Akif Nəsirli: “İqtisadi artımın tənəzzülü sadəcə bir səbəblə yox, bir sıra daxili və xarici amillərin təsiri altında baş verir”
Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, cari ilin yanvar-fevral aylarında ümumi daxili məhsulun (ÜDM) istehsal həcmi 18 milyard 473,1 milyon manat təşkil edib. Komitənin yanvar ayına dair açıqladığı məlumatda ÜDM artımı 1,7 faiz göstərilib. Bu isə belə nəticəyə gəlməyə əsas verir ki, yanvar ayı ilə müqayisədə fevral ayında iqtisadi artım tempi xeyli zəifləyib.
Göründüyü kimi, yanvar ayında iqtisadi artım yüksək olduğu halda, fevral ayında kəskin zəifləmə müşahidə edilir. Ümumiyyətlə, son iki ildə iqtisadiyyatda ressesiya (durğunluq) davam edir. Əvvəlki illərdə ÜDM 5-7 faiz arasında artdığı halda, son iki ildə bu göstərici təxminən 1 faiz ətrafında olub.
Maraqlıdır, iqtisadiyyatda artım niyə azalıb? Niyə artmağa doğru deyil, azalmağa meyllidir?
Sözügedən məsələyə aydınlıq gətirən iqtisadçı-ekspert Akif Nəsirli baki-xeber.com-a açıqlamasında bildirdi ki, iqtisadi artımın azalmasının bir yox, bir neçə səbəbi var: “Azərbaycanda iqtisadi artımın azalmasının bir neçə səbəbi var. Burada əvvəla daxili tələbin zəifləməsi böyük rol oynayır. Problem ondadır ki, insanlar gəlirlərində azalma və ya gələcəkdən narahat olduqları üçün daha az xərcləyirlər. Nəticədə bu da istehsalın və xidmətlərin azalmasına gətirib çıxarır. İkincisi, buna xarici ticarət amilləri təsir göstərir. İxracın azalması və ya idxal xərclərinin artması şirkətlərin gəlirlərinə mənfi təsir edir və ümumi iqtisadi aktivliyi aşağı salır. Üçüncüsü, investisiyaların aşağı olması da artımı məhdudlaşdıran amillərdən biridir. Məsələ ondadır ki, yeni texnologiyalara, müəssisələrə və infrastruktur layihələrinə yatırımlar azaldıqda iqtisadiyyatın potensial inkişafı məhdudlaşır. Dördüncüsü, inflyasiya və maliyyə çətinlikləri də istehsalçıların xərclərini artıraraq məhsul həcminin artımını əngəlləyir. Bank kreditlərinin yüksək faizləri və maliyyə resurslarının çatışmazlığı biznesin inkişafını ləngidir. Son olaraq, siyasət və idarəetmə amilləri də önəmlidir. Vergi, tənzimləmə və iqtisadi siyasət şəraiti iqtisadi fəallığı təşviq etmədikdə artım zəifləyir. Ən nəhayət, bütün bunlar birlikdə iqtisadiyyatın artımını yavaşladır və bəzən azalmağa doğru yönəldir. Yəni, iqtisadi artımın tənəzzülü sadəcə bir səbəblə yox, bir sıra daxili və xarici amillərin təsiri altında baş verir”.
Vidadi ORDAHALLI
