Ölkə iqtisadiyyatının inkişaf etdirilməsində diqqət mərkəzində yer alan əsas məsələlərdən biri də yükdaşımalar və Azərbaycanın tranzit imkanlarından daha səmərəli şəkildə istifadə olunmasıdır. Bu məqamlar "Azərbaycan Respublikasında logistika və ticarətin inkişafına dair Strateji Yol Xəritəsi"ndə öz əksini tapıb.
Qeyd edək ki, prosesə özəl sektorun cəlbi də əsas prioritetlər sırasındadır. Məsələn, məlumdur ki, yükdaşımalarla bağlı dəniz nəqliyyatı və dəmir yolu sahəsində özəl sektorun iştirakı təmin ediləcək. Strateji Yol Xəritəsində qeyd olunub ki, Xəzər dənizindən tranzit yüklərin sürətli keçidinə nail olmaq üçün özəl gəmi operatorlarının yükdaşımada iştirakının təmin olunması sahəsində zəruri tədbirlər görüləcək. Sözügedən yol xəritəsində, həmçinin, dəmir yolları sahəsində də özəl sektorun iştirakının təmin edilməsi nəzərdə tutulub. Bununla ilgili logistika və ticarət sahəsinin inkişafı üçün dəmir yollarında ən çox investisiya tələb edən sahələrə özəl investisiyaların cəlb olunması və ya birgə müəssisələrin yaradılması istiqamətində zəruri addımlar atılacaq.
TRASEKA nəqliyyat dəhlizi layihəsinin hökumətlərarası komissiyasının Azərbaycan üzrə milli katibi Akif Mustafayev də bildirir ki, Strateji Yol Xəritəsinin icrası nəticəsində tranzit və ümumi daşımalarda, ikitərəfli və çoxtərəfli daşımalarda artım gözlənir. O qeyd edir ki, tranzit və ümumi daşımalarda artım təxminən 30 faizdən yuxarı olacaq: "Azərbaycanda logistika və ticarətin inkişafına dair Strateji Yol Xəritəsi"ndə həmçinin qeyd edilib ki, "Şərq-Qərb" və "Şimal-Cənub" nəqliyyat dəhlizlərində Azərbaycanın rəqabətqabiliyyətliliyini təmin etmək üçün sərhəd-keçid prosedurları sadələşdiriləcək. Azərbaycanın rəqabətqabiliyyətliliyini təmin etmək məqsədilə sərhəd-keçid prosedurlarının sadələşdirilməsi üçün idxal-ixrac əməliyyatlarına və tranzit yüklərinin daşınmasına sərf olunan vaxt və xərclər optimallaşdırılmalı, beynəlxalq dəhlizlər boyu yol infrastrukturları genişləndirilməli, yenidənqurma işləri və tikinti layihələri başa çatdırılmalı və beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırılmalıdır". Ümumiyyətlə, ekspertlər hesab edir ki, Azərbaycanda həyata keçirilən çox mühüm infrastruktur layihələri ölkəmizi dünyanın ən böyük logistika mərkəzlərindən birinə çevirəcək.
Strateji Yol Xəritəsinə əsasən, Bakı Beynəlxalq Dəniz Ticarət Limanı, Heydər Əliyev Beynəlxalq Aeroportu və ölkənin daxili ticarət şəbəkəsinə çevik inteqrasiyasını təmin etmək üçün avtomobil və dəmir yolu əlaqələri gücləndiriləcək. Rayonlararası əlaqələrin yaxşılaşdırılması məqsədilə avtomobil yollarının tikintisi və təmiri prioritet olacaq. Yükdaşıma həcmi iqtisadi səmərəliliyi təmin edəcək səviyyəyə çatdıqdan sonra dəmir yolu əlaqələri də qurulacaq. Daha sonra qarşıya qoyulan məqsədlərin reallaşdırılması üçün sahilboyu ərazilərdə yeni logistika və ticarət mərkəzlərinin yaradılmasına başlanacaq. Bütün bunlar isə, öz növbəsində, Azərbaycan üzərindən daşınan yüklərin həcmini və beləliklə də ölkənin gəlirlərini artıracaq. Bu arada "Şimal-Cənub" nəqliyyat dəhlizi ilə bağlı daha bir vacib addım atılmaqdadır. Belə ki, cari ildə Rəşt-Astara dəmir yolunun çəkilişinə başlanacaq. Bu yol Azərbaycanla İranın dəmir yollarını birləşdirməklə yanaşı, hər iki dövlətin idxal və ixrac əməliyyatlarını və ticarət dövriyyəsini artıracaq. Eyni zamanda "Şimal-Cənub" nəqliyyat dəhlizinin realaşmasına da böyük töhfə verəcək. İranın yollar və şəhərsalma nazirinin müavini Xeyrullah Xadimi bildirib ki, Qəzvin-Rəşt-Astara dəmir yolu xəttinin Qəzvin-Rəşt hissəsi qısa zamanda yekunlaşacaq. İşlərin 90 faizindən çoxu görülüb, tunellər və körpülər tam hazır vəziyyətdədir. Bu yolun Rəşt-Astara hissəsinin tikintisinə isə cari ildə başlanacaq.
"Şimal-Cənub" beynəlxalq nəqliyyat dəhlizinin əsasını təşkil edəcək Qəzvin-Rəşt-Astara dəmir yolu xətti İranın Fars körfəzi sahilindəki Bəndər-Abbas limanı ilə Azərbaycanın Astara şəhərini birləşdirəcək. Bu dəhlizlə nəinki İran, eləcə də Hindistan, Çin və Fars körfəzi ölkələri Avropa ilə idxal-ixrac əməliyyatları aparacaq.
Bir neçə günə isə "Şimal-Cənub" dəhlizi çərçivəsində tikilən İranın ən iri dəmir yolu körpüsü istismara hazır olacaq. Xeyrullah Xadiminin sözlərinə görə, körpünün tikintisi tezliklə yekunlaşacaq:"Şimal-Cənub" dəhlizi çərçivəsində İran istiqamətində Astara (Azərbaycan)-Astara (İran)-Rəşt-Qəzvin dəmir yolu xəttinin bir hissəsi olan bu körpü yanvarın 19-da istismara hazır olacaq. 1,43 kilometr uzunluğunda olan körpü İranın Gilan vilayətində yerləşən Məncil şəhərində Səfidrud çayının sahillərini birləşdirəcək. Bu körpü son inşaat mərhələsində olan Qəzvin-Rəşt dəmir yolunun da bir hissəsidir". Hesablamalara görə, "Şimal-Cənub" dəhlizi istismara veriləndən sonra Azərbaycanla İran arasında mövcud 600 min ton ticarət dövriyyəsi ildə 5 milyon tona yüksələcək. Azərbaycanda yaradılan logistika mərkəzləri isə yükdaşımalar prosesinin daha sürətlə həyata keçməsinə imkan verəcək.
Tahir TAĞIYEV
