Bu il yanvarın 1-nə ölkə üzrə 8 milyon 296,3 min baş qoyun və keçi, 2 milyon 658,1 min baş iribuynuzlu mal-qara, o cümlədən, 1 milyon 281,2 min baş inək və camış mövcud olub.
Dövlət Statistika Komitəsinin yaydığı məlumata görə, ötən il yanvarın 1-nə nisbətən qoyun və keçilərin sayı 7,8 min baş (0,1 faiz), iribuynuzlu mal-qaranın sayı 0,7 min baş (0,03 faiz) azalıb. Bununla yanaşı, o da məlum olub ki, son altı ildə iribuynuzlu mal-qaranın sayı 39,4 min baş azalıb. Ötən 6 il ərzində qoyun və keçilərin sayı da azalıb. Bu ilin 1 yanvar tarixinə xırdabuynuzlu mal-qaranın sayı 8,296 min baş təşkil edir ki, bu da 2015-ci ilin əvvəlinə nisbətən 349,1 min və ya 4,1 faiz azdır.
Göründüyü kimi, ölkədə görülən bəzi tədbirlərə baxmayaraq, iri və xırdabuynuzlu mal-qaranın sayı azalmaqda davam edir. Nəzərə almaq lazımdır ki, 2004-cü ildən etibarən Azərbaycana xaricdən cins mal-qara idxalına başlanıb. Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi “Aqrolizinq” ASC vasitəsilə ötən 14 ildə ölkəyə 35 min başdan yuxarı cins mal-qara gətirilərək, lizinq yolu ilə aqrar istehsalçılara satılıb. Dövlət cins heyvanların dəyərinin 50 faizini özü qarşılayır.
Maraqlıdır, bütün bunlara rəğmən, ölkədə iri və xırdabuynuzlu mal-qaranın sayı niyə azalır?
“Heyvanlar arasında xəstəlik halları artıb”
Sözügedən məsələ ilə əlaqədar Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin mövqeyini öyrənə bilmədik.
Məsələyə münasibət bildirən aqrar sahə üzrə ekspert Nicat Nəsirli azalmanın səbəbini bir sıra faktorlarla əlaqələndirdi: “Naxır sayının azalması müxtəlif faktorlarla bağlıdır. Səbəblərdən biri örüş-otlaq sahələrinin keyfiyyət göstəricilərinin aşağı düşməsidir. Digər tərəfdən, azalma iri və xırdabuynuzlu heyvanlar arasında xəstəlik hallarının artması ilə əlaqədardır. İqlim amilləri ilə əlaqədar xəstəliklər artıb. Başqa bir tərəfdən, naxır sürülərində qısırlıq halları daha çoxdur. Bu da ölkədəki naxır sürülərinin keyfiyyət göstəricilərinin aşağı düşməsi ilə bağlıdır. Heyvandarlıqda əsas rol oynayan amil yem təminatıdır. Çünki xərclərin 70 faizini yem faktoru müəyyən edir. Eyni zamanda da damazlıq dölvermə heyvanların baş sayının artımında vacib rola malikdir. Son illər iqlim amillərinin dəyişməsi, qışın mülayim keçməsi, örüşlərdə baş verən səhralaşma, ümumilikdə, heyvanların sayının azalmasına təsir göstərir”.
N.Nəsirlinin fikrincə, qabaqlayıcı tədbirlər görülməsə, iri və xırdabuynuzlu mal-qaranın sayı azalmaqda davam edəcək: “Ona görə də heyvandarlıqda yarımqapalı sistemə keçməliyik. Yəni heyvanları günün yarısı qapalı, digər yarısını da açıq şəraitdə saxlamaq lazımdır. Bizdə heyvanlar əsasən açıq şəraitdə otarılma hesabına saxlanır. Bu isə naxırda ümumi keyfiyyət göstəricilərinin yüksəlməsinə imkan vermir. Ona görə də biz məcburuq ki, əkinçilikdə olduğu kimi, heyvandarlıqda da innovativ texnologiyalardan istifadə edək. Bu texnologiyaların başında qüvvəli yem istehsalının təşkil edilməsi dayanır. Yəni əsasən yaşıl yem istehsal olunmalıdır. Ona görə də bu kimi amillər nəzərə alınmalıdır. Ən nəhayət, ümumi qlobal tendensiya da var. O da ondan ibarətdir ki, əksər ölkədə olduğu kimi, Azərbaycanla qonşu ölkələrdə də qırmızı ətə tələbat artıb. Bu, hardasa bizə də öz təsirini göstərir”.
Vidadi ORDAHALLI
