“Rusiya sülhməramlıları yeni yol tam işə salınmadan mövcud Laçın dəhlizindən bir santimetr də çəkilməyəcəklər”. Bunu “Azatutyun” radiosuna Rusiyanın Ermənistandakı səfirinin müavini Maksim Seleznyov deyib.
Diplomat onu da bildirib ki, bu barədə razılaşmalar var və tərəflər bir-biri ilə daim əlaqədədir. Lakin Seleznyov söhbətin hansı razılaşmalardan getdiyini deməyib və sadəcə, aşağıdakıları bildirib: “Rusiya sülhməramlıları yalnız o vaxt yerlərini dəyişəcəklər ki, yeni Laçın dəhlizi açılacaq. Üçtərəfli bəyanatda (10 noyabr 2020) atılacaq addımlar və onların ardıcıllığı göstərilib: əvvəlcə dəhlizin tikintisi başa çatdırılır, o istismara verilən kimi sülhməramlılar bu yolun beş kilometrlik zolağı boyunca yerləşdirilir”. “Azatutyun”un yazdığına görə, bu ayın əvvəllərində Qarabağda hərbi əməliyyatlar bərpa olunanda separatçılar bildirmişdilər ki, Azərbaycan tərəfi Rusiya sülhməramlılarının vasitəsilə Qarabağ və Ermənistan arasında hərəkətin yeni tikilmiş yolla təşkilini tələb ediblər. O vaxt separatçıların rəsmi nümayəndəsi kimi təqdim olunan Ayk Xanumyan Laçın dəhlizi boyunca yerləşən Laçın şəhərinin, Zabux və Sus kəndlərinin erməni sakinlərinə xəbərdarlıq etmişdi ki, bu ərazidə avqustun 25-dən sonra Rusiya sülhməramlıları olmayacaq və buna görə də onların ayın axırınadək evlərini tərk etməsi tələb olunur: “Bildiyiniz kimi, mövcud dəhliz cənuba köçürülüb və Qarabağ ərazisinin cənub istiqamətində yol hazırdır, amma Ermənistan ərazisində yol yalnız gələn il hazır olacaq, Rusiya hərbi kontingenti cənub istiqamətinə köçürüləcək, buna görə də avqustun 25-dən burada Rusiya kontingenti olmayacaq. Bu səbəbdən mülki müdafiə planlarına uyğun olaraq adamların köçürülməsi məsələlərinin müzakirəsi zəruri olub”. Erməni tərəfinin məlumatına görə, 25 avqustdan sonra alternativ, amma tikintisi yarımçıq yol istifadəyə veriləcək. Elə isə orada Rusiya sülhməramlıları olacaqmı? “Azatutyun” bu suallarla Qarabağdakı separatçıların liderlərinə müraciət edib. Onlar “Azatutyun”a deyiblər ki, sülhməramlılar yeni yola o hazır olanda yerləşdiriləcəklər. Amma erməni mediası yazır ki, rusların nə deməsindən asılı olamayaraq, avqustun 25-də Laçın şəhəri, Zabux və Sus kəndləri Azərbaycanın nəzarətinə keçəcək. Həmin günə qədər də sülhməramlılar bölgəni tərk edəcək. Xatırladaq ki, Azərbaycan tərəfi də Laçın rayonunun Zabux və Sus kəndlərində, Laçın şəhərində qanunsuz yaşayan ermənilərə həmin əraziləri boşalmaq üçün avqustun 25-nə kimi vaxt verib. Ermənistanın “Lragir” nəşri hadisələrin məhz bu səpkidə inkişaf edəcəyini yazır: “Laçın dəhlizində rejim dəyişikliyi, tərksilah tələbi və ermənilərin köçürülməsi Rusiyasız baş verə bilməz, bütün bunlar Rusiyanın rəhbərliyi altında baş verir. Moskva Qarabağın Bakıya təhvil verilməsini sürətləndirməyə çalışır. İrəvan kollaborasionist administrasiyası rus cinayətini təbliğ etmək və “qanuniləşdirmək” kimi növbəti çirkin rolu öz üzərinə götürdü. Noyabrın 10-dan sonra bugünə qədər erməni məsələlərini beynəlxalq legitim strukturların müzakirəsinə qaytarmaq, parlamentdə qərarlar qəbul etmək imkanlarından istifadə edilməyib. Ermənistan parlamentinin “müxalifəti” də öz növbəsində 10 noyabr kağızı və Rusiya planlarına sadiqlik çərçivəsində küçələrdə daxili siyasi xaosu təmin etməklə, geniş media-ekspert resursları ilə eyni rolu yerinə yetirir. 25 avqust tarixi həm də Rusiyanın mövcudluğu üçün son tarix, “missiyanın” başa çatmasıdır”.
Erməni mediası iddia edir ki, yaranmış vəziyyətdə yeni yola rus sülhməramlı qüvvələrinin nəzarət etməsi də sual altındadır. Erməni politoloq Armen Qriqoryan xatırladır ki, ümumiyyətlə, 2025-ci ilin sonuna kimi Qarabağda rus sülhməramlılarının, eləcə də Azərbaycan vətəndaşlığını qəbul etməyən ermənilərin qalması mümkünsüz olacaq: “Azərbaycan Qarabağ üçün xüsusi statusun olmayacağını vurğulayır, ermənilər isə fərqli fikirdədir. Yəni 2020-ci ildəki atəşkəs tərəflər arasında bəzi məsələləri həll etsə də, bütün problemlər aradan qaldırılmayıb. Ona görə də ortada sülh müqaviləsi yoxdur. Hər iki ölkə mövcud ərazi statusunu qəbul etdiklərinə dair bir-birini əmin etmək üçün addımlar atmalıdır. Qarabağ ermənilərinin Azərbaycan vətəndaşı olması, Azərbaycan qanunlarını qəbul etməsi çətin olacaq. Bu proses həyata keçirilərsə, ermənilər oradan qaçacaq. Azərbaycanda insanlar düşünə bilər ki, ermənilər müharibəni uduzduğuna görə Azərbaycan nə diqtə etsə, onu qəbul etməlidirlər və Qarabağın statusu ilə bağlı heç bir tələb irəli sürmək iqtidarında deyillər. Düşünürəm ki, iqtisadi əməkdaşlıq düşmənçilik münasibətlərinin qarşısını almağa kömək edəcək. Amma istənilən halda, Azərbaycanın məqsədinə çatması qaçılmaz görünür. Bu mənada rus sülhməramlılar mütləq şəkildə Qarabağı tərk edəcək. Onlarla birlikdə ermənilər də Qarabağdan çıxacaq”.
Samirə SƏFƏROVA
