri, Çin arasında əlaqələrin qurulmasını təmin edəcək. Bu yol vasitəsilə Avropadan Şərqə yükdaşımalar həyata keçiriləcək. Özü də bu xətt üzrə daşımalar məsafə baxımından daha qısadır. Bu isə yüklərin tez daşınmasını təmin edəcək, nəqliyyat xərclərini azaldacaq. Sevindirici haldır ki, TDT-də təmsil olunan bütün ölkələr bunun fərqində olduqları üçün Zəngəzur dəhlizini yekdilliklə dəstəklədilər. “Özbəkistan-Qırğızıstan-Çin” və “Termiz-Məzar-i-Şərif-Kabil-Pişəvər” dəmir yolu xətləri tikiləndən sonra Zəngəzur dəhlizinin əhəmiyyəti daha da artacaq. Çünki Azərbaycandan keçən dəmir yolları adıçəkilən dəmir yollarına inteqrasiya olunacaq. Nəticədə Orta Asiyadakı türk dövlətlərin beynəlxalq daşımalarda rolu daha da artacaq. Türk dövlətlərinin ortaya qoyduqları yekdil mövqe o deməkdir ki, onlar dəhlizin açılmasında qərarlıdır”.
Bir sözlə, millət vəkili hesab edir ki, sözügedən layihələrin böyük perspektivi var.
Vidadi ORDAHALLI
