Rövşən Ağayev: "Kommersiya sövdələşmələrinin əhəmiyyətli hissəsi məhz kreditlər vasitəsilə reallaşdırılır"
Maliyyə resurslarına çıxış imkanlarının effektiv və yüksək səviyyədə təmin edilməsi üçün Azərbaycanda kiçik və orta sahibkarlıq (KOS) subyektləri ilə bağlı xüsusi qurumlar yaradıla bilər ki, onlardan biri də kredit zəmanət fondudur.
Bundan başqa, gələcəkdə Azərbaycanda KOS üzrə reytinq agentliyinin yaradılmasına olan tələbat öyrəniləcək və belə bir qurumun yaradılması məqsədəuyğun olarsa, bu istiqamətdə müvafiq tədbirlər görüləcək.
Bu barədə "Azərbaycan Respublikasında kiçik və orta sahibkarlıq səviyyəsində istehlak mallarının istehsalına dair Strateji Yol Xəritəsi"ndə deyilir.
KOS üzrə kredit zəmanət fondunun yaradılması bu subyektlərin maliyyə risqlərinin azalması ilə nəticələnə bilər. Bunun üçün yerli valyuta ilə kreditlərə zəmanətlərin verilməsi imkanları araşdırılacaq. Kredit zəmanət fondu KOS subyektlərinin ixrac məqsədləri üçün kredit ehtiyaclarını daha yaxşı ödəmək məqsədilə əlavə imkanlar yaradacaq. Yerli bazara çıxış məqsədilə kreditlərə verilən zəmanətlər daha məhdud səviyyədə təmin ediləcək və bu zaman əsas diqqət orta sahibkarlıq subyektlərinə, daha sonra isə uzunmüddətli perspektivdə mikrosahibkarlıq subyektlərinə yönəldiləcək. KOS subyektlərinə zəmanətlər daha çox yerli valyuta ilə ayrılan kreditlər üzrə veriləcək. Kredit zəmanət fondu tərəfindən pilot layihə kimi, ilk növbədə, yüksək gəlir gətirmək potensialına malik sektorlara, məsələn, maşınqayırma və kənd təsərrüfatı məhsullarının emalına yönəlmiş kreditlərə zəmanət verilə bilər.
Kredit fondlarının yaradılmasını şərh edən iqtisadçı-ekspert Rövşən Ağayevin fikrincə, bazar iqtisadiyyatı şəraitində kreditlər biznes əməliyyatlarının mühüm elementlərindən biridir: "Kommersiya sövdələşmələrinin əhəmiyyətli hissəsi məhz kreditlər vasitəsilə reallaşdırılır. Öz növbəsində, biznes kreditləri yeni imkanlardan istifadə olunması, yeni bazarların tapılması və yeni müştərilərin cəlb olunması üçün də mühüm alətlərdən sayılır. Lakin heç bir ölkədə bank-kredit sisteminin maliyyə resursları sonsuz deyil və bu resursların bölüşdürülməsi sahəsində çox ciddi rəqabət mövcuddur. Problem ondadır ki, bütün dünyada kiçik və orta sahibkarlıq subyektləri (KOS) banklar üçün əsas risq qruplarından biri saylır. Çünki iri biznes strukturlarından fərqli olaraq KOS-ların likvid girov bazası qiymətli daşınmaz əmlak hesabına deyil, daha çox daşınar əmlak məhsulları hesabına formalaşır. Bu səbəbdən uzun illər KOS-ların kredit bazarına girişilə bağlı ciddi maneələr olub. Nəticədə ayrı-ayrı ölkələrdə KOS-ların kreditlərinin sığortalanması və bankların üzləşə biləcəyi risqlərin müstəqil sığorta təsisatları tərəfindən qarşılanması ideyası meydana gəlib. Dünya təcrübəsində bu cür sığorta institutları "kredit təminatı fondları" adlandırılır. Azərbaycanda hələlik qüvvədə olan qanunvericilik kreditlərin sığortalanması ilə bağlı hüquqi mexanizmlər müəyyən etmir. Ancaq "Yol Xəritəsi"ndə belə fondun yaradılması nəzərdə tutulub. Bu baxımdan dünyada olan mövcud təcrübələri dərindən öyrənmək çox mühümdür. Son zamanlar MDB məkanında da bir sıra ölkələr kredit zəmanəti mexanizmlərinin yaradılması istiqamətində addımlar atıb. Azərbaycan MDB və digər ölkələrin təcrübələrini ümumiləşdirərək özünün kredit zəmanəti fondunu rahatlıqla yarada bilər. Bunun üçün ilk növbədə kreditlərə zəmanətlərin verilməsinə dair müfəssəl qaydaların hazırlanması, bu qaydalarda borclanma üçün zəmanət almaq hüququ verilən sahibkarların əhatə dairəsinin, zəmanət verilən kreditlərin maksimum məbləğinin, zəmanətin verilməsi üçün şərtlərin müəyyən edilməsi məqsədilə maraqlı tərəflərin iştirakı ilə davamlı müzakirələrin təşkili çox mühümdür".
Vidadi ORDAHALLI
