Aparılan hesablamalar göstərir ki, Qazaxıstan 2025-ci ildə Bakı–Tiflis–Ceyhan boru kəməri vasitəsilə 1,3 milyon ton neft tədarük edib. Aktau limanından Bakı–Tiflis–Ceyhan marşrutu üzrə Qazaxıstan neftinin nəqli ümumilikdə 1,3 milyon ton təşkil edib. 2026-cı ildə bu göstəricinin 1,6 milyon tona qədər artacağı gözlənilir.
Qazaxıstan Energetika Nazirliyinin məlumatına görə, 2024-cü ildə bu marşrutla təxminən 1,4 milyon ton Qazaxıstan nefti nəql olunub. Qazaxıstanın energetika naziri Erlan Akkenjenov qeyd edir ki, ixrac marşrutlarının diversifikasiyası hər bir ölkə üçün normal tapşırıqdır: “2022-ci ildən etibarən prezident Kasım-Jomart Tokayevin tapşırıqlarına uyğun olaraq, nazirliyimiz əlavə tədarük yollarının inkişafı üzərində fəal işləyir. Əsas istiqamətlərdən biri Bakı–Tiflis–Ceyhan (BTC) neft kəmərindən istifadə edilir və Xəzər üzərindən Avropa bazarlarına sabit tanker daşımalarını qaydasına salmışıq”. Onun sözlərinə görə, “KazMunayQaz” ilə SOCAR arasında strateji əməkdaşlıq Bakı–Tiflis–Ceyhan marşrutu üzrə neft tranziti üçün dayanıqlı modelin formalaşdırılmasına yönəlib: “Əsas prioritet şəffaf şərtlərin təmin edilməsi və infrastrukturun modernləşdirilməsi hesabına bu yolun qazaxıstanlı yük göndərənlər üçün cəlbediciliyinin artırılması olacaq. Tərəflər tərəfdaşlığın uzunmüddətli prinsiplərini möhkəmləndirməyi, marşruta yeni yataqları işlədən şirkətləri cəlb etməyi və sərbəst boru kəməri tutumundan maksimum səmərə ilə istifadə etməyi planlaşdırırlar. Nazirliyin başlıca məqsədi ixracın fasiləsizliyinə zəmanət vermək və tərəfdaşlar qarşısında misilsiz etibarlılığı təmin etməkdir. Qazaxıstan dünya arenasında enerji təhlükəsizliyini ardıcıl şəkildə möhkəmləndirərək enerji resurslarının məsuliyyətli təchizatçısı olub və olaraq da qalır”.
Nazir qeyd edib ki, hazırda Bakı–Tiflis–Ceyhan marşrutu üzrə tədarükün resurs bazasını əsasən “KMQ Kaşaqan B.V.” şirkəti vasitəsilə ixrac edilən Kaşaqan yatağının, həmçinin “Tenqizşevroyl”un resursları təşkil edir: “Qazaxıstanın neft-qaz sənayesində ötən ilin fundamental hadisəsi Tengiz yatağında Gələcək Genişləndirmə Layihəsinin tam başa çatdırılması oldu. Üçüncü nəsil zavodun istismara verilməsi hasilatı ildə 12 milyon ton artırır və bu da milli iqtisadiyyat üçün uzunmüddətli, güclü ixrac gəliri mənbəyi yaradır. Sözsüz ki, Bakı–Tiflis–Ceyhan istiqaməti bizim üçün böyük maraq doğurur. Azərbaycan tərəfi ötürücülük qabiliyyətinin artırılmasına hazır olduğunu təsdiqləyir və bu, tədarükün faktiki dinamikasında da əksini tapır. Belə ki, ötən il bu marşrut üzrə 1,3 milyon ton Qazaxıstan nefti göndərilibsə, bu il bu rəqəmin 1,6 milyon ton olması planlaşdırılır. Müqavilə öhdəlikləri ilə 2,2 milyon ton həcmdə təsbit edilib. Mövcud texniki imkanlar nəzərə alınmaqla və iqtisadi məqsədəuyğunluq saxlanılmaq şərti ilə perspektivdə bu istiqamət üzrə tədarükün mərhələli şəkildə ildə 7 milyon tona qədər artırılması mümkündür”.
Ramil QULİYEV
