Avropa Birliyi Türkiyəyə qarşı sanksiya tətbiq etməyə hazırlaşır. Bu barədə qurumun diplomatiya rəhbəri Jozep Borrel açıqlama verib:
“Avropa Birliyində Türkiyənin addımları məyusluq doğurur. O üzdən Şura qanunsuz qazma işlərinə görə Kipr hakimiyyətinin təklif etdiyi şəxsləri sanksiya siyahısına salmağı düşünür”.
O, Ankara Şərqi Aralıq dənizində Kipr və Yunanıstanla mübahisəli ərazidə qazma işləri aparmağı dayandırmayacağı təqdirdə, 24 sentyabrda Avropa Birliyinin sammitində ona qarşı sanksiya tətbiq olunacağını vurğulayıb.
Avropanın baş diplomatı, sanksiyalara səbəb ola biləcək amillərdən biri kimi, Türkiyənin daxilindəki insan haqları məsələsini qabardıb və Ankaranı bu istiqamətdə irəliləyişlər etməyə çağırıb. Göründüyü kimi, Avropa ittifaqı Aralıq dənizi ətrafındakı prosesləri və Türkiyənin daxilində insan haqlarının vəziyyətini bəhanə edərək qardaş ölkəyə qarşı misli görünməyən ədalətsizliyi etməyə çalışır. Bu bəhanələrlə Türkiyəyə sanksiya tətbiq oluna bilərmi?
Politoloq Qabil Hüseynli “Bakı-Xəbər”ə açıqlamasında bildirdi ki, Aralıq dənizi ətrafında baş verən proseslər çox mürəkkəbdir: “Orada vəziyyəti əsas gərginləşdirən Fransadır. Baş rollardan birini də Yunanıstan oynayır. Bu məsələdə Yunanıstanla Cənubi Kipri başqa Avropa ölkələri də müdafiə edir. Avropa Birliyində də əsas söz sahibləri elə həmin ölkələrdir. Fransanın rolu tam ikili standartlara uyğundur. Avropa Birliyində belə bir məsələnin müzakirəsinə nail ola bilərlər. Avropa komissarının verdiyi sanksiya anonsu təsadüfi deyil. Bunun başlıca hədəfi, insan haqlarından daha çox, Aralıq dənizi ilə bağlıdır. Almaniya bu məsələdə 7 dövlətlə Türkiyə arasında vasitəçilik edir, çalışır ki, vəziyyət yoluna düşsün. Türkiyə Aralıq dənizi sahillərində geoloji axtarışları dayandırdı, həmin kəşfiyyatı aparan gəmini geri çəkdi. Hətta Yunanıstanla danışıqlara hazır olduğunu da bildirdi. Hələ ki, danışıqlar baş tutmur. Türkiyə bu məsələyə bir qədər həssas yanaşmalıdır. Yəni özünü qorumağı bacarmalıdır. Daxili məsələlərdə də bəzi problemlər var ki, onların aradan qaldırılmasına ehtiyac var. Amma bu da faktdır ki, Türkiyə müsəlman aləmində ən demokratik ölkədir. Seçkilər tam demokratik keçir. Hakimiyyət legitim əsaslarla formalaşır. Orada hakimiyyətin mənbəyi xalqdır. Yaxın günlərdə Türkiyənin ciddi diplomatik səylər göstərməsi lazımdır. Xüsusilə də Almanıyanın vasitəçilik səylərinin öz hədəfinə çatması yaxşı olar. Türkiyəyə hər hansı sanksiyanın tətbiqi əks, bumeranq effekti verəcək. Hazırda Türkiyənin daxilində 4 milyona qədər qaçqın yaşayır. Onların da hər biri Avropaya getmək istəyir. Bu prosesin qarşısını alan Türkiyədir. Sanksiya tətbiq ediləcəyi təqdirdə Türkiyə qapılarını açıb qaçqınların istədiyi yerə getmək istəyini təmin etsə, Avropa pis vəziyyətə düşər. Avropa bu fəlakətin altından çıxa bilməz”.
Politoloqun sözlərinə görə, yəqin ki, Avropa İttifaqı belə bir gərginliyin yaradılmasında maraqlı olmayacaq: “Aralıq dənizi ilə bağlı Türkiyə öz addımını atıbsa, deməli, kompromis variant mövcuddur”.
Türkiyəyə qarşı səfərbər olan ölkələrin formatı, artıq neçə illərdir ki, regionda mövcuddur. Ümumiyyətlə bu, Aralıq dənizilə bağlı fəaliyyət göstərən dövlətlərin birliyidir. Sadəcə olaraq, son vaxtlar Türkiyə ilə Yunanıstan arasında gərginlik müşahidə olunur. Digər tərəfdən, bu format illərdir fəaliyyətdədir. Sözügedən dövlətlərin toplanması antitürk formatını əks etdirmir. Yaşanan gərginlik bu formatda Türkiyəyə qarşı çıxışlara gətirib çıxarır. Lakin tənzimləyici mexanizmlər məsələnin yoluna qoyulacağını deməyə əsas verir.
Türkiyə, eyni zamanda NATO-nun üzvüdür. NATO daxilində müxtəlif tənzimləyici formatlar var. Bunların işə salınması müharibənin qarşısını alacaq. Sadəcə, uzunmüddətli gərginlik yaşana bilər, amma müharibənin olmasından danışmaq mümkün deyil.
Məhəmmədəli QƏRİBLİ
