2026-cı ilin yanvar ayının son həftəsində qızıl bir neçə rekord qırdı və 29 yanvarda unsiyası 5600 dolları keçdi. Amma qızıl və gümüşün qiymətləri 30 yanvar qlobal bazarlarda kəskin şəkildə aşağı düşüb. Ticarət zamanı qızıl 12 faiz ucuzlaşaraq unsiyası üçün 4400 dollara edib. Bu, qızılın 1980-ci illərin əvvəllərindən bəri ən böyük enişi olub.
Gümüş üçün daha dramatik bir vəziyyət yaranıb və onun qiyməti bir gündə 36 faiz düşüb. Səhm qiymətlərindəki kəskin dönüş ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin təyinatları ilə bağlı qeyri-müəyyənliyin azalması ilə izah olunur. Əvvəllər qiymətlər Donald Trampın tələb üzrə faiz dərəcələrini endirməyə hazır olan bir namizədi təyin edəcəyi ilə bağlı investorların narahatlığı səbəbindən yüksəlmişdi ki, bu da dolların ucuzlaşmasına və inflyasiyanın artmasına səbəb olurdu. Lakin Trampın müttəfiqi Kevin Uorşun bu vəzifəyə namizədliyi barədə məlumatlar yayıldı. Bazarlar onun namizədliyini proqnozlaşdırıla bilən pul siyasətinin siqnalı kimi qəbul etdilər. Bu fonda dollar möhkəmləndi və qiymətli metallara tələbatı azaltdı. Onu da qeyd edək ki, Donald Trampın ABŞ ilə ticarət edən ölkələrə qarşı tətbiq etdiyi sərt gömrük rüsumları qlobal ticarətdə ciddi problemlərə səbəb olub. Mütəxəssislər bildirir ki, ticarət siyasəti investorları narahat etməyə davam edir və bu amil qızılın bahalaşmasına mühüm töhfə verir. Yanvar ayında qızıl və gümüş qiymətləri rekord həddə çatdıqdan sonra Trampın Qrenlandiyanı almaq təşəbbüsünə qarşı çıxan 8 Avropa ölkəsini yeni gömrük rüsumları ilə hədələməsi investorların reaksiyasına səbəb olub və bu, səhm bazarlarında enişlə nəticələnib. Tramp administrasiyasının xarici və fiskal siyasəti ilə bağlı risklər fonunda qızılın təhlükəsiz investisiya kimi qəbul edilməsi bu qiymətli metalı investorların diqqət mərkəzinə çevirib. Çin qızılın ən böyük alıcıları sırasındadır. Ölkədə tələbin əsasən zinət əşyaları alan şəxslər və investorlardan qaynaqlandığı müşahidə olunur. Qərb investorları da qızıl fondları və ticarət şirkətləri vasitəsilə bazarda fəal iştirak edirlər. Həmçinin Ukrayna və Qəzzada davam edən müharibələr qlobal siyasi qeyri-müəyyənliyi daha da artırır. Bundan başqa, Donald Trampın Qrenlandiya ilə bağlı açıqlamaları qlobal gərginliyi artıraraq ABŞ dollarına olan etimadı zəiflədib ki, bu da investorların qiymətli metallara yönəlməsini sürətləndirib.
Mütəxəssislər qeyd edir ki, qızıl qeyri-müəyyənlik dövrlərində ənənəvi rolunu oynayır - artan ticarət gərginliyi, geosiyasi risklər və ABŞ-dakı siyasi qeyri-sabitlik fonunda dəyər qazanır. Qızıl qiymətlərinin artmasında mərkəzi bankların artan alışları da mühüm rol oynayır. Mütəxəssislər vurğulayır ki, həm investorlar, həm də mərkəzi banklar ehtiyat valyuta kimi qızılı seçir və onu ABŞ siyasətinin asılılığından qoruyan vasitə hesab edirlər. Qeyri-sabit dünyada qızıl effektiv diversifikasiya vasitəsidir. Ancaq müşahidə olunan qiymət dalğalanması isə göstərir ki, digər əmtəələr kimi qızıl da sürətlə bahalaşa bildiyi kimi, eyni sürətlə ucuzlaşa da bilər. bununla belə ekspertlər qeyd edirlər ki, bir çox ölkələr ABŞ siyasətindən asılılıqlarını azaltmaq və aktivlərini potensial sanksiyalardan qorumaq üçün qızıl ehtiyatlarını artırırlar.
Tahir TAĞIYEV
