Məlum olduğu kimi, Soçidə Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin təşəbbüsü ilə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan arasında üçtərəfli görüş keçirilib. Görüşdən sonra üç ölkə liderləri mətbuata bəyanatla çıxış edib.
Görüş ötən il imzalanmış 10 noyabr Bəyanatının birinci ildönümünə həsr edilib. 3 saata yaxın davam edən görüşdə sabitliyin güclənməsi istiqamətində atılmalı addımlar və Qarabağda dinc həyatın bərqərar olmasına dair məsələlər müzakirə edilib. Görüşdə Prezident Əliyev bildirib k, bu il ərzində Azərbaycan müharibənin nəticələrinin aradan qaldırılması və kommunikasiyaların bərpası işində maksimum konstruktivlik nümayiş etdirib: "Hesab edirəm ki, bu, hələlik yerinə yetirilməmiş mühüm məsələlərdən biridir. Ona görə ki, keçən il noyabr ayında qəbul edilmiş və imzalanmış üçtərəfli Bəyanatın praktiki olaraq bütün bəndləri yerinə yetirilib". Prezident, həmçinin, Azərbaycanın Ermənistana təklifləri barədə danışıb: "Ermənistanla Azərbaycan arasında sərhəd delimitasiya edilməyib. Buna görə biz dəfələrlə açıq bildirmişik ki, delimitasiya prosesinə təxirə salınmadan başlamağa hazırıq. Üstəlik, biz Ermənistan tərəfinə açıq təklif etmişik ki, qarşıdurmaya son qoymaq, bir-birinin ərazi bütövlüyünü, suverenliyini tanımaq və gələcəkdə qonşular kimi yaşamağı, yenidən qonşular kimi yaşamağı təşviq etmək üçün sülh müqaviləsi üzərində işə başlayaq".
Vladimir Putin Azərbaycan və Ermənistan liderlərinin gələn ay baş tutmalı olan Brüssel görüşünü yada salıb və bunu alqışladığını qeyd edib: "Nə qədər birbaşa ünsiyyət olarsa, bir o qədər yaxşıdır. Mən bu yaxınlarda bu barədə Avropa İttifaqı Şurasının Prezidenti cənab Mişellə də danışmışam. O sizi gözləyir.... Bir daha təkrar edirəm, tərəfdaşlarımızın bu dialoqa cəlb edilməsini biz yalnız alqışlayırıq. Əsas odur ki, bu dialoq faydalı olsun".
Rusiya Prezidenti Vladimir Putin üçtərəfli görüşdən sonra nəqliyyat dəhlizlərinin açılması ilə bağlı razılığın əldə olunduğunu açıqlayıb:
“Biz iqtisadi məsələlər, iqtisadi əlaqələrin inkişafı haqqında çox ətraflı danışdıq və hər şeydən əvvəl, ilk addım olaraq nəqliyyat dəhlizlərinin açılmasından danışdıq. Bu, dəmir yoluna da, kommunikasiyalara da aiddir”. Hətta qəbul edilən yekun sənəddə də kommunikasiyaların bərpası ilə bağlı razılığın əldə olunduğuna bir işarə var. Dəhliz məsələsini yaxına buraxmayan Paşinyan Putinin “dəhlizlərin açılmasından danışdıq” ifadəsinə heç bir etiraz etməyib və faktiki olaraq öz razılığını nümayiş etdirib. Maraqlıdır, Putin dəhlizlər deyəndə nəyi nəzərdə tutub?
Yeni fəaliyyətə başlayan Demokratik Dəyişim Partiyası Təşkilat Komitəsinin sədri Əli Mustafa “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Paşinyan uzun müddət idi dəhlizlə bağlı mövqeyində israrla dayanırdı: “Onun əsaslandırması bu idi ki, dəhliz tam fərqli bir statusdu və onun Azərbaycan üçün böyük faydası ola bilər. Belə olanda biz həmin yoldan sərbəst istifadə edə bilirik. Bunun üçün heç bir vergi, gömrük rüsümu ödəmirik, heç bir sərhəd yoxlamasından keçmirik. Bizim üçün əlverişli olsa da, ermənilər bunu istəmir. Dəhliz olanda onun beynəlxalq statusu da bir qədər fərqli olur. Bu səbəbdən də, ermənilər bunu kommunikasiya kimi təqdim edirlər. İstəyirlər ki, həmin yola gömrük və sərhəd nəzarətini tətbiq etsinlər. Bizim əlimizdə Laçın dəhlizi var. Belə olarsa, oradan kommunikasiyanı düşünə bilərik. Çünki ora dəhlzi status verilib. Hesab edirəm ki, bizim Naxçıvanla olan əlaqəmiz nə qədər əhəmiyyət kəsb edirsə, ermənilərin də Qarabağla əlaqəsi o qədər əhəmiyyət kəsb edir. Barəsində söhbət gedən dəhliz qlobal əhəmiyyətlidir. Bunun açılmasında başqa güclər də maraqlıdır. Çini, Rusiyanı dünya ilə birləşdirəcək. Dəhlizlər deyəndə bir çox variantlar nəzərdə tutula bilər. Bir vaxtlar Gorus üzərindən Naxçıvana yol vardı, sonra Qazax vasitəsilə Naxçıvana getmək olurdu. Ermənilər bu təklifləri də səsləndiriblər. Bütün bunların heç biri bizim üçün məqbul deyil. Ən uyğun olanı elə Zəngəzurdan keçən dəhlizdir. Vaxtilə Naxçıvanı Azərbaycanın digər bölgələrilə birləşdirən ənənəvi yoldan söhbət gedir”.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
