Aqrar sahədə daha çox məhsul istehsalı istiqamətində atılan addımlar artıq öz müsbət nəticələrini verməkdədir. Araşdırmalar göstərir ki, kənd təsərrüfatına məhsul istehsalı ötən illərlə müqayisədə artır, həmçinin Azərbaycan bu sahədə ixracın həcmini çoxaldır.
Həmçinin, vəziyyət onu göstərir ki, fəaliyyətini aqrar sahədə quran iş adamlarının sayı da getdikcə artır və bu hal regionlarda özünü daha qabarıq formada göstərir. İndi belə vəziyyətdə gündəmə gələn əsas məsələlərdən biri də aqrar sahədə sığortanın təbiqidir.
Hazırda sığorta məsələsi aqrar sahənin ən yaralı yerlərindən biri sayılır və burada həllini gözləyən kifayət qədər problem mövcuddur. Azərbaycanda kənd təsərrüfatı sığortasının fəaliyyət dairəsi hələ də məhduddur. Digər tərəfdən kənd təsərrüfatı sığortasının mövcud mexanizmi nə fermerləri, nə də sığorta şirkətlərini qane edir. Fermerlər bu sahədə tətbiq olunan tarifləri yüksək hesab etdiyindən, kənd təsərrüfatı sığortasında maraqlı deyillər. Həmçinin kənd təsərrüfatı sığortası sığorta şirkətləri üçün risqli sahə olaraq qalır. Daşqınlar, quraqlıqlar və digər təbii hadisələr sığorta şirkətlərini bu sahədən uzaq salır. Düzdür, hökumət kənd təsərrüfatı sığortasına marağı artırmaq üçün hər il dövlət büdcəsindən sığorta ödənişlərinin 50 faizini ödəmək məqsədilə vəsait ayırır. Ancaq problem ondadır ki, bu vəsaitin əldə edilmə proseduru çox mürəkkəbdir. Məsələn, sığorta hadisəsinin baş verdiyi rayonun icra hakimiyyətinin müvafiq qurumları tərəfindən həddindən artıq çox sənəd tələb edilir. Məhz bu səbəbdən dövlət büdcəsindən ayrılan bütün vəsait təyinatı üzrə xərclənmir. Sığorta sisteminin işləməməsi səbəbindən banklar da aqrar sahəyə kredit ayırmaqda maraqlı deyil. Bütün bunlar isə kənd təsərrüfatının istənilən səviyyədə inkişafına əngəl yarada bilər. Görünür, bunları nəzərə alan hökumət aqrar sahənin sığorta probleminin həlli istiqamətində mühüm yeniliklərə də start vermək qərarına gəlib. Belə ki, Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatası və Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi özəl sığorta şirkətlərinin də iştirakı ilə aqrar sığortanın əhatə dairəsinin genişləndirilməsi məqsədilə sığorta fondunun yaradılması imkanlarını araşdıracaq. Bu, "Azərbaycan Respublikasında kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalına və emalına dair Strateji Yol Xəritəsi"ndə yer alan əsas məqamlardan biridir.
Sənəddə o da deyilir ki, bu sahədə beynəlxalq təcrübə öyrəniləcək və fondun istehsalçıların sığortalanmasına və ümumilikdə aqrar sahənin inkişafına potensial təsirləri təhlil edilməklə hesabatlar hazırlanacaq. Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi ilə birgə ölkədə kənd təsərrüfatı sahəsi üzrə sığorta risqlərinin effektiv şəkildə qiymətləndirilməsi üçün iqlim məlumatları və təbii fəlakətlər, heyvan və bitki xəstəlikləri, habelə məhsuldarlıq göstəriciləri üzrə uzunmüddətli dövr üçün informasiya bazası yaradacaq.
Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi tərəfindən Maliyyə Bazarlarına Nəzarət Palatası və digər aidiyyəti orqanlarla birlikdə, aqrar sahədə sığorta sistemi ilə bağlı beynəlxalq təcrübəyə əsasən mövcud qanunvericilikdə təkmilləşdirmələrin aparılması üzrə təkliflər hazırlanacaq. Belə təkliflərə aqrar sahədə diferensial yanaşmalı sığorta sisteminin tətbiqi (regionlar və məhsullar üzrə), icbari sığortanın tətbiqi (bəzi məhsullar üzrə) və sair aid edilə bilər.
aKənd Təsərrüfatı Nazirliyi Maliyyə Nazirliyi ilə birgə, bitkiçilikdə karantin rejiminin tətbiqi və ya zərərli orqanizmlərin ləğvi, oxşar olaraq heyvanların karantin xəstəliklərinin ləğvi, profilaktikası və qarşısının alınması ilə əlaqədar zərər çəkmiş kənd təsərrüfatı məhsulları istehsalçılarına dəymiş maddi zərərin ödənilməsi ilə bağlı icra mexanizmi hazırlayacaq. Ekspertlər isə bütün bunları çox vacib sayır. Çünki aqrar sığorta fonudunun yaradılması artıq daha çox sayda iş adamının aqrar sahədə fəaliyyətini qurmasına gətirib çıxarmaq iqtidarındadır. Çünki bu zaman iş adamları aqrar sahənin daha risqli sektorlarında da fəaliyyətlərini genişləndirə biləcək. Aqrar sahədə sığorta məhsulu dövlət dəstəyi ilə bərabər apardıldıqda kənd təsərüfatı istehsalçıları ilə maliyyə müəssisələrinin qarşılıqlı əlaqələri daha da güclənir. Azərbaycanda da məhz bu istiqamətdə vacib addımlar atılır.
Tahir TAĞIYEV
