Koronavirusa qarşı peyvəndin dünya dövlətləri arasında ədalətli bölüşdürülməsi vacib olsa da, təəssüf ki, bu istiqamətdə də haqsızlığa, ədalətsizliyə yol verildiyini görürük. Peyvəndin ədalətli şəkildə bölünməsinə mane olan qüvvələrin mövcudluğu özünü göstərir. Bildiyimiz kimi, bəzi zəngin ölkələr tələb olunandan da artıq dozada vaksin alır, bu da kasıb ölkələr üçün problem yaradır.
Məsələn, Kanada normadan 3-4 dəfə artıq doza alıb. “Yevronyus”un hazırlaladığı reportaja görə, bu ölkədə vaksinasiya keçən il dekabrın 14-dən həyata keçirilməyə başlasa da, əhalinin cəmi 3 faizi peyvəndlənib. Kanada əhalisi hökumətin bu davranışından açıq narazılıq edir və peyvəndlənmə prosesinin zəif getdiyini, dövlət tərəfindən normal qaydada təşkil edilmədiyini deyir.
Bu sahədə Kanada tək deyil, başqa belə ölkələr də var.
Ehtimal oluna bilərmi ki, bəzi ölkələrin normadan artıq dozada peyvend almaqda məqsədi aldığı peyvəndi sonra başqa ölkələrə satmaq olsun? Onlar aldıqları artıq dozanı peyvənd tələbatı çox olan ölkələrə sata bilərmi?
“Bu vaksinləri almaq, onları sonra daha baha qiymətə satmaq, alver predmetinə çevirmək mülahizələrdən biridir”
“Novoye vremya” qəzetinin baş redaktoru, siyasi şərhçi Şakir Ağayev “Bakı-Xəbər”ə təəssüflə bildirdi ki, bu gün bəzi ölkələr vaksindən siyasi məqsəd üçün istifadə etməyə başlayıblar. “Vaksin məsələsi artıq pandemiya ilə mübarizədən daha çox geopolitik bir mübarizəyə çevrilib. Bilirsiniz ki, ən birinci hansı ölkənin ilk olaraq koronavirusa qarşı vaksin icad edəcəyi, sonra kimin istehsal etdiyi vaksinin qeydiyyatdan keçəcəyi müzakirəyə çıxarıldı. Ardınca isə hansı ölkənin buraxdığı vaksin daha keyfiyyətlidir və sair müzakirə edilməyə başladı. Dünya istəyirsə pandemiya ilə mübarizə aparıb qalib gəlsin, ölkələrin mövqeyindən asılı olamayaraq, effektli vaksinlər qeydiyyatdan tez keçirilməli və bütün dünya ədalətli şəkildə vaksinlə təmin olunmalıdır. Çox təəssüflər olsun ki, vaksin məsələsində də ikili standartlar var, ikibaşlı oyunlar oynanılır. İqtisadi cəhətdən güclü olan Amerika, Avropa ölkələri bu məsələdə öz maraqlarını güdür, bu artıq göz qabağındadır. Belə mənzərə yaranır ki, pandemiyadan çox vaksin bir siyasi və iqtisadi müharibəyə, mübarizəyə çevrilir. Belə bir ikili standart şəraitində, belə bir ədalətsiz mövqe, yanaşma nəticəsində vaksinin satışı, bölünüb paylanması da ədalətsiz şəkildə həyata keçirilir.
Azərbaycan Prezidenti İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatının iclasında da bu məsələni qaldırdı, bundan qabaq BMT-nin iclasında və digər tədbirlərdə, görüşlərdə də bu məsələni qaldırıb ki, dünyada vaksinlərin ədalətsiz bölünməsi prinsipinə son qoyulmalı, kasıb ölkələr vaksin almaq imkanına malik olmalıdırlar. Cənab Prezident bunu dönə-dönə vurğulayıb. Amma çox təəssüf ki, başda Kanada, Amerika, Avropanın aparıcı dövlətləri olmaqla dünyaya “insan haqları, dəyərlər, demokratiya” dərsi keçən ölkələr pandemiyanın bu vaxtında kasıb ölkələrin insanlarının vaksinlə təmin olunmasında maraqlı görünmürlər”.
Ş.Ağayev qeyd etdi ki, normadan artıq doza vaksin alan bəzi ölkələrin bunu sonradan alver predmetinə çevirəcəyi mülahizələrdən biridir: “Bu vaksinləri almaq, onları sonra daha baha qiymətə satmaq, alver predmetinə çevirmək mülahizələrdən biridir. Belə ölkələr istəyirlər ki, ancaq öz vaksinləri olsun, qeydiyyatdan keçən vaksinləri alsınlar. Burada əsas mülahizələrdən biri də odur ki, bu ölkələr normadan bir neçə qat artıq doza almaqla bir tərəfdən öz əhalisini sakitləşdirmək istəyirlər. Bu vaksinlərin də hansı müddətdə effektli olması məlum olmadığına görə, ola bilsin, bəziləri artıq ala bilərlər ki, bəri başdan ehtiyatları olsun, sonradan bununla əhalini təmin edə bilsinlər. Normadan artıq vaksin alan ölkələr bundan bir siyasi təzyiq vasitəsi kimi də istifadə edə bilər. Burada çoxlu mülahizə var. Təəssüflər olsun ki, pandemiyaya qarşı mübarizədə vaksinasiya məsələsi, birinci növbədə, böyük siyasi-iqtisadi, geopolitik mübarizəyə çevrilir. Təbii ki, bunlara son qoyulmalıdır. Dünyanın nizamını pozan, insanların mənəvi-psixoloji durumunu pozan, onları ölüm təhdidi altına alan pandemiyaya qarşı birgə mübarizə aparılmalıdır” - deyə Ş.Ağayev qeyd etdi.
İradə SARIYEVA
