Xaqani Cəfərli: "Rəqibləri, opponentləri və hətta müttəfiqləri də Ağ Evin növbəti addımının nədən ibarət olacağını dəqiqləşdirə bilmir"
Tramp dünən dedi ki, İranla doğrudan danışırıq: "Ancaq İrana çox güvənmək olmaz. Bu gün danışırıq, ancaq sabah yenə güc tətbiq etməyə məcbur ola bilərik".
Bu yayğın, ziddiyyətli və qeyri-müəyyən fikirlərdən nə başa düşmək olar?
Donald Trampın bu tip açıqlamaları adətən bir neçə məqsədə xidmət edir və zahirdə ziddiyyətli görünsə də, müəyyən məntiqə əsaslanır.
Birincisi bu, danışıqlarda təzyiq vasitəsidir. O demək istəyir ki, ABŞ İran ilə danışmağa açıqdır, amma eyni zamanda hərbi və ya sərt addım ehtimalını masada saxlayır. Bu, qarşı tərəfi daha çox güzəştə getməyə məcbur etmək üçün istifadə olunan klassik “həm yumşaq, həm sərt” yanaşmadır.
İkincisi, bu cür qeyri-müəyyənlik qəsdən yaradılır. Konkret və sabit mövqe bildirməmək rəqibin gələcək addımları proqnozlaşdırmasını çətinləşdirir. Bu, xüsusilə Donald Trampın siyasi üslubuna xasdır - o, tez-tez dəyişkən və gözlənilməz ritorikadan istifadə edir.
Üçüncüsü, Tramp daxili auditoriyaya mesaj var. O, həm diplomatiyanı dəstəkləyənlərə “danışırıq” deyir, həm də sərt mövqe istəyənlərə “güc tətbiqi mümkündür” siqnalı verir. Yəni müxtəlif qrupları eyni anda qane etməyə çalışır.
Nəticədə, bu fikirlərdən belə başa düşmək olar ki, konkret strategiya tam açıqlanmır, amma əsas xətt belədir: danışıqlar davam edə bilər, lakin etimad azdır və alternativ olaraq sərt addımlar ehtiyatda saxlanılır. Bu, ziddiyyət yox, daha çox paralel iki istiqamətin eyni anda saxlanılmasıdır.
Politoloq Xaqani Cəfərli məsələ ilə bağlı "Bakı-Xəbər" qəzetinə açıqlamasında bildirdi ki, Trampın ziddiyətli, bəzən ümumiyyətlə bir-birinə 180 dərəcə əks olan açıqlamalarının təsadüfi olduğunu düşünmür: "Qənatimcə, bu hal Tramp adminstrasiyasının taktikasına daxildir. Sadəcə, Trampın yerində başqa birisi olsa, bu effektli olmaz. Trampın imici belə taktikaya imkan verir. Bu isə müəyyən üstünlüklər yaradır. Rəqibləri, opanentləri və hətta, müttəfiqləri də Ağ Evin növbəti addımının nədən ibarət olacağını dəqiqləşdirə bilmirlər. Belə qeyri-müəyyənlik isə ABŞ-a daha çox manevr imkanı yaradır. Əlbəttə, belə siyasətin zərərləri də var. Xüsusilə müttəfiqlərin etimadı azalır ki, bu da çox önəmli məsələdir".
Akif NƏSİRLİ
