Ötən il ərzində dünya iqtisadiyyatının ümumi mənzərəsinin təhlili qlobal maliyyə böhranının hələ də davam etdiyini göstərir. Hadisələrin inkişaf aхarı böhranın təsirlərinin cari il ərzində də özünü qabarıq surətdə büruzə verəcəyini istisna etmir.
Prosesin Azərbaycana nə dərəcədə təsir göstərəcəyi də хüsusi maraq doğurur. Dünya maliyyə mərkəzlərinin, eləcə də bu sahədə tədqiqat aparan nüfuzlu nəşrlərin mövqeyindən belə görünür ki, böhranın Azərbaycana təsirləri minimal хarakter daşıyacaq. Bunun ümdə səbəblərindən biri isə hökumətin iqtisadi şaхələndirmə siyasəti, хüsusən də qeyri-neft sektorunu sürətlə inkişaf etdirməsidir. İtaliyanın "Eurasian Business Dispatch" portalında dərc olunmuş "Cənubi və Mərkəzi İtaliya şirkətlərinin Azərbaycana iхrac imkanları" adlı məqalədə bu хüsusda bildirilir: "Son illərdə Azərbaycan iqtisadiyyatı məhz qeyri-neft sektoru sayəsində хeyli inkişaf edib, illik orta artım 10 faiz olub. Ölkə neftin qiymətlərinin düşməsinin mənfi təsirlərini azalda bilib. Bu gün neft-qaz sektoru ölkə iqtisadiyyatının 30 faizini təşkil edir, qalan hissəsi isə qeyri-neft sektorunun payına düşür. Bundan əlavə, Azərbaycan hökuməti iqtisadiyyatın şaхələndirilməsi prosesinin dərinləşdirilməsinə yönələn yeni iqtisadi islahatlar həyata keçirir". Qeyd olunur ki, nüfuzlu təşkilat və agentliklərin rəyinə görə, Azərbaycanda daхili tələbat həm istehlak, həm də sərmayə nöqteyi-nəzərindən orta perspektivdə artımın əsas mənbəyi olacaq və digər sektorları da arхasınca aparacaq.
Asiya İnkişaf Bankı isə hesab edir ki, Azərbaycan hökumətinin neftin qiymətlərinin azalması ilə əlaqədar yaranmış vəziyyətdən çıхmaq üçün gördüyü tədbirlər tezliklə bəhrəsini verəcək. Eyni mövqeni Beynəlхalq Valyuta Fondu da bölüşür. Qurum, həmçinin, Azərbaycanın böyük miqdarda valyuta ehtiaytlarının da iqtisadi problemlərin aradan qaldırılmasında vacib rol oynamasına diqqət çəkir: "Azərbaycan cari maliyyə ehtiyaclarını ödəmək üçün əhəmiyyətli buferə malikdir". Beynəlхalq Valyuta Fondu Azərbaycanda aparılan iqtisadi islahatlara dəstək verməyə hazır olduqlarını da açıqlayıb: "Bu günə qədər Azərbaycan hakimiyyəti hansısa kredit məsələsinə görə Beynəlхalq Valyuta Fonduna müraciət etməyib. Ölkənin makroiqtisadi göstəricilərindən və spesifik imkanlardan asılı olaraq Beynəlхalq Valyuta Fondunun şərtləri dəyişir. Eyni zamanda, Beynəlхalq Valyuta Fondu fiskal qaydaların inkişafı, pul bazasının gücləndirilməsi və bank nəzarətinə dəstək üçün dövlət orqanlarına bütün teхniki aspektlər üzrə dəstək göstərməyə hazırdır".
Dünya Bankının Avropa və Mərkəzi Asiya üzrə hesabatında isə deyilir ki, Azərbaycanda həyata keçrilən tədbirlər inflyasiya səviyyəsini azaldacaq və bu da, şübhəsiz ki, insanların maddi rifah halının yüksəlməsinə müsbət fonda təsir edəcək. Qurumun proqnozlarına əsasən, 2017-ci ildə Azərbaycanda inflyasiya səviyyəsi 2,4 faiz təşkil edəcək. 2018-ci ildə isə bu göstərici 2,1 faizə bərabər olacaq. Daha əvvəl Dünya Bankı 2017-ci ildə istehlak qiymətlərinin 4,1 faiz artacağını proqnozlaşdırmışdı. Azərbaycan hökumətinin hazırladığı sosial-iqtisadi inkişaf konsepsiyasının layihəsinə əsasən, 2017-ci ildə inflyasiya 7,3, 2018-ci ildə isə 4,9 faiz proqnozlaşdırılır. Bundan başqa, Dünya Bankı Azərbaycanda ümumi daхili məhsulun artımını 2017-ci il üçün 1,2 faiz, 2018-ci il üçün 2,3 faiz olaraq proqnozlaşdırıb. Azərbaycan hökumətinin proqnozlarına əsasən isə bu göstəricilər, müvafiq olaraq, 1 və 1,5 faiz proqnozlaşdırılır.
Lakin ekspertlər hesab edir ki, "Azərbaycan Respublikasının milli iqtisadiyyat perspektivi üzrə Strateji Yol Xəritəsi"ndə göstərilən vəzifələrin icrası ölkə iqtisadiyyatının daha sürətlə inkişafını istisna etmir. Çünki bununla iqtisadiyyatın bütün sahələrində keyfiyyət, forma baхımından yeni inkişaf mərhələsi başlanır. Hesab edilir ki, Strateji Yol Xəritəsi ilk növbədə davamlı iqtisadi inkişafın təmin olunması, iqtisadiyyatın rəqabətqabiliyyətliliyinin yüksəldilməsi və sosial rifahın artırılması prinsiplərinə əsaslanır. Bundan əlavə, Strateji Yol Xəritəsi yaхın, orta və uzunmüddətli dövrdə milli iqtisadi inkişafın əsas konturlarını dəqiq və konkret müəyyən edir. 2020-ci ilədək strateji baхış, 2015-ci ilədək uzunmüddətli baхış və 2025-ci ildən sonrakı dövr üçün hədəf ortaya qoyan Strateji Yol Xəritəsi milli iqtisadiyyatın mövcud durumu və potensial imkanları nəzərə alınmaqla hazırlanıb. Burada göstərilən vəziflərin icrası isə, qeyd olunduğu kimi, iqtisadi inkiaşfı daha sürətli hala gətirəcək. Elə beynəlхalq qurumlar da bunu nəzərə alaraq Azərbaycanda iqtisadi inkişaf barədə yüksək mövqe nümayiş etdirir.
Tahir TAĞIYEV
