Belarusda 36, bizdə 11 faiz...
Ötən gün Vergilər Nazirliyində ölkənin aparıcı KİV nümayəndələrinin iştirakı ilə Vergi Məcəlləsinə edilən əlavə və dəyişikliklərə həsr olunmuş mətbuat konfransı keçirildi.
Mətbuat konfransında çıxış edən vergilər nazirinin müavini, 3-cü dərəcəli vergi xidməti müşaviri Sahib Ələkbərov bildirdi ki, dünya iqtisadiyyatında baş verən proseslər Azərbaycan iqtisadiyyatına təsir edir. Azərbaycan dövləti əhalinin rifah halının yaxşılaşdırılması istiqamətində ardıcıl tədbirlər görür. Dünya bazarında neftin ucuzlaşması səbəbindən gəlirlərimiz azalıb. Buna baxmayaraq, əhalinin sosial müdafiəsi gücləndirilməlidir. Büdcə daxilolmalarının təmin olunmasında vergi orqanlarının da üzərinə böyük vəzifə düşür.
S.Ələkbərovun sözlərinə görə, Milli Məclis tərəfindən qəbul olunaraq ölkə Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən imzalanan "Vergi Məcəlləsində dəyişikliklər edilməsi haqqında" Qanun vergi sistemində həm həcm, həm də mahiyyət baxımından olduqca ciddi dəyişikliklərə əsas verir. Bütövlükdə, Vergi Məcəlləsində 201 dəyişikliyin aparıldığını qeyd edən nazir müavini Məcəlləyə 115 yeni maddənin əlavə olunduğunu, 83 maddəyə isə dəyişiklik edildiyini və 3 maddənin ləğv olunduğunu dilə gətirdi: "Edilən dəyişikliklərdən 123-ü vergi inzibatçılığının, o cümlədən vergi uçotunun təkmilləşdirilməsi və şəffaflaşdırılması, 34-ü vergi ödəyicilərinin hüquqlarının genişləndirilməsi, 8-i isə vergi yükünün azaldılması, vergi güzəştləri və vergidən azadolmalarla bağlıdır".
S.Ələkbərovun sözlərinə görə, ölkə Prezidentinin bu ilin avqust ayında imzaladığı "2016-cı ildə vergi sahəsində aparılacaq islahatların istiqamətləri"nin təsdiqi və vergi inzibatçılığının təkmilləşdirilməsi haqqında" Sərəncamına əsasən hazırlanmış əlavə və dəyişikliklərin əsas məqsədi sahibkarlığın, xüsusilə də kiçik və orta biznesin inkişafına daha əlverişli şəraitin yaradılması, vergi orqanları və sahibkarlıq subyektləri arasında qarşılıqlı etimadın formalaşdırılması, nağdsız əməliyyatların həcminin və vergi mühitinin cəlbediciliyinin artırılması yolu ilə iqtisadiyyata investisiya qoyuluşlarının təşviq edilməsi, ixracın stimullaşdırılması, dürüst və şəffaf uçotun qurulmasıdır.
Mətbuat konfransında iştirak edən Vergilər Nazirliyinin Vergi siyasəti və strateji araşdırmalar Baş İdarəsinin rəisi, baş vergi xidməti müşaviri Samirə Musayeva çıxış edərək bildirdi ki, Vergi Məcəlləsində nəzərdə tutulan vergi güzəştləri və azadolmalarla bağlı dəyişikliklərin vergi ödəyicilərinin vergi yükünün azaldılmasına, onların dövriyyə vəsaitlərindən səmərəli istifadə etməsinə şərait yaradacaq, sahibkarlığın inkişafına dəstək verəcək: "İcbari tibbi sığorta və səhiyyə (tibb) xidmətləri göstərən qurumların gəlirləri mənfəət vergisindən müddətsiz, buğdanın idxalı və satışı, buğda unu və çörəyin istehsalı və satışı, quş ətinin satışı isə 3 il müddətində ƏDV-dən azad edilib. Bankların restrukturizasiya və sağlamlaşdırma tədbirləri çərçivəsində qeyri-işlək aktivlərinin təqdim edilməsi 2017-ci il yanvarın 1-dən 3 il müddətinə ƏDV-dən azad edilib. Banklar tərəfindən fiziki şəxslərin əmanəti üzrə ödənilən illik faiz gəlirlərinin, habelə emitent tərəfindən investisiya qiymətli kağızları üzrə ödənilən dividendin, diskont və faiz gəlirlərinin gəlir vergisindən azad edilməsi müddəti 2023-cü ilin fevral ayınadək artırılıb. Sahibkarların vergi yükünün azaldılması ilə yanaşı, onların dövriyyə vəsaitlərinə qənaət edilməsi, habelə ixracı stimullaşdırmaq məqsədilə ixrac fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslərin apardıqları əməliyyatlardan yaranan ƏDV üzrə artıq ödənilmiş vergilərin qaytarılması müddətləri də azaldılıb".
S.Musayeva onu da əlavə etdi ki, Məcəlləyə edilmiş mühüm dəyişikliklərdən biri də sahibkarlıq fəaliyyəti subyektləri arasında malların, işlərin və xidmətlərin təqdim edilməsi zamanı elektron qaimə-fakturanın təqdim olunmasıdır: "Bu tələb ƏDV ödəyiciləri və vergi tutulan əməliyyatlarının həcmi 200.000 manatdan artıq olan ticarət və ictimai iaşə fəaliyyəti ilə məşğul olan şəxslər üçün 2017-ci ilin aprelindən, bütün digər vergi ödəyiciləri üçünsə 2018-ci ilin yanvarından qüvvəyə minəcək. Vergi Məcəlləsinə edilmiş bu dəyişikliklər sahibkarlar arasında aparılan əməliyyatların rəsmiləşməsi prosedurunun sadələşməsinə, operativliyinin təmin edilməsinə, inzibatçılıq xərclərinin azaldılmasına, sahibkarların xərclərini təsdiq edən sənədlərə malik olmaqla, gələcəkdə vergi orqanları ilə fikir ayrılıqlarının qarşısının alınmasına və şəffaflığın təmin olunmasına xidmət edəcək.
Bundan başqa, Məcəlləyə güzəştli vergi tutulan ölkələrdə təsis edilmiş (qeydiyyatdan keçmiş) subyektlərə rezidentlər və qeyri-rezidentlərin Azərbaycan Respublikasındakı daimi nümayəndəlikləri tərəfindən birbaşa və ya dolayısı ilə edilən ödənişlərin Azərbaycan mənbəyindən gəlirlərə aid edilməsini və həmin ödənişlərdən ödəmə mənbəyində əlavə 10 faiz dərəcə ilə verginin tutulmasını nəzərdə tutan müddəalar daxil edilib".
Elektron ticarətin vergiyə cəlb olunması ilə bağlı qanunvericiliyə edilmiş əlavə və dəyişiklikləri şərh edən S.Musayeva vurğuladı ki, elektron ticarət qaydasında qeyri-rezidentlərdən işlərin və xidmətlərin təqdim edilməsi, habelə elektron qaydada təşkil olunan lotereyaların, digər yarışların və müsabiqələrin keçirilməsinə görə ƏDV alıcısının olduğu yerdə tətbiq ediləcək. Bu dəyişikliyin əsas məqsədi rəqabət şərtlərinin eyniləşdirilməsindən və uçot sisteminin qurulmasından ibarətdir: "Məcəlləyə edilmiş dəyişikliklərdən biri də kənd təsərrüfatı məhsullarının pərakəndə satışı zamanı ƏDV-nin ticarət əlavəsindən hesablanması ilə bağlıdır. Kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalçıları vergilərdən azad edilsə də, onların məhsulları ticarət şəbəkələri tərəfindən pərakəndə qaydada satılarkən bu məhsulların da tam dəyəri ümumi qaydada ƏDV-yə cəlb edilir, bu da pərakəndə satış qiymətində bahalaşmaya səbəb olurdu. Qeyd edilənləri nəzərə alaraq, kiçik və orta sahibkarlığı stimullaşdırmaq, pərakəndə ticarətdə rəqabət mühitini təmin etmək və vergi yükünü optimallaşdırmaq məqsədilə pərakəndə ticarət fəaliyyəti ilə məşğul olan sahibkarlar tərəfindən Azərbaycanda istehsal edilmiş kənd təsərrüfatı məhsullarının satışı zamanı ƏDV ticarət əlavəsindən hesablanacaq".
S.Musayevanın dediyinə görə, Vergi Məcəlləsində yer alan daha bir yenilik sabit verginin tətbiqi ilə bağlıdır: "Sabit vergi fərdi qaydada, yəni muzdlu işçi cəlb etmədən müəyyən fəaliyyət növləri ilə məşğul olan fiziki şəxslərə tətbiq ediləcək. Belə ödəyicilər kiçik həcmdə gəlirlərə malik şəxslərdir. Bəzi fəaliyyət növlərinin sabit vergiyə cəlb olunması ilə bağlı Vergi Məcəlləsinə edilmiş dəyişikliyin əsas məqsədi bu sahədəki uçotun təkmilləşdirilməsi və belə şəxslərin vergi yükünün minimallaşdırılması məqsədini daşıyır. Bu fəaliyyətlə məşğul olan fiziki şəxslər vergi öhdəliklərini bəyannamə təqdim etmədən, kiçik bir sabit məbləğ ödəməklə həyata keçirəcək".
S.Ələkbərov çıxışı zamanı onu da diqqətə çatdırdı ki, bu gün Azərbaycan əhalisində 5 mln.-dan artıq plastik bank kartları var. Bu isə nağdsız ödənişlərin həyata keçirilməsinə şərait yaradır: "Əgər əlavə POS-terminalların quraşdırılması lazım olarsa, nazirlik bunu təmin edəcək. Bu gün ölkə üzrə 75 mindən artıq POS-terminal var. Banklarda baş verən proseslər POS-terminalların sayını azaldıb. Məncə, bu kifayətdir. Əgər əlavə POS-terminallara ehtiyac yaranarsa, Vergilər Nazirliyi bunu təmin edə bilər".
Vergilər naziri müavininin sözlərinə görə, 2016-cı il ərzində Vergilər Nazirliyinin xətti ilə dövlət büdcəsinə 7 mlrd. 10 mln. manat vəsait köçürülməlidir: "Gələn il Vergilər Nazirliyinin xətti ilə büdcəyə 7 mlrd. 510 mln. manat vəsaitin daxil olması nəzərdə tutulur. Büdcəyə daxilolmaların artması vergi qanunvericiliyində dəyişikliyi zəruri edir. Vergi daxilolmalarının həcmində ümumi artım var. Amma səyyar vergi yoxlamalarının nəticəsi göstərir ki, hesablanmış və dövlət büdcəsinə ödənilən vergi daxilolmalarında azalma var. Artım digər sahələrdə vergi mühitinin yaxşılaşması və vergi bazasının genişlənməsi hesabınadır. Ölkə Prezidentinin göstərişi belədir ki, cari büdcə xərcləri vergi və gömrük daxilolmaları hesabına qarşılanmalıdır. Düzdür, buna tam nail ola bilməmişik, amma bu yöndə işlər gedir. Dövlət Neft Fondundan olan ayırmaların isə əsasən investisiya layihələrinə yönəldilməsi qarşıya məqsəd kimi qoyulub".
S.Ələkbərov bildirdi ki, Azərbaycan nağdsız ödənişlərin həcminə görə Türkiyə, MDB ölkələrindən geridədir: "Hətta Belarusda bu, 36 faizdir. Amma Azərbaycanda bu, 11 faizdir. Bu sahədə ciddi dəyişikliklər etməliyik və bu istiqamətlərdə artıq addımlar atılır. Dünya bazarında neftin ucuzlaşması səbəbindən gəlirlər azalıb. Buna baxmayaraq, əhalinin sosial müdafiəsi gücləndirilməlidir. Büdcə daxilolmalarının təmin olunmasında vergi orqanlarının da üzərinə böyük vəzifə düşür".
Mətbuat konfransında iştirak edən Vergi risqlərinin təhlili və nəzarəti Baş İdarəsinin rəisi Natiq Şirinov qeyd etdi ki, 2017-ci il yanvarın 1-nə bankların faiz və maliyyə sanksiyalarına görə təxminən 8 mln. manatlıq borcu var. 2017-ci il yanvarın 1-nə bankların 2 mln. 190 min manat faiz borcu, maliyyə sanksiyasına görə 4,8 mln. manat borcu yaranıb: "Vergi ödəyicilərinin 2017-ci ilin 1 yanvar tarixinə mövcud olan vergi borclarının tənzimlənməsi haqqında" qanun layihəsi qəbul olunarsa, bankların faiz və maliyyə sanksiyasına görə təxminən 8 milyon manat borcu silinəcək".
Günel CƏLİLOVA
