Bu gün Azərbaycan ordusunun ixtiyarında olan yüksək dəqiqlikli silahlar Ermənistanda, eləcə də zəbt edilmiş ərazilərdə istənilən hədəfi tam zərərsizləşdirməyə imkan verir. Ekspertlər qeyd edir ki, bunu nəzərə alan Ermənistan əlində olan müəyyən silahları Azərbaycana qarşı istifadə etməkdən çəkinir. Məsələn, Ermənistan indiyə qədər Su-30, “İsgəndər” əməliyyat-taktiki raket komplekslərini tətbiq etməyə cəsarət etmir.
Əvvəla, belə silahların tətbiqi zamanı Azərbaycan onları qısa müddətdə neytrallaşdırmaq gücündədir. İkinicisi, Azərbaycan adekvat cavab verəcəyi halda Ermənistan itkilərinin daha çox olacağını yaxşı bilir. Xatırladaq ki, elə bu günlərdə müdafiə naziri, general-polkovnik Zakir Həsənovun rəhbərliyi ilə xüsusi xidməti müşavirədə də bu məsələ gündəmə gətirilib. Müşavirədə aparılan əks-hücum əməliyyatında hazırda mövcud olan vəziyyət təhlil olunaraq, düşmən qüvvələrinin planlı, məqsədyönlü və ardıcıl darmadağın edilməsinin davam etdirilməsi tapşırılıb. Müdafiə naziri, düşmən tərəfindən “İsgəndər” əməliyyat-taktiki raket kompleksləri tətbiq olunacağı halda, adekvat tədbir görüləcəyini bildirib. Nazir Azərbaycan ordusuna arsenalındakı yüksək dəqiqlikli və böyük dağıdıcı qüvvəyə malik silah növlərini tətbiq etməklə düşmən tərəfinin hərbi-strateji infrastrukturuna böyük zərbələr endirməyi planlaşdırmağı əmr edib. Elə Rusiyanın “Nezavisimaya qazeta” mətbu orqanı da yazır ki, Ermənistanın əlində olan silahların hamısını tətbiq etməsi heç də asan məsələ deyil. Qəzet yazır ki, hərbi əməliyyatlar Ermənistanın ciddi zərbələr alması ilə müşayiət edilir və bu səbəbdən Dağlıq Qarabağ münaqişəsi başlayandan bəri Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan ilk dəfə olaraq Azərbaycana güzəştə getməyə hazır olduğunu bildirib: “Bu mövqe Azərbaycan qoşunlarının qondarma “Dağlıq Qarabağ Respublikasının” (“DQR”) “sərhədləri yaxınlığında”, şimal-şərq və cənub istiqamətlərində uğurlu hücumu fonunda səslənib. Rusiya televiziyasına müsahibəsində Paşinyan deyib: “Münaqişələr qarşılıqlı güzəştlər əsasında həll olunmalıdır. Dağlıq Qarabağ buna hazırdır, Ermənistan qarşılıqlı güzəştlərə getməyə hazırdır, buna Azərbaycan da hazır olmalıdır”. Ermənistanın baş nazirinin narahat olacağı bir şey var. Bir həftəlik aktiv döyüşlər zamanı Bakı İrəvanın nəzarəti altındakı mübahisəli ərazilərin üçdə birindən çoxunu geri alıb. Məsələn, “respublika”nın şimal-şərqindəki mühüm Talış kəndi. Azərbaycan Müdafiə Nazirliyinin yayımladığı videoda hərbçilər Talışa bitişik yaşayış məntəqəsinin – Suqovuşanın, habelə şəhərinin ələ keçirildiyi barədə də məlumat veriblər. Ancaq Azərbaycan ordusu ən ciddi uğurlarını İranla sərhəddə qazanıb, Cəbrayıl və Füzuli bölgələri istiqamətində irəliləmək üçün özünə strateji meydança yaradıb. Sonuncu bölgələrin ələ keçirilməsi “DQR”in “paytaxtı” Xankəndi və Şuşa şəhərinə yol açır.
Bənzər ssenarini “NQ”yə verdiyi müsahibədə hərbi ekspert, “Arsenal Oteçestva” jurnalının redaktoru Viktor Muraxovski proqnozlaşdırıb. Onun sözlərinə görə, Qarabağda hücumun inkişafı üçün taktiki cəhətdən ən sərfəli sahə İranla sərhəddə qondarma “respublika”nın cənubudur: “Bu, ağır artilleriya və raket silahlarının bütün imkanlarından aktiv şəkildə istifadə etməyə imkan verən nisbətən düzənlik ərazidir. Onun istifadəsi sayəsində Azərbaycan taktiki üstünlük qazanıb”. Hərbi ekspert Pavel İvanov Azərbaycan ordusunun hərəkətlərini 1916-cı ilin may-sentyabr aylarında Avstriya-Macarıstan qoşunlarının müdafiə xəttini yarıb Bukovina və Şərqi Qalisiya bölgələrini işğal edə bilən general Aleksey Brusilovun adını daşıyan “Brusilov sıçrayışı” ilə müqayisə edib: “Bu cür taktikaların prinsipi sadədir. Düşmənin müdafiəsi ətrafı boyunca eyni vaxtda bir neçə güclü zərbə endirilir. Onları bağlamaq üçün qarşı tərəf bütün ehtiyatlarını istifadə etmək məcburiyyətində qalır, buna görə də, cəbhənin bəzi sektorları kritik anda dəstəkdən məhrum olur”. Mütəxəssis belə bir kompleks hücum sxemini Bakının təsadüfən seçmədiyini vurğulayır. Birincisi, Azərbaycan kadr və avadanlıq baxımından üstünlüyə malikdir. İkincisi, ön xəttin uzunluğu çox deyil, yəni qüvvələri ciddi şəkildə uzatmağa ehtiyac yoxdur. Üçüncüsü, Dağlıq Qarabağın çətin dağ relyefi həm təcavüzkarlara, həm də müdafiəçilərə eyni dərəcədə pis təsir göstərir. “DQR”in nəqliyyat infrastrukturu dağ yolları boyunca böyük silah və hərbi texnikanın sürətlə köçürülməsinə imkan vermir. Əməliyyat sürprizi əldə edilərsə, “DQR” silahlı qüvvələri vaxtında möhkəmləndirməkdə çətinliklərlə üzləşəcək. Eyni zamanda, “DQR”in silahlanma və hərbi texnika baxımından adekvat cavabı yoxdur. Pavel İvanov bildirir: “Azərbaycan hərbçiləri xüsusi təyinatlı qüvvələrdən istifadə edir, gecə helikopterinin enişini həyata keçirir, həmçinin, uyğun ehtiyatlara zərbələr endirir və pilotsuz təyyarələr, artilleriya zərbələri, eləcə də uzaq mənzilli idarəolunan raket kompleksləri “Spike-ER” və “Spike-NLOS”-dan istifadə edərək müharibə meydanını bloklayır”. Ermənistan dəfələrlə cavab olaraq ən ciddi kartından – “İsgəndər” əməliyyat-taktiki komplekslərindən istifadə edəcəyini bəyan edib. İxracat versiyasında sistem yarım ton ağırlığında yüksək partlayıcı və ya parçalanan döyüş başlığını 280 km məsafəyə qədər çatdırmağa qadirdir. Bu silahın zərbəsi qaçılmazdır, çünki kompleksin raketləri mürəkkəb kvaziballistik trayektoriya ilə uçur. Bu sistemlərin niyə hələ də tətbiq edilməməsi müəmma olaraq qalır. Ya İrəvan həddindən artıq güc tətbiq etməklə vəziyyəti çətinləşdirmək istəmir, ya da, böyük ehtimalla, İranın xətrinə dəyməkdən qorxur. Bunu Ermənistan Müdafiə Nazirliyinin nümayəndəsi Artsrun Ovannisyanın sözləri dolayısı ilə sübut edir: “Azərbaycan qoşunları İran sərhədində toplanaraq hücum hazırlayırlar ki, Dağlıq Qarabağ onları atəşə tutmasın”. Bu əsnada Rusiyanın münaqişədə iştirakı ilə bağlı rəsmi mövqeyi ilk dəfə səslənib. Rusiya Federasiyasının hərbçilərini qarşıdurma zonasına göndərməyə hazır olub-olmadığına dair sualı cavablandıran Kremlin sözçüsü Dmitri Peskov bunun Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatı (KTMT) çərçivəsində “öhdəliklərdən irəli gəldiyini” vurğulayıb: “Hazırkı vəziyyətdə söhbət Ermənistandan gedir. Rusiya prezidenti Vladimir Putin bu iki məsələni açıq şəkildə dəqiqləşdirib və fərqləndirib: KTMT-nin öhdəlikləri Qarabağ üçün keçərli deyil”. Peskov onu da deyib ki, “Ermənistan ərazisində hərbi əməliyyatların aparıldığı barədə məlumat təsdiqlənmir”.
Nahid SALAYEV
