Akif Nağı: “Səudiyyə rəqiblərini, ilk növbədə İranı zərərsizləşdirmək, nisbətən taqətsiz hala gətirmək üçün ABŞ-a belə bir müraciət edə bilər”
"New York Times" qəzetinin mənbələrə istinadən verdiyi məlumata görə, Səudiyyə Ərəbistanının vəliəhd şahzadəsi Məhəmməd bin Salman ABŞ-İsrail birgə hərbi kampaniyasının Yaxın Şərqi yenidən formalaşdırmaq üçün “tarixi fürsət” olduğunu iddia edərək, prezident Donald Trampı İranla müharibəni davam etdirməyə fəal şəkildə təşviq edir. Onların sözlərinə görə, ötən həftə keçirilən bir sıra danışıqlarda şahzadə Məhəmməd Trampa İran hökumətini məhv etməyi hədəfləməli olduğunu açıq şəkildə bildirib. O, həmçinin İranın Fars körfəzi üçün uzunmüddətli təhlükə yaratdığını və bunun yalnız ölkədə hakimiyyət dəyişikliyi ilə aradan qaldırıla biləcəyini iddia edir. Səudiyyə rəsmiləri isə şahzadə Məhəmmədin müharibəni davam etdirməkdə israr etdiyi iddialarını təkzib edirlər.
Səudiyyə hökuməti bildirib ki, "Səudiyyə Ərəbistanı Krallığı bu münaqişənin sülh yolu ilə həllini həmişə dəstəkləyib, hətta başlamazdan əvvəl belə", rəsmilər "Tramp administrasiyası ilə sıx əlaqə saxlayır və bizim öhdəliyimiz sarsılmaz olaraq qalır". "Bu gün bizim əsas narahatlığımız xalqımızı və mülki infrastrukturumuzu gündəlik hücumlardan qorumaqdır", hökumət əlavə edib. "İran ciddi diplomatik həllər əvəzinə təhlükəli bir oyun seçib. Bu, bütün tərəflərə, amma ən əsası İranın özünə zərər verir".
Müzakirələrlə tanış mənbələr iddia edirlər ki, Tramp bəzən müharibəni bitirməyə hazır görünürdü, lakin Şahzadə Məhəmməd bunun əksini israr edir və Tehran hökumətini zəiflətmək üçün İranın enerji infrastrukturuna zərbələr endirməyə çalışırdı.
Şahzadə Məhəmməd Trampın hörmətindən zövq alır və əvvəllər onun qərarlarına təsir göstərib. Mənbələr qeyd edir ki, Şahzadə Məhəmməd hətta ABŞ-ın İrana enerji obyektlərini ələ keçirmək və hökuməti devirmək üçün qoşun göndərməsini təklif edib.
Xarici media iddia edir ki, Səudiyyə şəhzadəsi Trampı nəyin bahasına olursa-olsun İrana qarşı müharibəni daha da gücləndirməyə yönəldir, ona təzyiq edir. Səudiyyə rəsmiləri isə bunu inkar ediblər. Amma dəqiq bilinmir ki, şəhzadə belə bir mövqedə durur, yoxsa tutmur.
Ola bilərmi ki, beynəlxalq mediada Səudiyyə şəhzadəsi ilə bağlı məlumat hazırda Səudiyyə Ərəbistanının Türkiyə, Pakistan və Çinlə birlikdə vasitəçilik etmək səylərini İranın gözündən salmaq məqsədilə ilə yayılır? Yəni bu iddianı İranla Səudiyyə Ərəbistanının bir-biri ilə daha da düşmən olması üçün uydururlar, yazırlar? Yoxsa ola bilərmi ki, şahzadə Trampı İrana qarşı bu şəkildə təhrik etsin?
Azad Vətən Partiyasının sədri Akif Nağı baki-xeber.com-a bildirdi ki, bu məsələyə birmənalı yanaşmaq olmaz, buna bir neçə istiqamətdən baxmaq lazımdır. Səudiyyə Ərəbistanı ilə İranın münasibətlərinin məlum olduğunu deyən A.Nağı vurğuladı ki, bu dövlətlər bir-biri ilə tam şəkildə əks qütblərdə dayanırlar. “İranın zərbə endirdiyi ölkələrdən biri də Səudiyyədir. Bu ölkənin mövqeyi Ərəbistan yarımadasında ciddi mövqeyə malikdir. Həm ərazi baxımından Ərəbistan yarımadasına, ətraf bölgələrə nəzarət edir, həm də neft-qaz ehtiyatlarına, iqtisadi, hərbi gücünə görə böyük mövqeyi var. Ona görə də İranla Səudiyyə arasında barışmaz məsələ var. Yaxınlaşmadan danışmaq o qədər də real deyil. Vasitəçiliklə bağlı isə 4-5 ölkə ortadadır. Yəni Türkiyə, Pakistan, Səudiyyə, Misir vasitəçilik etməkdə maraqlıdır, Çin də dolayısı ilə prosesə qoşulub, Omanın da müəyyən iştirakı var. Bunu kollegial şəkildə formalaşdırmaq istəyirlər...”
Səudiyyə ilə ABŞ-ın müttəfiq olduğunu xatırladan partiya sədri qeyd etdi ki, hər iki ölkə birlikdə hərəkət edir və aralarında uzun illərə söykənən müttəfiqlik əlaqələri var. “Ona görə də o münasibətlərə uyğun olaraq Səudiyyə rəhbərliyindən ya şahzadə, ya da kimsə ABŞ-a bu barədə təklif edə bilər, təhrik etmələri çətindir. Çünki ABŞ-ı nəyəsə təhrik etmək bir az çətin məsələdir. Bu baxımdan, Səudiyyə Trampa təklif edə bilər, onu inandırmağa çalışar ki, İrana qarşı müharibəni sona qədər davam etdirmək lazımdır. Yəni burada Səudiyyənin maraqları var və Səudiyyə Amerikanın köməyi ilə regionda lider rolunu ələ keçirmək istəyir. Yəni ABŞ-dan sonra regionun lideri kimi özünü görür. Səudiyyənin də əsas rəqiblərindən biri, bəlkə də birincisi İrandır. Hesab edirlər ki, ABŞ və İsrail İrana qarşı bu addımları birgə atırlarsa İran taqətdən salınacaq, orada rejim də dəyişə bilər. Yəni Səudiyyə öz maraqlarından çıxış edərək regionda öz mövqelərini möhkəmləndirmək, rəqiblərini, ilk növbədə İranı zərərsizləşdirmək, nisbətən taqətsiz hala gətirmək üçün ABŞ-a belə bir müraciət edə bilər”-deyə A.Nağı bildirdi.
İradə SARIYEVA
