Azərbaycan Yazıçılar Birliyi (AYB) ətrafında baş verən ən kiçik bir hadisə belə cəmkiyyətdə maraqla qarşılanır. Bu gün ən çox müzakirə edilən məsələlərdən biri AYB-nin XIII qurultayıdır ki, onun da keçirilmə vaxtı tez-tez dəyişdirilir.
Qeyd edək ki, hələ 2021-ci ildə AYB sədri, Xalq Yazıçısı Anar Rzayev birliyin XIII qurultayının azad Şuşada keçiriləcəyini bildirib. Qeyd edilirdi ki, qurultayın 2022-ci ilin oktyabr ayında Şuşada keçirilməsi planlaşdırılır. Sonra açıqlama gəldi ki, qurultay sentyabrın 30-da Bakıda keçiriləcək, ardınca qurultayın oktyabrın 2-də (bəzi mənbələrdə 3-də), ardınca isə 5-də keçiriləcəyi bildirildi. Lakin bunların heç biri deyəsən özünü doğrultmur. AYB-dən gələn xəbərlər onu göstərir ki, bu yaxınlarda qurultayın keçirilməsi gözlənilmir.
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin (AYB) qurultayı təxirə salınıb. Bu bardə AYB katibliyinin geniş tərkibdə toplantısında qərar verilib.
Ağsaqqallar Şurasının, Gənclər Şurasının və mətbu orqanların rəhbərlərinin də iştirak etdiyi toplantıda qurultayqabağı hazırlıq işləri müzakirə edilib. Toplantı iştirakçıları təşkilati məsələlərlə bağlı təkliflər səsləndirib. Texniki və təşkilati məsələlərin həlli, yüksək hazırlıq işləri üçün əvvəlcə nəzərdə tutulmuş oktyabrın 5-i tarixinin dəyişdirilməsi, Azərbaycan Yazıçılarının XIII Qurultayının oktyabr ayının sonunadək keçirilməsi qərara alınıb.
Ədəbi ictimaiyyətdə gəzən söz-söhbətlərə görə, gecikmənin səbəbi həm birlik sədri vəzifəsinə namizədlərlə bağlıdır, həm də AYB xaricdən çoxlu sayda qonaq gözləyir və o qonaqların da bura gəlməsində müəyyən problemlər yaranıb.
Qurultayın hansı səbəbdən vaxtının tez-tez dəyişdirildiyinə aydınlıq gətirilməsi üçün AYB-nin mətbuat xidmətinin rəhbərinə sorğu göndərdik. Amma yazını çapa hazırladığımız müddətdə sorğumuza cavab gəlmədiyi üçün ekspertə üz tutduq.
AYB mövqe bildirərsə onu da işıqlandıracağıq. İndi isə keçək ekspertin fikrinə. Görək, bu barədə ekspert nə deyir?
“...Bilmirlər ki, hansı haqla, qabiliyyətlə AYB-ni idarə edəcəklər”
Şair-publisist, Azərbaycanda Atatürk Mərkəzinin baş redaktoru, AYB üzvü Dəyanət Osmanlı “Bakı-Xəbər”ə maraqlı fikirlər açıqladı: “Fikrimcə, Yazıçılar Birliyinin növbəti qurultayının keçirilməsi vaxtının dəyişdirilməsi o qədər də önəmli deyil. Əsas odur ki, qurultay keçirilsin. Vaxtın dəyişdirilməsinin səbəblərini, yəqin ki, birliyin katibləri daha dəqiq bilirlər. Çünki bu cür qərarlar katiblikdə müzakirə olunur. Hesab edirəm ki , bu dəyişdirilmə qurultaya hazırlıq prosesi ilə bağlıdır. Eyni zamanda nəzərə almaq lazımdır ki, Yazıçılar Birliyi ədəbi-ictimai nüfuzu böyük olan təşkilatdır və bütün uyğun məsələlərin müzakirəsi və nəticə bu nüfuza, statusa, gələcək fəaliyyətə bağlıdır.
İndi qurultaydan gözləntilər və dövlətin ədəbiyyat siyasətinin istiqamətlərinin sonrakı icrası haqqında düşünmək lazımdır. Çünki dövlətin ədəbiyyat siyasəti bu təşkilat vasitəsi ilə həyata keçirilir. AYB-nin üzvlərinin sayı kifayət qədər artıb. Son iki ildə üzvlüklə bağlı artım oncəki illərlə müqayisədə daha coxdur.
Bu gün Azərbaycan ədəbiyyatında bir sıra problemlər mövcuddur. Ədəbiyyata kütləvi axın müşahidə olunur. Sosial şəbəkələrdən birbaşa ədəbiyyata gəlir, yazıçılıq vəsiqəsi alırlar. Sonra da yazmaq barədə düşünməkdən ziyadə iddialar irəli sürməyə başlayırlar. Əli qələm tutan hər kəs özünü böyük yazıçı sayır. Əvvəl Anardan təqaüd tələb edir, ala bilməyəndə təhqirə keçir. Belə dar dünyagörüşlü yazarlar “ədəbiyyat”ı idarə etmək istəyirlər. Amma bilmirlər ki, hansı haqla, qabiliyyətlə AYB-ni idarə edəcəklər. Dünən alayarımçıq yazmağa başlayan birisi çıxıb Anar haqqında hədyanlar söyləyir. Hadisə axtaran internet medianın çoxluğu və qeyri-peşəkarlığı da onlara imkan yaradır ki, ölkənin, millətin dəyərlərini ləkələsinlər. Əlbəttə ki, belələrini müxtəlif vədlərlə öyrədib ortaya salan ambisiyaları özündən böyük qüvvələr var. İnsan öncə özünü tanımalı, sonra istək və arzularını dəyərləndirməlidir. Əsl yazıçının düşüncəsi bu olmalıdır ki, mən cəmiyyətə, ədəbiyyat tarixinə nə verə bilərəm”.
D.Osmanlı dedi ki, Azərbaycanda bu gün Yazıçılar Birliyinin mövcudluğunun şərtləri və səbəbləri bəllidir və heç bir postsovet ölkəsində ədəbiyyat dövlət tərəfindən bizdəki kimi qayğı görmür. “Bu da Yazıçılar Birliyinə Azərbaycan ədəbiyyatının, cəmiyyətinin ehtiyacının göstəricisidir. Aktuallığını, aktivliyini itirməyən məsələlərdən biri də AYB-nin strukturuna, ədəbi orqanlara həm yaradıcılıq təcrübəsi, həm ictimai fəallığı, həm də dayanıqlı vətəndaş mövqeyi olan yazarlar cəlb olunmalıdır. Bu baxımdan, həm katiblikdə, həm İdarə Heyətində, həm də ədəbi orqanlarda dəyişikliklər zəruridir. Regionçuluq, intriqaçı düşünsə sahibləri isə AYB-nin imicinə, inkişafına, müasir, dinamik idarəçilik sisteminə keçməsinə ancaq zərbə vura bilərlər, necə ki, vururlar.
Son illərin tarixi prosesləri göstərdi ki, Azərbaycanda Yazıçılar Birliyi faktiki olaraq ədəbi-ictimai prosesdə çox mühüm yer tutur. Bəzi problemlərə, ədəbiyyata kütləvi axına baxmayaraq, sosial şəbəkələrdən və neqativ ədəbi mühitdən kənarda kifayət qədər intensiv bir ədəbi proses gedir. Bu ədəbi prosesi Yazıçılar Birliyindən başqa heç bir elmi, ictimai-siyasi, mədəni-etik-əxlaqi qurum dəyərləndirmək gücündə deyil.
Bu gün ədəbi proses üçün ən aktual olan qurultaydan gözləntilər məsələsidir. Bəzi yazarların fikri odur ki, təki dəyişiklik olsun, idarəçiliyə kim gəlir gəlsin, təki nəsə dağıdıcı hadisə olsun. Belələrini ədəbiyyatın inkişafı maraqlandırmır. Dəyişikliyi dövrün tələbi reallaşdırır. Əvvəl bu tələbləri qiymətləndirmək lazımdır. Anarın Yazıçılar Birliyinin sədri olduğu dönəmlərdə bu Birlikdə xalqın və ədəbiyyatın taleyi ilə bağlı olduqca mühüm məsələlər müzakirə olunub, həllini tapıb. Mən deyərdim, hətta o dönəmlər çox ağır şərtlər altında keçib. Yazıçılar Birliyinin bugünkü mövcudluğunun ən mühüm amillərindən biri elə budur ki, 80-ci illərin sonu 90- cı illərin əvvəllərində Azərbaycanda gedən ictimai-siyasi proseslərdə Yazıçılar Birliyi obyektiv mövqe göstərib.
Qeyd etdiyim kimi, 90-cı illərdə digər ölkələrdən fərqli olaraq, müstəqil Azərbaycan dövlətinin lideri Heydər Əliyev elə bir siyasət yürütdü ki, Yazıçılar Birliyi vacib bir qurum kimi yaşadı, onun maddi təminatı həll olundu”.
D.Osmanlının fikrincə, Yazıçılar Birliyinin ağır ictimai-siyasi proseslərdən keçib yaşamasında Anarın fəaliyyəti danılmazdır. “Anarın ziyalı böyüklüyü odur ki, bütün ekstremal vəziyyətlərdə daxili təzyiqlərə dözərək Yazıçılar Birliyini müdafiə edib, yaşamasına çalışıb. Fikrimin sonunda onu qeyd edim ki, Anarın həm ictimai xadim, həm də böyük yazıçı kimi Yazıçılar Birliyində ədəbiyyatın inkişafı, həmçinin qayğıları barədə ictimai, ədəbi, sosial məzmunlu başlatdığı bir çox məsələlər var və onların həlli ancaq Anarın yazıçı-ziyalı nüfuzu sayəsində baş tuta bilər.
Eyni zamanda, Anarın Azərbaycan ədəbiyyatında, mədəniyyətində və ictimai-siyasi proseslərdə göstərdiyi misilsiz xidmətlər onun yenidən AYB sədri seçilməsi haqqını özündə saxlayır. Bu tək mənim fikrim deyil, Birliyin tanınmış üzvlərinin əksəriyyətinin istəyidir”-deyə D.Osmanlı vurğuladı.
İradə SARIYEVA
