Məlum olduğu kimi, fevralın 9-da Azərbaycanda növbədənkənar parlament seçkiləri keçirildi. Seçkilərin nəticələri onu deməyə əsas verir ki, bəzi deputatlar artıq üçüncü dəfə Milli Məclisdə öz yerlərini tutacaqlar. Ancaq müşahidələr göstərir ki, seçilən çoxsaylı namizədin son üç parlament seçkisində topladıqları səs faizləri aşağı düşüb. Yəni 2010-cu ildə topladığı səs faizini 2015-ci ildə əldə edə bilməyib. 2020-ci ildə növbəti dəfə millət vəkili seçiliblər. Bu zaman 2015-ci illə müqayisədə daha az səs toplayıblar.
İctimaiyyətin yaxından tanıdığı deputatların bir çoxu üçüncü dəfə deputat seçilsə də, topladıqları səs faizi 2010-cu ilin nəticələri ilə müqayisədə az olub. Elə millət vəkili var ki, 2010-cu ilin parlament seçkiləri ilə müqayisədə 20 faiz az səs toplayıb. Bu da onlara göstərilən etimadın əvvəlki illərlə müqayisədə azalmasını göstərir.
Digər tərəfdən, 10 il əvvələ qayıdıb seçki nəticələrinə nəzər saldıqda bir sıra digər məqamları müqayisə etmək olar. Məsələn, 2010-cu ildə keçirilən parlament seçkilərində 46 seçki məntəqəsində səsvermənin nəticələri etibarsız hesab edilib. Ümumilikdə, 2010-cu ildə seçkilərdə 33 partiya və 690 namizəd iştirak edib. Beş il sonra, yəni 2015-ci ildə keçirilən növbəti parlament seçkilərində səsvermənin nəticələri etibarsız hesab edilmiş 58 seçki məntəqəsi müəyyən edilib. 2015-ci ildə seçkilərdə 769 namizəd iştirak edib.
2020-ci ildə keçirilən növbədənkənar parlament seçkilərində səsvermə 125 seçki dairəsi üzrə 5573 məntəqədə keçirilib. 2020-ci ildə seçkilərdə 2431 nəfər namizədliyini irəli sürüb. Deputatlığa namizədliyi qeydə alınmış 1637 nəfərdən seçki gününə qədər 321 nəfəri deputatlığa namizədliyini geri götürüb, MSK tərəfindən isə iki nəfərin deputatlığa namizədliyi ləğv edilib. Yekun olaraq parlament seçkilərində 1314 nəfər deputatlığa namizəd mübarizə aparıb.
Onu da qeyd edək ki, üçüncü dəfə millət vəkili olan və səs faizi azalan deputatlar Prezidentin siyasi kursunu dəstəkləyirlər. Ancaq İlham Əliyev 2003-cü ildə Prezident seçildikdən sonra ona göstərilən etimad azalmayıb. Hər dəfə prezident seçkiləri keçiriləndə ölkə başçısının topladığı səs azalmayıb, əksinə, artıb. Belə olan halda, üçüncü dəfə millət vəkili olanların səs faizi niyə azalır?
“...həmin millət vəkillərinə etimadın azalan xətt üzrə inkişafına təsir edir”
Məsələyə münasibət bildirən Azərbaycanda Vətəndaş Cəmiyyətinin İnkişafına Yardım Assosiasiyasının (AVCİYA) Seçki Qərargahının rəhbəri Məhərrəm Zülfüqarlının sözlərinə görə, üçüncü dəfə deputat olanların səs faizlərinin azalması müxtəlif amillərlə bağlıdır: “Bunun bir səbəbi yaş faktoru ilə bağlıdır. Məsələ ondadır ki, bəzi millət vəkilləri cavan vaxtı daha aktiv kampaniyada iştirak ediblər. Seçicilərlə intensiv görüşlər keçiriblər, şikayətlərini dinləyiblər, bəzi problemlərin həllinə səy göstəriblər. Yaşa dolduqdan sonra əvvəlki aktivlik azalmağa başlayıb. Çünki əvvəlki enerji olmayıb. Bu da, istər-istəməz, seçicilərin onlara olan etimadının azalmasına öz təsirini göstərib. Nəticədə hər seçkidə əvvəlki ilə müqayisədə az səs toplayırlar. Səs faizinin azalmasının digər səbəbi də var. Məsələ ondadır ki, bəzi namizədlər deputat olanda seçicilərə çoxsaylı vəd verirlər. Verilən vədlər seçicilərin diqqətini cəlb edir. Deputat olandan sonra isə, nədənsə, həmin vədlər yaddan çıxır. Bu da, öz növbəsində, həmin millət vəkillərinə etimadın azalan xətt üzrə inkişafına təsir edir. Başqa bir tərəfdən, bəzi deputatların seçicilərlə iş aparması zəifdir. Deməyim odur ki, müxtəlif faktorlar burada rol oynayır. Prezident İlham Əliyevin nüfuzuna gəldikdə isə, ölkə başçısı böyük işlər gördüyü üçün onun reytinqi azalmır. Son illər ölkəmizin sürətli inkişafı buna əyani sübutdur”.
Vidadi ORDAHALLI
