ABŞ Nümayəndələr Palatasının spikeri Nensi Pelosinin Ermənistana səfəri və səsləndirdiyi fikirlər İrəvan üçün belə görünür ki, geosiyasi nətəcələrə səbəb olacaq. Artıq Ermənistanda ABŞ-la, Qərblə əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsinin, Rusiyanın arxa plana atılmasının vacibliyi barədə açıq fikirlər səsləndirilir.
Erməni politoloq Riçard Kirakosyan məsəl ilə bağl qeyd edir ki, Nensi Pelosinin Ermənistana ölkə üçün indiki zamanda səfəri ABŞ-ın regionla bağlı siyasətində dəyişiklik etməyə başladığının sübutudur: “Konkret zamanda bu xüsusi səfər siyasətdə dəyişiklik, son hadisələr və Azərbaycanla toqquşmalar fonunda erməni demokratiyasını inkişaf etdirmək istəyinin sübutudur”. Bununla yanaşı, Kirakosyan indiki mərhələdə daha çox gözləməməyə çağırır: “Bir tərəfdən, daha çoxunu gözləməməliyik . Bu, siyasət dəyişikliyinin yalnız başlanğıcıdır. Fikrimcə, bu, Qərbin - ABŞ və Avropa İttifaqının regionda daha çox iştirakından xəbər verir”.O qeyd edib ki, indi Amerikanın Ermənistan üçün nə edəcəyi daha önəmlidir. Elə “1in.am” nəşri də qeyd edir ki, ba verənlər Ermənistanda Rusiyanı dəstəkləyənlərlə Qərbi istəyənlər arasında kəskin ziddiyyət yaradır: “Sərhəddə baş verən son toqquşma Ermənistanda “müttəfiqi” və ya xarici siyasət kursunu dəyişmək barədə “əbədi diskursu” və ya debatı yenidən canlandırıb. Bu, praktikada “ruspərəstlik” və “qərbpərəstlik” arasında debat və ya mübarizə kimi müəyyən edilir. Amma bu müzakirələrin hazırkı məzmunu və keyfiyyəti Ermənistana qarşı mübarizəyə çevrilir. Əgər bir çox insanlar, ictimaiyyətin bir çox təbəqələri bu gün Rusiyanın Ermənistan naminə Azərbaycanın əleyhinə getməyəcəyini “aşkarlaya blarsa”, bir çoxları 2011-12-ci illərdən bu haqda danışır. Lakin, artıq bu barədə danışmağın mənası yoxdur. Həm də təkcə ona görə deyil ki, bu, çoxdan fəlakətli nəticələri olan sübut edilmiş faktdır, həm də ona görə ki, danışmaq heç nəyi dəyişmir. Bizim vəzifəmiz bu məsələnin həllini tapmaqdır. Başımıza gələnlər, eləcə də dünyanın bir neçə başqa istiqamətlərində baş verənlər də “Rusiyanı tərk edib Qərbə gedək” məntiqinin nəinki primitiv, həm də həll yolu kimi son dərəcə təhlükəli olduğunu açıq şəkildə ortaya qoyur. Məsələ Rusiyadan uzaqlaşmamaqdır. Bu prosesin Ermənistana hansı qiymətə başa gələcəyi müzakirə olunmalıdır. Çünki, buna görə Rusiya bizi cəzalandıracaq”. Bunlar fonunda Ermənistanın xarici işlər naziri Ararat Mirzoyan BMT Təhlükəsizlik Şurasında aparılan müzakirələrə toxunaraq veridiyi açıqlamalar da təsadüfi deyil. Mirzoyan bildirib: “Etiraf etməliyəm ki, ayrı-ayrı ölkələrə münasibətdə bizim gözləntilərimiz daha yüksək idi və bəlkə də bəzi hallarda onların özünü doğrultmadığı sirr deyil. İcazə verin, daha ətraflı danışmayım”. Ermənistan XİN rəhbəri Ermənistanın gözləntilərinin Rusiyadan olub-olmaması ilə bağlı ətraflı açıqlama verməyib. Ancaq görünən odur ki, BMT Təhlükəsizlik Şurasındakı müzakirələr Ermənistanın strateji müttəfiqinin Rusiya olmaması təəsüratı yaranıb. Bu kontekstdə Rusiyanın Ermənistandakı səfirinin Ermənistanda akkreditə olunmuş səfirlər və beynəlxalq təşkilatların rəhbərləri ilə sərhədə səfər etməməsi də diqqət çəkir. Səfərdə 29 ölkənin və Birləşmiş Millətlər Təşkilatının nümayəndələri iştirak edib. Erməni politoloq Robert Gevondyan hesab edir ki, Mirzoyanın eyhamı Rusiyaya yönəlib: “Hətta BMT Təhlükəsizlik Şurasının qeyri-daimi üzv dövlətlərinin əksəriyyəti Azərbaycanı birbaşa qınayıblar: Keniya, İrlandiya, Braziliya. Rusiya isə balanslı çıxış edir. Hesab edirəm ki, indiki mərhələdə Ermənistanla Rusiya arasında münasibətlər həqiqətən də müəyyən tənəzzülə uğrayıb. Kimin günahkar olması ayrı sualdır, amma regional reallıqlar onda müəyyən dəyişikliklər tələb edir. Əgər Rusiya ilə münasibətlər tənəzzül edibsə və bu problemlərin həlli yollarını Rusiya vasitəsilə tapmaq mümkün deyilsə, o zaman biz başqa istiqamətlərə baxmalıyıq”. Erməni sosioloq Karen Sarkisyan hesab edir ki, Ararat Mirzoyan daha açıq danışmalı və Rusiyanı nəzərdə tutduğunu açıq şəkildə bildirməli idi: “Məncə, o, daha çox “kişi kimi” açıqlama verməli idi”. Ancaq erməni siyasi şərhçi Karen Köçəryan qeyd edir ki, Rusiya ilə bağlı baş verənlər Ermənistana bah a baaş gələcək: “Xarici siyasətdə ciddi qüsurlara yol verilir. Ermənistanda görün nə baş verir? ABŞ-ın üçüncü şəxsinin mətbuat konfransı uğursuzluqla nəticələndi, günorta ermənilər İrəvanın mərkəzində Rusiyaya qarşı mitinq keçirdi, nahara az qalmış isə Ermənistan prezidenti səviyyəsində Böyük Britaniya ilə diplomatik qalmaqal yaşandı Belə ki, prezident Vaqqn Xaçatryanın qaydaları pozaraq, kraliçanın nəşi ilə foto çəkdirdi. Bunun ardınca Qafesçyan muzeyində Pelosi Xancyanın rəsminin fonunda xristian ermənilərin farslarla necə cəsarətlə döyüşdüyünə işarə etdi. Qaldı çinlilərə qarşı nəsə etmək. Gələn həftə başımıza nə gələcəyini gözləmək qalır”. Bu vəziyyətdə hesab edilir ki, Ermənistan böyük güclərin yeni savaş məkanı olacaq. Təbii ki, bu da Ermənistanın dağılma prosesinin sürətlənməsinə gətirib çıxaracaq. Eyni zamanda Ermənistan daxilində də müxtəlif güclərə rəğbət göstərənlərin savaşının başlanması qaçılmaz sayılır.
Tahir TAĞIYEV
