Müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra Azərbaycanın ilk daxil olduğu qurumlardan biri də İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatıdır (İƏT). Təşkilatın əsas məqsədləri İƏT-in əhatə etdiyi coğrafiyada ticari məhdudiyyətlərin aradan qaldırılması, digər regionların təcrübəsini və qlobal iqtisadi meylləri nəzərə almaqla regiondaxili və regionlararası ticarəti genişləndirməkdir.
Azərbaycanın 2006 və 2012-ci illərdə İƏT Zirvə toplantılarına ev sahibliyi etməsi, bu tədbirlərdə qəbul olunmuş sənədlərdə üzv ölkələr arasında bir sıra sosial-iqtisadi və siyasi əlaqələrin əsas prinsiplərinin, regional münasibətlərin prioritetlərinin, istiqamətlərinin öz əksini tapması Azərbaycanın İƏT çərçivəsində əməkdaşlığa verdiyi önəmin və təşkilatın səmərəli fəaliyyət göstərməsinə marağının göstəricisidir.
İƏT-in Aşqabadda keçirilən Zirvə görüşündə qəbul edilmiş Aşqabad sənədində Azərbaycanın maraqlarına cavab verən müddəalar yer alıb. Onlardan biri də Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı olan məqamdır. Belə ki, təşkilat çərçivəsində qəbul olunan hesabatlarda “Azərbaycan, Rusiya və Ermənistan liderlərinin imzaladıqları sənədlərdə yer almış dəhliz” ifadəsinin işlədilməsi Zəngəzur dəhlizi reallığının İƏT coğrafiyasında dəstəkləndiyindən xəbər verir. Bu isə Azərbaycan, Türkiyə və Rusiyanın təklif etdiyi “3+3” əməkdaşlıq formatına digər İƏT ölkələrinin də qoşula biləcəyi ehtimalını xeyli gücləndirir.
Görünən odur ki, Azərbaycan Zəngəzur dəhlizi məsələsinin əhəmiyyətini izah edərək EKO dövlətlərini fəal şəkildə bu prosesə qoşa bilib. O baxımdan bu, dəhlizlə bağlı məsələnin perspektivinə necə təsir edəcək? Azərbaycanın mövqeyi necə güclənəcək?
“Zəngəzur dəhlizi İƏT ölkələri üçün də vacib layihədir”
Məsələyə münasibət bildirən millət vəkili Vüqar Bayramovun fikrincə, Aşqabad sənədində dəhliz ifadəsinin öz əksini tapması mühüm hadisədir: “Bu, İƏT ölkələrinin Zəngəzur dəhlizini dəstəklədikləri anlamına gəlir. Nəzərə almaq lazımdır ki, həm Soçidə, həm də Aşqabadda keçirilən görüşlərdə dəhlizlərin və kommunikasiyaların bərpası məsələsi əsas müzakirə mövzularından biri oldu. Eyni zamanda bu, xüsusi dəstək qazandı. Aşqabadda keçirilən zirvə toplantısı həm də bütövlükdə Zəngəzur dəhlizinin reallaşması istiqamətində yeni bir addım kimi qiymətləndirilir. Çünki həmin tədbirdə dəhlizlə bağlı məsələlərin ayrıca müzakirə olunması və bunun Prezident İlham Əliyev tərəfindən xüsusi qeyd edilməsi önəmli məqamdır. Həmçinin digər ölkələrin də bu prosesdə iştirak etmək istəyi ondan xəbər verir ki, Zəngəzur dəhlizinin reallaşması ehtimalı böyükdür. Yəni daha tez bir zamanda dəhliz ərsəyə gələ bilər. Nəzərə almaq lazımdır ki, Zəngəzur dəhlizi İƏT ölkələri üçün də vacib layihədir. Çünki bu, bütövlükdə regionda beynəlxalq yükdaşımalara, o cümlədən iqtisadi əlaqələrin genişlənməsinə xüsusi töhfə verəcək. O baxımdan bütün bunlar ondan xəbər verir ki, yaxın zamanlarda Zəngəzur dəhlizi reallığa çevriləcək. Bu isə ümumilikdə Azərbaycanın mövqelərini tranzit ölkə olaraq daha da gücləndirəcək”.
Millət vəkili onu da qeyd etdi ki, bir sıra ölkələrin maraqları dəhlizin reallaşmasi məsələsində uzlaşır.
Vidadi ORDAHALLI
