ABŞ Dövlət Departamenti Ukraynanın mina və partlamamış hərbi sursatların təmizlənməsinə dəstək olmaq üçün 89 milyon dollar yardım ayırıb.
Vəsait minatəmizləmədə iştirak edəcək 100 şəxsi heyətin təliminə və təchizatına sərf olunacaq. Vəsait ABŞ-ın Ukraynada indiyədək həyata keçirdiyi ən böyük minatəmizləmə proqramıdır. ABŞ rəsmisi Ukraynanın mina problemini 1960-70-ci illərdə Amerika müharibəsindən sonra Vyetnam, Kamboca və Laosda partlamamış hərbi sursatların yaratdığı problemlərlə müqayisə edib: “Məsələn, Vyetnam müharibəsinə baxın, o müharibənin bitməsindən 50 il sonra biz hələ də Cənub-Şərqi Asiyada hərbi sursatları təmizləyirik. Ukraynadakı vəziyyət də buna bərabər ola bilər”.
O da məlum olub ki, proqram podratçılar və qeyri-hökumət təşkilatları vasitəsilə həyata keçiriləcək. Dövlət Departamentinin hesabatına görə, Birləşmiş Ştatlar adi silahların məhv edilməsinin əsas maliyyə dəstəkçisidir və 1993-cü ildən 2021-ci ilə qədər 100-dən çox ölkəyə 4,2 milyard dollardan çox yardım göstərib.
Adətən müharibə başa çatandan sonra belə yardımlara start verilir. Ancaq Birləşmiş Ştatlar Ukraynada müharibə hələ başa çatmamış minaların təmizlənməsinə böyük həcmdə vəsait ayırır. İkinci Qarabağ müharibəsi 2 ilə yaxındır başa çatıb. Ərazilərimizin minalarla çirklənmə səviyyəsi həddən artıq çoxdur. Çünki Ermənistan tərəfi heç bir beynəlxalq normanı gözləmədən necə gəldi ərazilərimizi minalayıb. Ancaq indiyə qədər ABŞ Azərbaycana minaların təmizlənməsinə görə vur-tut 500 min dollar ayırıb. O cümlədən, bir neçə minaaxtaran it hədiyyə etməklə kifayətlənib. Halbuki, minaların təmizlənməsi ilə bağlı daha böyük vəsaitə ehtiyac var. Çünki bu, çox mürəkkəb və vaxt tələb edən bir işdir.
“Ukraynaya ona görə böyük həcmdə yardım edildi ki, Vaşinqton bunda maraqlıdır”
Hərbi ekaspert İbrahim Rüstəmli “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında ABŞ-ın Azərbaycandakı minatəmizləmə işinə biganə yanaşmasını bir sıra amillərlə əlaqələndirdi: “Bunun başlıca səbəbi ABŞ-ın timsalında ölkəmizə münasibətdə sərgilənən ikili standartlardır. Əfsuslar olsun ki, Birləşmiş Ştatlar Azərbaycanda mina probleminin nə dərəcədə ciddi olduğunu görmək istəmir. Statistikaya nəzər salsaq görərik ki, 2020-ci il noyabrın 10-dan indiyə kimi mina terroru qurbanlarından 7-si hərbi qulluqçu, 32 nəfər isə mülki şəxsdir. Mina partlaması zamanı 117 hərbi qulluqçu, 67 mülki şəxs müxtəlif dərəcəli bədən xəsarətləri alıb. Müharibədən sonra erməni polkovnik Koryun Qumaşyan işğaldan azad olunmuş ərazilərdə təkcə özünün 17 yük maşını tutumunda mina basdırdığını etiraf edib. Təbii ki, 17 yük maşını yalnız 1 hərbçinin etirafıdır. Əslində minalanmış ərazilərin miqyası bundan qat-qat çoxdur. Bir belə ərazini tez bir zamanda təmizləmək fiziki baxımdan bizim imkanlarımız xaricindədir. Bunun üçün çoxsaylı istehkamçılara ehtiyac var. Nəzərə almaq lazımdır ki, minaların təmizlənməsi bahalı bir işdir. Bu isə o deməkdir ki, Azərbaycana həm fiziki, həm də maddi baxımdan ciddi həcmdə yardım olmalıdır. ABŞ kimi ölkə üçün bu o qədər də çətin deyil. Sadəcə, bu onların marağında deyil. Ukraynaya ona görə böyük həcmdə yardım edildi ki, Vaşinqton bunda maraqlıdır. Əslində Ukraynada Rusiya ilə vuruşan ABŞ-dır. Ona görə də Ukraynada baş verənlərə bu dərəcədə həssas yanaşırlar. Azərbaycan Avropanın enerji təchizatına töhvə verdiyi halda ABŞ-ın minatəmizləmə işinə laqeyid yanaşması ikrah doğurur”.
Hərbi ekspert onu da əlavə etdi ki, Azərbaycan minaların təmizlənməsi işində səylərini daha da artırmalıdır.
Vidadi ORDAHALLI
