Hazırda Fransanın Kann şəhərində 74-cü Beynəlxalq Kann Film Festivalı keçirilir, amma Azərbaycan bu il festivalda təmsil olunmur. Bununla bağlı Mədəniyyət Nazirliyinə göndərdiyimiz sorğuya hələ cavab verilmədiyi üçün, Azərbaycanın festivala hansı səbəbdən qatılmamasının səbəbləri haqda bir söz deyə bilmərik, bu, nazirliyin rəsmi cavabından sonra məlum olacaq.
Festivalla əlaqədar olan başqa bir mühüm məsələyə toxunmaq istəyirik, Kann Festivalında bir neçə il ardıcıl olaraq açılan Azərbaycan kino pavilyonuna. 68-ci, 69-cu və başqa Beynəlxalq Kann Film Festivalı zamanı Azərbaycan kino pavilyonu fəaliyyət göstərsə də, sonradan müəmmalı şəkildə pavilyon qapadıldı və növbəti illərdə keçirilən festivallarda görünmədi.
74-cü Kann Beynəlxalq Kino Festivalının davam etdiyi günlərdə Kannda Azərbaycan pavilyonunun qurulmaması, ən azından, burada Vətən müharibəsindəki qələbəmizi əks etdirən dəyərlərin əks olunmaması təəssüf doğurur. O da təəssüf doğurur ki, qələbəmizi əks etdirən bir filmimiz belə yoxdur, halbuki, bu fürsət başqalarında olsaydı, indi ortaya tarixi bir film çıxarmışdı. 2020-ci il Azərbaycan dövlətinin tarixində çox mühüm hadisələr ili, qələbə ili oldu. Kinomuz isə hələ buna cavab verə bilmir.
Qayıdaq Azərbaycan pavilyonuna. Əldə etdiyimiz məlumatlara görə, Kann Beynəlxalq Film Festivalında Azərbaycan pavilyonunun yığışdırılması, ləğv edilməsi sabiq mədəniyyət naziri Əbülfəs Qarayevin əmrilə baş verib. Kino ictimaiyyətində geniş yayılan söz-söhbətə görə, sabiq nazir Azərbaycan kino pavilyonunun bağlanmasına burada külli miqdarda maliyyə yeyintisi olduğuna, maliyyə israfçılığı, ayrılan pulların mənimsənilməsi baş verdiyi üçün qərar verib. Məlumatlara görə, hər il pavilyona ayrılan pullar səmərəsiz yerə, kimlərinsə şəxsi maraqlarını təmin etmək üçün xərclənib, havaya sovrulub, Azərbaycan pavilyonu öz missiyasını yerinə yetirə bilməyib, daha doğrusu, pavilyon istənilən şəkildə qurulmayıb, ona ayrılan maliyyə xərclənib.
Deyilənə görə, Azərbaycan pavilyonunun yaradılmasında məqsəd Azərbaycanı, ölkəmizin turizm, mədəniyyət, kino və sair potensialını təbliğ etmək olub, amma keçmiş nazirin dövründə buna imkan verilməyib. Güclü pul yeyintisi pavilyonun işini yarıda saxlayıb. Nəticədə də Kann Festivalında Azərbaycan kino pavilyonu yoxdur.
Tanınmış kinorejissorlardan birinin dediyinə görə, Azərbaycan pavilyonunun ləğv edilməsi Azərbaycanın təbliğatına mənfi təsir göstərdi. O qeyd etdi ki, ayrılan pulların mənimsənilməsi faktının ört-basdır edilməsi üçün Ə.Qarayev bir bəhanə edib Azərbaycan pavilyonunu qapadıb.
“Pavilyonun saxlanmasına ildə 100-150 min icarə haqqı keçirməyin...”
Tanınmış kinorejissor, ekspert Şamil Əliyevin fikrincə isə, əslində, Kann Beynəlxalq Film Festivalında vaxtilə fəaliyyət göstərən Azərbaycan pavilyonu özünü doğrultmurmuş: “Azərbaycan pavilyonu o dövrdə lazımi səviyyədə fəaliyyət göstərə bilmədi. Ona görə də bu pavilyonun saxlanmasına ildə 100-150 min icarə haqqı keçirməyin bir anlamı yox idi. Ümumiyyətlə, tələm-tələsik, xala-xətrin qalmasın deyə iş görməyin faydası olmur. Kanndakı Azərbaycan pavilyonu sanki bu işə də bir “quş qoyduq” xatirinə yaradılmışdı. Bu belə olmaz.
Mən inanıram ki, Kann Festivalında Azərbaycan pavilyonu daha yüksək səviyyədə, öz missiyasına layiq şəkildə təşkil olunacaq. Bilirsiniz, Anar Kərimov yeni təyin olunmuş nazirdir, hələ ki, ilk növbədə, ortada Kino Agentliyinin yaranması məsələsi var. Milli Kino Agentliyi yaranmadan orada pavilyon təşkil etmək bir az məqsədəuyğun deyil. Bu səbəbdən də Kannda tez-tələsik bir pavilyon təşkil etməyin mənası yoxdur”.
Ş.Əliyevin sözlərinə görə, Kann Festivalında Azərbaycan pavilyonunun olması mühümdür, amma zəif formada olmasındansa, heç olmaması daha münasibdir.
Azərbaycan Kann Festivalında pavilyonu elə Əbülfəs Qarayevin vaxtında açmışdı: “Səhv etmirəmsə, 2010-cu ildə açılmışdı, onu da Əbülfəs Qarayevin dövründə təşkil etmişdilər. Azərbaycan pavilyonu müəyyən illər ərzində fəaliyyət göstərdi. Azərbaycan pavilyonu kino industriyasının qurulması, inkişafı baxımından çox mühüm faktorlardan biri idi. Daha doğrusu, olmalıdır. Hesab edirəm ki, istənilən və tələb olunan səviyyədə Azərbaycan pavilyonunu təqdim edə bilmirdik. Bu da mütəxəssislərin çatışmazlığı ilə bağlı idi. Məsələn, bu günə qədər Azərbaycanda dünyaya çıxa biləcək hər hansı bir distrübüter şirkəti, prodüsserlərimiz hələ ki, yoxdur. Bu, yeni formalaşmaqdadır. Bu da, necə deyərlər, kino sənayemizin vacib tərəflərindən biridir.
Ş.Əliyev ümid edir ki, Mədəniyyət Nazirliyi gələcəkdə bu kimi məsələlərlə bağlı beynəlxalq standartlar səviyyəsində işlər görəcək. O deyir ki, burada əlaqələrin qurulmasından, filmlərin distribusiyasından, prodüsser institutunun formalaşmasından söhbət gedir, gələcəkdə isə bütün bunlar hamısı yerinə yetəcək: “Çünki başqa yolumuz yoxdur. Biz dünya kinosuna inteqrasiya ediriksə, öz sənayemizi qurmaq istəyiriksə, buna can atmalıyıq. İndi görürsünüz, nazirliyin daxilində Azərbaycan film komissiyası kimi bir qurum yaradılıb. O qurumun yaradılması da Azərbaycan landşaftını təbliğ etmək, həm də Azərbaycan kino sənayesinin qurulması üçün bir vasitə də ola bilər. Görüsünüz, niyyət müsbətdir. Bunun həyata keçirilməsi üçün mütəxəssislər yerində olmalıdırlar. Azərbaycan AVROMAŞ-a da üzv olmalıdır, bu quruma üzv olmaq üçün, deyəsən, hazırlıq da görülür”.
Azərbaycan pavilyonunun bağlanmasında maliyyə yeyintilərinin, pul silmələrin rol oynadığı məsələsinə gəlincə, Ş.Əliyev vurğuladı ki, bu barədə məlumatı yoxdur: “Nazirliyin maliyyə sahəsi ilə bağlı heç bir məlumatım yoxdur, heç can atmıram da. Maliyyə ilə maraqlanmaq hansısa qurumların, təşklatın işidir. Mən yaradıcı adamam, bir də ekspert kimi bilirəm ki, dünya kinosunda iz qoymaq üçün nələr etmək lazımdır. Maliyyə tərəfi artıq mənim sferam deyil”.
İradə SARIYEVA
