Sirr deyil ki, hər bir müharibədə silah istehsal edən şirkətlər öz məhsullarını real döyüş şəraitində sınaqdan çıxarmağa, qeydə alınan çatişmazlıqları aradan qaldırmağa çalışırlar. Bu təcrübədən Rusiya Suriyada, indi də Ukraynada istifadə etməyə çalışır.
Düzdür, Ukrayna müharibəsindəki uğursuzluqlarına baxmayaraq, “Ordu-2022” forumunda çıxışı zamanı prezident Vladimir Putin bildirib ki, Rusiya bütün dünya boyunca müttəfiqlərinə təkmil silahlar satmağa və onlarla hərbi texnologiyaların inkişaf etdirilməsində əməkdaşlıq etməyə hazırdır.
Burada ekspertlər diqqəti ona yönəldir ki, Rusiya qüvvələri hazırda, Donbasda canlı qüvvə və texnika sarıdan böyük itkilərinə rəğmən, cüzi irəliləyişə nail olub. Lakin Putin Moskva ətrafında keçirilən silah yarmarkasında israr edib ki, Rusiya silahları zamanı illərlə qabaqlayır. Putin iddia edib ki, bu silahların hamısı real hərbi əməliyyatlarda özünü doğruldub. Rusiya prezidenti dəqiq vuran altilleriya və raketlərdən, robot texnologiyalarından söz açıb: “Bunların bir çoxu xarici rəqiblərin silahlarını bir neçə il, hətta onilliklər geridə qoyur. Taktiki və texniki xarakteristikalarına görə bunlar rəqiblərin silahlarından əhəmiyyətli dərəcədə üstündür”. Xatırladaq ki, Rusiya ənənəvi olaraq Latın Amerikası, Asiya və Afrika ölkələri ilə yaxşı münasibətlər saxlamağa çalışıb və bu ölkələrə kiçik çaplı silahlardan tutmuş zirehli texnikayadək silah-sursat satıb. Rusiya qlobal silah satışında yalnız Birləşmiş Ştatlardan geridə qalır. Ölkə hər il xaricə 15 milyard dollar dəyərində silah satır. Bu, qlobal silah bazarının beşdə biri deməkdir. Rusiyanın 2017-2021-ci ildə satdığı bütün silahların 73 faizi dörd ölkənin – Hindistan, Çin, Misir və Əlcəzairin payına düşür. Qərbin hərbi təhlilçiləri bildirir ki, Rusiyanın Ukraynada özündən qat-qat kiçik rəqibin öhdəsindən gələ bilməməsi Putinin bəyanatlarının əksini göstərir. Londondakı “King's College” Universiteti Müharibə Tədqiqatları Departamentinin baş mühazirəçisi Rut Deyermond “Reuters” agentliyinə bunları bildirib: “Qərblə iqtisadi bağları qırılan Rusiya indi silah satışından həmişə olduğundan daha çox asılıdır. Odur ki, Putinin öz silahlarını mümkün qədər çox qeyri-Qərb müştərilərinə reklam etməsi təəccüblü deyil. Onun üçün ən böyük problem budur ki, Ukraynaya qarşı müharibə Rusiya hərbiyyəsinin nüfuzu üçün fəlakətli zərbə olub. Ukraynadakı müharibə Rusiya silahları üçün çox pis reklam olub”.
Rusiyanın məhz hansı silahlarının Ukrayna müharibəsində uğursuz çıxması barədə suala cavab olaraq ABŞ-ın təqaüddə olan generalı Ben Hoces ABŞ müdafiə rəsmilərinin qiymətləndirməsinə istinadla söhbətin dəqiq vuran raketlərin 60 faizindən getdiyini deyib. ABŞ-ın Avropadakı silahlı qüvvələrinin keçmiş komandanı general Hoces bildirib ki, Rusiya üzərinə qoyulmuş Qərb sanksiyaları onun satdığı silahların cari təmiri və saxlanması qabiliyyəti barədə də şübhələr yaradır: “Mən potensial müştəri kimi bu avadanlığın keyfiyyətindən və Rusiya Federasiyası sənayesinin bunlara xidmət göstərilməsi iqtidarında olmasından bərk narahat olardım”. Öz növbəsində Ukrayna ABŞ-ın ona verdiyi müasir silahlardan, xüsusilə də yaylım atəşli zenit raket sistemi HIMARS-dan uğurla istifadə edir və bu silahlarla Rusiyaya ağır zərbələr vurur. Bu zərbələrdən biri də ehtimal olunduğuna görə ötən həftə Rusiyanın Krımdakı hərbi-hava bazasına endirilib. Peyk fotolarında bu hərbi aerodromda azı səkkiz təyyarənin yandığı görünür. Bu da öz növbəsində ABŞ silahlarının reklamı baxımından vacib hesab edilir. Hazırda ABŞ və Qərb mediası Ukraynaya verilən silahların reklam və təbliğatına xüsusi önəm verirlər. kreml də bunun əksini nümayiş etdirməyə çalışır və müxtəlif silahlarını Ukraynada sınaqdan çıxarmağa davam edir. Ukraynalı hərbi ekspert Oleq Jdanov bu fonda qeyd edir ki, ruslarin yeni silahları da, silah anbarları da Ukrayna Silahlı Qüvvələri üçün prioritet hədəf olaraq qalacaq: “Düzdür, praktiki olaraq Ukrayna ordusu Rusiya donanmasını Krım yaxınlığında batıra bilməz. Onlar öz eskadrilyasını bizim silahlarımızın maksimum məsafəsi xaricində saxlayırlar. Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin arsenalında “Harpun” (300 km) və “Neptun” (200 km) raketləri var. Rusların da donanması Qara dənizdə 300 km-dən uzaq məsafədə, neytral sulardadır. Ukrayna Rusiya donanmasını aviasiya ilə də vura bilmir. İşğal olunmuş Krımda hava hücumundan müdafiə sistemi var və gəmilər daim onun mühafizəsi zonasındadır. Lakin sursat 1 nömrəli məqsəddir. Rusların döyüş sursatından məhrum edilməsi qoşunlarımızın uğurlu əks-hücumu, Rusiya qoşunlarının döyüş qabiliyyətinin azaldılması üçün əsasdır. Təəssüf ki, rusların sursatları hələ də çoxdur. Axı SSRİ-nin çoxlu sayda sursatı Rusiya Federasiyasına qalıb”. O qeyd edib ki, indi rus hərbçiləri döyüş sursatını Uraldan daşımalıdırlar: “Bu, vaxt və yükləmə baxımından böyük xərcdir. Buna görə də Rusiya Belarusun döyüş sursatını seçir”. Bütün bunlar fonunda isə president Vladimir Putin iddia edir ki, Rusiya və onun Donbas regionundakı separatçı əlaltıları vəzifələrinin öhdəsindən lazımınca gəlirlər: “Onlar addımbaaddım Donbası azad edirlər”. Qeyd edək ki, Rusiya fevralın 24-də başladığı müharibəni “xüsusi əməliyyat” adlandırır. Lakin Ukrayna və onun müttəfiqləri Moskvanı suveren bir dövlətə qarşı təcavüzdə ittiham edirlər.
Tahir TAĞIYEV
