Cari il ərzində Azərbaycan üçün ən önəmli məsələlərdən biri də Bakı-Tiflis-Qars (BTQ) dəmir yolu xəttinin istifadəyə verilməsi olacaq. Bu dəmir yolu ölkə üzərindən daşınan yük və sərnişinlərin sayını artırmaqla yanaşı, Azərbaycanın ixracı üçün də mühüm əhəmiyyət kəsb edəcək. Eyni zamanda dəmir yolu ilə daşınmalar ucuz başa gəldiyindən, idxal olunan bəzi məhsulların qiymətində də azalmalar gözlənir.
Qeyd olunduğu kimi, Bakı-Tiflis-Qars həm də Azərbaycan üzərindən yükdaşımaların həcmini artıracaq. Xüsusən də Türkiyə istiqamətində və əksinə daşımaların həcmində böyük artım gözlənir. Bu fonda "Azərbaycan Dəmir Yolları" QSC və "Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi" QSC Azərbaycan üzərindən tranzit yüklərin daşınması həcminin mümkün artırılmasına dair danışıqlar aparır. Bu məqsədlə tərəflər Qazaxıstandan Azərbaycana taxıl yüklərini cəlb etmək niyyətindədir. Qeyd edək ki, ən iri taxıl istehsalçılarından olan Qazaxıstan ildə 20 milyon tondan çox taxıl istehsal edir. Bakı həmin həcmin ən azı 2 milyon tonunun Azərbaycan üzərindən keçməsini istəyir. Digər tərəfdən, indi yüklərin Çindən Türkiyəyə nəqli üçün Hind okeanı vasitəsilə 12 min kilometr yol qət etmək lazımdır. Lakin Bakı-Tiflis-Qars layihəsi istismara düşdükdən sonra 45 günlük həmin su yolu 12 günlük dəmir yolu ilə əvəz oluna bilər.
Bu arada qeyd edək ki, Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu bağlantısının Gürcüstan hissəsində işlər tamamlanmaq üzrədir. Bu məqsədlə artıq bəzi sınaqların keçirilməsinə başlanıb. Belə ki, bağlantının Gürcüstan hissəsindən Türkiyə sərhədinə kimi dizellə işləyən lokomotivlərin bir neçə dəfə sınağı keçirilib. Bütün yol boyunca lokomotivlər maneəsiz hərəkət edə bilib. Bu günlərdə Axalkalaki stansiyasındakı təkər cütlərinin dəyişmə məntəqəsində yüklü vaqonun təkər arabacıqları dəyişdirilərək (1520 mm standartlı izdən 1435 mm standartlı izə keçirilərək) Türkiyə sərhədi istiqamətinə göndərilməsi sınağı uğurla həyata keçirilib. Eyni zamanda, stansiyadakı konteyner meydançasında 40 tonluq kranla iritonnajlı konteynerin vaqondan vaqona götürülüb-qoyulması sınağı da uğurlu alınıb.
Layihənin tam reallaşması Asiya və Avropa dəmir yollarının inteqrasiyasına da öz töhfəsini verəcək və Çindən Avropaya yüklərin çatdırılması 12-15 gün ərzində mümkün olacaq. İlkin mərhələdə yeni dəmir yolu xətti üzrə il ərzində 5 milyon ton yük və 1 milyon sərnişin daşınması planlaşdırılır. Ümumiyyətlə, Azərbaycan Çinlə Avropa arasında olan yükdaşımaların Transxəzər Beynəlxalq Nəqliyyat Marşrutu vasitəsilə həyata keçirilməsinə xüsusi önəm verir. Qeyd edək ki, 2015-ci ilin noyabr ayında Çinin Lyanyunqan vilayətindən yola düşən konteyner qatarı Çin-Qazaxıstan-Azərbaycan-Gürcüstan-Türkiyə marşrutu ilə hərəkət edərək 15 gün ərzində İstanbula çatıb. Halbuki, ənənəvi okean daşımaları vasitəsilə Çindən Türkiyə istiqamətindəki yükdaşımalara 25-30 gün sərf olunur.
Azərbaycan, həmçinin, "Şimal-Cənub" beynəlxalq nəqliyyat dəhlizinin inkişafında da aktiv fəaliyyət göstərən ölkələrdəndir. Məhz bu baxımdan Astara çayı üzərində dəmir yolu körpüsünün tikintisi, eləcə də Azərbaycan və İran sərhədində dəmir yolu məntəqələrinin birləşməsi üzrə nəzərdə tutulan inşaat işləri ölkəmiz tərəfindən sürətlə icra edilib. Perspektivdə "Şimal-Cənub" dəhlizi üzrə yükdaşımalara Bakı-Tiflis-Qars da cəlb olunacaq və bu, daha geniş coğrafiyada yükdaşımalara imkan verəcək. Ekspertlər vurğulayır ki, Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu bağlantısı Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyənin, eyni zamanda, həmin nəqliyyat dəhlizinin xidmətlərindən istifadə etmək marağında olan başqa ölkələrin də sıx nəqliyyat əlaqələri qurmasına böyük imkanlar açacaq. Ölkəmiz üçün bu, qeyri-neft sektorunun inkişafına əhəmiyyətli töhfə verəcək istiqamətlərdən biri kimi qəbul olunur. Amma yuxarıda qeyd olunduğu kimi, Bakı-Tiflis-Qars beynəlxalq baxımdan da böyük əhəmiyyətə malikdir. Hətta bu günlərdə məşhur "Forbes" jurnalı belə bir yazı ilə çıxış etmişdi ki, işə salınandan sonra Bakı-Tiflis-Qars dəmir yolu inkişaf etmiş Avropa və Şərqi Asiya bazarları arasında bərpa edilmiş ticarət dəhlizinin mərkəzi sinir sistemi rolunu oynayacaq. Bu dəmir yolu xətti 15 gün ərzində Avrasiyanın bir hissəsindən digərinə mal və məhsul daşınmasına şərait yaradacaq: "826 kilometr uzunluğunda dəmir yolu xətti Xəzərin Azərbaycan ərazisindən keçən sahilini Gürcüstanın paytaxtı Tiflislə birləşdirəcək və Şərqi Türkiyəyə qədər uzanacaq, burada Türkiyə və Avropanın daha geniş dəmir yolları şəbəkəsi ilə birləşəcək. Bu birləşmə Yeni İpək Yolunun cənub marşrutunun əsas hissəsi olacaq. İndi Şərqlə Qərb arasında dəmir yolu xətti ilə mal və məhsul daşımalarının sayının artması müşahidə olunur. 20 kvadrat kilometr ərazidə yerləşən, azad iqtisadi zona olan yeni Bakı Limanı malların daşınması ilə bağlı logistik məsələləri sadələşdirəcək. Bakı-Tiflis-Qars yerli istehsalın genişlənməsinə kömək edəcək, habelə region ölkələrinə tranzit ödəmələrdən gəlir götürmək imkanı verəcək".
Nahid SALAYEV
