Mərkəzi Bank kredit şərtlərini daha da sərtləşdirə bilər

Tarix: 08.09.2014 / 07:33
Bölmə: İqtisadiyyat

Azərbaycan banklarının artıq ənənəvi problemi sayılan vaxtı keçmiş kreditlərlə bağlı məsələ getdikcə böyüməkdədir. Belə ki, bank sektorunda son vəziyyətin təhlili problemli kreditlərin miqdarının yenə böyük sürətlə artdığını göstərir. Məlumat üçün bildirək ki, bu ilin yanvar-iyul aylarının yekunlarına görə, Azərbaycanda vaxtı keçmiş kreditlərin ümumi məbləği 900 milyon manat təşkil edib.
Problemli kreditlər isə ümumi kredit portfelinin 5,3%-ni təşkil edir.
Qeyd edək ki, cari ilin iyun ayında problemli kreditlərin həcmi bir qədər azalsa da, iyuldan etibarən yenidən artmağa başlayıb. Belə ki, iyun ayının göstəricilərinə görə, problemli kreditlərin həcmi 878 milyon manat və ya ümumi portfelin 5,2% qədər idi. Bu ilin əvvəli ilə müqayisədə isə vaxtı keçmiş kreditlərin həcmi 107 milyon manat artıb. Özü də bu o fonda baş verir ki, Azərbaycanda fəaliyyət göstərən kommersiya bankından 8-i ziyanla işləyir. Problemli kreditlər həm də banklara qarşı bu ilin əvvəlindən tətbiq edilən qadağalar fonunda artır.
Mərkəzi Bankın kredit şərtlərini sərtləşdirməsi isə, belə görünür ki, davamlı xarakter ala bilər. Xatırladaq ki, qaytarılmayan kreditlərin indi 900 milyon dollara çatması ciddi problemlər yaradır. Əslində, ilin əvvəlindən MB-nin göstərişinə əsasən banklara arayışsız kreditlər vermək qadağan edilib. Bu durumda bankların müxtəlif tədbirlərə əl atması, problemli müştərilərə güzəşt etməsi istisna olunmur. Bu günlərdə isə fiziki şəxslər üçün nəzərdə tutulan kreditlərin reklamı qadağan edilib. Söhbət riteyl bank məhsullarından, yəni fiziki şəxslər üçün nəzərdə tutulan istehlak və digər kreditlərin televiziyada, qəzet-jurnallarda və internetdə yayılan reklamından gedir. Banklardan bildirilib ki, bu göstərişdən sonra reklamların dəyişdirilməsinə başlanıb, yəni istehlak kreditlərinin reklamı biznes kreditlərinin reklamları ilə əvəz edilib. Avtombil kreditlərinin verilməsi şərtləri də çətinləşdirilib. Lakin bütün bunlara rəğmən, problemli kreditlərin miqdarı yenə atır. Halbuki, buna qarşı çox sərt tədbirlər görülür. Qeyd edək ki, ölkəmizdə banklar vaxtı keçmiş kreditlər problemini daha çox inzibati üsullarla, qadağalarla və bu qəbildən olan vasitələrlə həll etməyə çalışır. Aldığı krediti vaxtında ödəməyən şəxs gələcəkdə kredit almaq imkanından məhrum olur. Vətəndaşlar böyük həcmdə kreditləri ödəmədiyi təqdirdə, bank məhkəmə qaydasında ondan girovda olan avtomobil, torpaq, mənzil və sair mülkiyyətini alır. Ancaq bu, problemin tam həllinin reallaşmasına gətirib çıxarmır. Problemli kreditlərin həlli üçün kollektor agentliklərinə üz tutanların da sayı az deyil. Belə agentliklərin xidmətinə artıq böyük tələbat var. Çünki ötən ilin sonlarına qədər, əsasən də son 2-3 ildə Azərbaycan bankları bir çoxlarına arayışsız, zaminsiz, girovsuz, təkcə şəxsiyyət vəsiqəsi ilə böyük həcmdə kredit verib. Həmin kreditlərin isə əhəmiyyətli hissəsinin ödənilməsində problemlər yaranıb. Bu da paralel olaraq kollektor agentliklərinə tələbatı artırıb. Hazırda problemli kreditlərlə bağlı məsələnin həllində kollektor agentlikləri müəyyən rol oynayır. Lakin bu da problemin tam həllinə imkan vermir. Yaranmış durumda banklar problemi aradan qaldırmaq üçün maksimum dərəcədə şərtləri ağırlaşdırmağa başlayıb. Onlar müştəri seçimində ehtiyatlılıq nümayiş etdirir. Mərkəzi Bank yanında fəaliyyət göstərən mərkəzləşdirilmiş kredit reyestri isə onlara imkan verir ki, müştəriləri düzgün qiymətləndirə bilsinlər. Oradan hər bir müştərinin başqa banka borclu olub-olmadığı, davamlı ödəyib-ödəmədiyi haqda məlumat əldə edirlər. Lakin qeyd olunduğu kimi, bütün bunlara rəğmən, problemli kreditlərin miqları artır. Bəzi ekspertlər isə hesab edir ki, ölkəmizdə probemli kreditlərin həcmi əslində daha artıqdır. Belə ki, beynəlxalq praktikaya görə, müştəri krediti ödəməkdə bir ay gecikirsə, yerdə qalan bütün vəsait problemli kredit sayılır.
Azərbaycanda isə yalnız ödənməsi gecikən aya düşən vəsait problemli hesab edilir. Beynəlxalq metodologiya tətbiq edilərsə, o zaman Azərbaycanda da belə vəsaitlərin həcmi kifayət qədər böyük olar. Beynəlxalq reytinq agentlikləri isə bildirir ki, Azərbaycanda müştəri konsentrasiyası çox yüksəkdir. Ona görə də, problem meydana çıxan kimi banklara ciddi ziyan dəyir. Problemli kreditlərin həlli üçün digər bir addım faiz dərəcələrinin aşağı salınmasıdır. Lakin banklar hələ də buna getmir.

DİGƏR XƏBƏRLƏR

Tarix: 31.10.2026 / 11:23

Qubadlıda ilk su elektrik stansiyası tikilir...

Tarix: 30.10.2026 / 18:36

Azərbaycan illərdi Transxəzər qaz kəmərindən danışır - Aşqabad indi hərəkətə keçir...

Tarix: 30.10.2026 / 17:04

Azərbaycanda əhali dollarını satır

Tarix: 30.10.2026 / 12:14

Azərbaycanla Gürcüstan arasında yeni sərhəd-keçid məntəqəsi yaradılır...

Tarix: 29.10.2026 / 13:45

"Sahibkar olmayan şəxsin kartına hər gün 5 dəfə pul daxil olması normal deyil" - Mərkəzi Bankın sədri

Tarix: 29.10.2026 / 13:07

“Bank Melli İran” Azərbaycandan gedir? - Mərkəzi Bankdan açıqlama...

Tarix: 29.10.2026 / 11:49

Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89,4 milyard dollara çatdı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:43

Mərkəzi Bank illik inflyasiya ilə bağlı proqnozunu açıqladı...

Tarix: 29.10.2026 / 10:04

Mərkəzi Bank uçot dərəcəsini sabit saxladı...

Tarix: 28.10.2026 / 18:30

Tramp "Şimal axını" qaz kəmərini Rusiyadan satın ala bilər...

Tarix: 28.10.2026 / 18:22

İpoteka kreditlərinin verilməsi qaydalarına dəyişiklik edildi

Tarix: 28.10.2026 / 16:15

Ətin qiymətinə görə Ermənistandan da geridəyik - hesabatı kim yayıb?

VİDEO

Tarix: 17.10.2026 / 17:10

Aydın Quliyev Mətbuat Şurasında seçkilərə qatılmamasının səbəblərini qurultayda açdı... - VİDEO

Tarix: 27.11.2025 / 11:10

Biri ermənini öpür, biri sovet bayrağı qaldırır... Günümüzə baxın! - VİDEO

Tarix: 12.11.2025 / 11:05

Lavrov işdən kənarlaşdırılır, yoxsa oyun qurulur? - VİDEO

Tarix: 29.10.2026 / 17:35

Məhkəmə hakimlərinin yeni "Etik Qaydaları"nda bir vacib məqam unuduldu...

Tarix: 29.10.2026 / 17:05

Ramiz Mehdiyevin təltiflərdən məhrum edilməsinin hüquqi mexanizmləri var...

Tarix: 22.10.2026 / 19:54

Orta Dəhliz Avropa ilə Asiya arasında ən təhlükəsiz marşrut seçildi...

Turizm regionlarımızın inkişaf mənbələrindən birinə çevrilir...