Prezident İlham Əliyev Yaponiyanın “Nikkei” qəzetinə müsahibəsində ikinci atəşkəsin uğursuz olmasının səbəblərindən danışarkən bildirib ki, Dağlıq Qarabağda heç bir referendum olmayacaq:
“Biz bununla heç vaxt razılaşmayacağıq. Biz danışıqlar zamanı buna razılıq vermədik və indi ərazinin böyük bir hissəsini geri aldığımız bir vaxtda bundan söhbət gedə bilməz. Öz müqəddəratını təyinetməyə gəldikdə, ermənilər artıq öz müqəddəratlarını təyin ediblər. Onların müstəqil Ermənistan dövləti var. Təsəvvür edin, əgər ermənilər yaşadıqları hər yerdə öz müqəddəratlarını təyin etsələr nə baş verər, dünyada neçə kiçik Ermənistan olar? Bu, əks təsir verən yanaşmadır. Öz müqəddəratını təyinetmə beynəlxalq hüququn mühüm amilidir. Lakin o, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü pozmamalıdır. Öz müqəddəratını təyinetmənin müxtəlif növləri var, icmaların müxtəlif növləri var. Məsələn, mədəni muxtariyyət ola bilər. Biz Avropanın inkişaf etmiş ölkələrində bu nümunələri görürük ki, insanların öz bələdiyyələrində, öz icmalarında müəyyən hüquqları var. Azərbaycanın istənilən yerində olduğu kimi, əlbəttə, Azərbaycanda yaşayan ermənilərin də bu formada təmasları ola bilər. Lakin biz heç vaxt Azərbaycan ərazisində ikinci Ermənistan dövlətinin yaradılmasına icazə verməyəcəyik. Bundan söhbət gedə bilməz. Bir sözlə, referendum olmayacaq, heç vaxt".
Ölkə başçısının ermənilərin referendum istəklərinə son qoyan açıqlama ilə çıxış etməsi gələcəkdəki proseslərə necə yön verə bilər?
Politoloq İlqar Vəlizadə “Bakı-Xəbər” qəzetinə açıqlamasında bildirdi ki, son 30 il ərzində bizim onlara bu təklifi etməyimiz ölkəmizin xoşməramlılığından irəli gəlirdi: “Bu müddət ərzində biz onlara ən yüksək statuslu muxtariyyət təklif edirdik. Buna bizi kimsə məcbur etmirdi. Biz onlara öz şərtlərimizi ancaq sülh yolu ilə təklif edirdik, heç bir hərbi müdaxilə olmadan. Bununla biz həm də beynəlxalq oyunçuların təkliflərini nəzərə almaqla, sülhə sadiqliyimizi ortaya qoyurduq. Sülh yanaşmamız fayda vermədi, çünki Ermənistan bu yolu məqbul saymadı və bizi müharibə etməyə sürüklədi. Belə olan təqdirdə, biz artıq məsələyə köhnə deyil, yeni məntiqlə yanaşmalıyıq. Onlara bizim təklif etdiyimiz variant yüksək güzəşt idi. Hətta biz həmin güzəştə görə ölkənin Konstitusiyasını da dəyişməyə məcbur olacaqdıq. İndi isə məntiq dəyişilib. Biz dinc yolla almalı olduğumuz ərazilərimizi hərbi yolla, şəhid verərək alırıq. Buna görə də, referendum məsələsi tam qüvvədən düşür. Ortada dəmir məntiq var. Bundan sonrakı addımlar hüquq çərçivəsində atılmalıdır. Konstitusiyada referendumla bağlı konkret müddəlar var ki, həmin tədbir nə vaxt keçirilə bilər. Biz Konstitusiyadan kənar bunu edə bilərikmi? Yox! Ərazi Azərbaycanındırsa, biz öz qanunlarımıza uyğun addım atmalıyıq. Ölkəmizdə milli azlıq kimi bir çox millətlərin nümayəndələri yaşayır. Onda belə çıxır ki, onların hər biri öz müqəddəratını təyin etmək üçün referendum keçirməlidir? Bu məsələ ilə bağlı xaricdən təzyiqlərin olacağı da istisna deyil. Daha doğrusu təkliflər ediləcək. Onlara da cavab verməyə sözümüz var. Deyə bilərik ki, sizin də ölkələrinizdə milli azlıqlar var. Onda icazə verin onların hər biri referendum keçirib öz müqəddəratını təyin etsin. Buna heç kim razı olmaz. Ermənilərin ölkəmizdə hansı hüquqlar əsasında yaşayacaqlarına gəldikdə isə, Azərbaycan vətəndaşı olmaq onlara bu hüququ vermiş olur. Digər millətlərin hüquqları necə qorunursa, onlarınkı da elə qorunacaq. Biz milli azlıqlara dair Avropa Xartiyasını imzalamışıq. Həmin sənəddə hər bir ölkə etnik azlıqlarla necə rəftar etməklə bağlı üzərinə öhdəlik götürür. Bütün bunlara dövlətimiz təminat verir. Bizə indiyə qədər milli azlıqlarla rəftara görə irad bildirən olmayıb”.
Azərbaycan vətəndaşı olan ermənilərin hüquqlarının təminatı üçün əlavə referenduma ehtiyac qalmır. Azərbaycan vətəndaşı olan hər bir şəxsin hüququ bizim qanunvericiliyimizlə qorunur.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
